[Longform] Nâng hạng đưa chứng khoán Việt vào radar quốc tế, nhưng thu hút vốn là phần việc của từng doanh nghiệp

TẬP SAN IR AWARDS 2026: QUẢN TRỊ NIỀM TIN – KIẾN TẠO GIÁ TRỊ

Nâng hạng đưa chứng khoán Việt vào radar quốc tế, nhưng thu hút vốn là phần việc của từng doanh nghiệp

Theo ông Vương Chí Tâm – Trưởng phòng Phân tích CTCP Chứng khoán Pinetree, việc nâng hạng thị trường đang mở ra cơ hội thu hút dòng vốn mới, nhưng đồng thời cũng đặt yêu cầu nâng chuẩn đối với hoạt động IR tại doanh nghiệp. Nếu khoảng cách thông tin không được thu hẹp, nó sẽ trở thành rào cản ngăn doanh nghiệp hướng đến tương lai thông qua việc phải gánh chi phí vốn cao hơn mức đáng ra được hưởng.

Khi thị trường tiến gần ngưỡng cửa được FTSE Russell nâng hạng, quy mô dòng vốn thụ động đi kèm sẽ không lớn như nhiều người hình dung. Tuy nhiên, giá trị lớn hơn của nâng hạng nằm ở chỗ Việt Nam được đưa vào phạm vi theo dõi của một nhóm nhà đầu tư rộng hơn, đặc biệt là các quỹ chủ động. “Chuyển sự xuất hiện đó thành dòng vốn thực chính là phần việc của từng doanh nghiệp”, ông Tâm cho biết.

Khi đà bán ròng của khối ngoại phần lớn xuất phát từ yếu tố vĩ mô nằm ngoài tầm kiểm soát, doanh nghiệp vẫn có thể chủ động cải thiện những yếu tố trong tầm tay, trước hết là mức độ đầy đủ và kịp thời của thông tin.

Đánh giá về thực trạng hiện nay, đại diện Pinetree cho rằng, chất lượng hoạt động quan hệ nhà đầu tư (IR) tại các doanh nghiệp niêm yết đang có chuyển biến tích cực nhưng vẫn chưa đồng đều.

Dẫn thông tin từ khảo sát IR Awards 2026, ông Tâm cho biết, dù tiêu chí đánh giá đã bổ sung yêu cầu công bố thông tin bằng tiếng Anh, tỷ lệ doanh nghiệp niêm yết đạt chuẩn vẫn duy trì tương đương năm trước ở mức 67%, qua đó phản ánh những nỗ lực cải thiện đang diễn ra. Tuy nhiên, nhóm phi tài chính có vốn hóa lớn lại sở hữu tỷ lệ đạt chuẩn ở mức thấp hơn là 64%, trong khi đây chính là nhóm nhiều khả năng nằm trong các rổ chỉ số và được nhà đầu tư nước ngoài quan sát đầu tiên.

Sự chênh lệch càng rõ nét khi soi chiếu nhóm doanh nghiệp dẫn đầu và so sánh với mặt bằng chung thị trường. Hiện nay, một số đơn vị tiên phong về IR đã chủ động công bố thông tin hàng tháng và tổ chức các buổi bình luận riêng về kết quả kinh doanh. Đây là những thực hành không đòi hỏi chi phí lớn nhưng lại đang tạo nên khác biệt đáng kể trong cách thị trường nhìn nhận doanh nghiệp.

Cần gì để nâng chuẩn trong bối cảnh mới?

Quy trình thẩm định của một quỹ đầu tư chủ động thường mở đầu bằng hai câu hỏi: Dữ liệu có tiếp cận được không? Và liệu nhà đầu tư có được cập nhật thông tin thường xuyên từ ban lãnh đạo?

Từ đó, doanh nghiệp cần tập trung vào ba việc để nâng chuẩn IR. Thứ nhất, doanh nghiệp cần bảo đảm công bố thông tin bất thường bằng tiếng Anh, dù đây là thực hành khó do không có lịch định kỳ để chuẩn bị trước. Một giải pháp hiệu quả là xây dựng sẵn bộ mẫu song ngữ đã được phê duyệt cho từng nhóm sự kiện, qua đó có thể bảo đảm nhà đầu tư trong và ngoài nước được tiếp cận thông tin cùng thời điểm.

Thứ hai, doanh nghiệp cần duy trì các cuộc đối thoại chất lượng, định kỳ với sự tham gia trực tiếp của ban điều hành. Đây là yếu tố được nhà đầu tư tổ chức đặc biệt quan tâm, bởi không bộ phận nào có thể thay thế vai trò đối thoại ở cấp này.

Thứ ba, doanh nghiệp cần tự đo lường bản thân theo một bộ tiêu chí so sánh được với khu vực, chẳng hạn Thẻ điểm Quản trị Công ty ASEAN, thay vì chỉ đặt mục tiêu theo mức tối thiểu của quy định pháp luật hiện hành. Điều này đặc biệt quan trọng khi nhà đầu tư quốc tế thường phân bổ vốn giữa nhiều thị trường và cần một thước đo chung để so sánh.

Một số đơn vị tiên phong về IR đã chủ động công bố thông tin hàng tháng và tổ chức các buổi bình luận riêng về kết quả kinh doanh – Nguồn ảnh: Pinetree

Chi phí vốn phản ánh khoảng trống thông tin

Trong vai trò định chế trung gian kết nối doanh nghiệp và thị trường vốn, đại diện Pinetree nhấn mạnh tầm quan trọng của những cuộc đối thoại hai chiều trong việc xác định chi phí huy động nguồn lực.

“Nhìn tổng thể, công việc của IR là thu hẹp khoảng cách giữa thông tin mà ban lãnh đạo nắm và thông tin mà thị trường được tiếp cận. Chi phí vốn của doanh nghiệp phản ánh khoảng cách đó. Đây là cơ chế đã được kiểm chứng ở nhiều thị trường” – ông Tâm cho biết.

Theo vị Trưởng phòng Phân tích, hoạt động IR đầy đủ và nhất quán giúp thu hẹp bất cân xứng thông tin, qua đó giảm phần bù rủi ro mà nhà đầu tư yêu cầu. Đồng thời, doanh nghiệp có thể thu hút thêm chuyên viên phân tích theo dõi và cải thiện thanh khoản cổ phiếu. Cuối cùng, kết quả là chi phí vốn thấp hơn và mặt bằng định giá được cải thiện.

Tác động nêu trên thể hiện rõ nhất khi doanh nghiệp thực hiện giao dịch vốn, đặc biệt nếu cấu trúc của các giao dịch có nhiều tầng.

BIDV là một trường hợp có đủ các tầng để quan sát, khi ngân hàng này đã thực hiện hai hình thức bán vốn đòi hỏi hai loại hồ sơ khác nhau trong những năm qua. Theo đó, ngân hàng quốc doanh đã bán 15% vốn điều lệ cho nhà đầu tư chiến lược KEB Hana Bank vào năm 2019, trong khi thực hiện hai đợt chào bán riêng lẻ cho giới đầu tư tổ chức trong và ngoài nước với tổng quy mô vốn huy động khoảng 15 ngàn tỷ đồng vào các năm 2025 và 2026.

Ông Tâm cho biết, chào bán chiến lược là hình thức yêu cầu chiều sâu, bởi đối tác sẽ rà soát báo cáo qua nhiều kỳ, kiểm tra tính nhất quán của số liệu, đối chiếu những gì ban lãnh đạo trình bày với kết quả thực tế. Trong khi đó, thương vụ chào bán mang tính tài chính lại cần chiều rộng, bởi hàng chục nhà đầu tư tổ chức sẽ ra quyết định gần như hoàn toàn dựa trên thông tin công khai và các buổi tiếp xúc định kỳ, đặc biệt là cũng không có kênh tiếp cận riêng.

Cấu trúc nhiều tầng như vậy cho thấy phương án bán vốn cần được thiết kế theo nhu cầu và điều kiện cụ thể của từng doanh nghiệp, chứ không theo khuôn mẫu. Tuy nhiên, cả hai loại hồ sơ nêu trên lại đều được tích lũy hằng ngày trước thời điểm giao dịch, và đều là sản phẩm của hoạt động IR.

Một trường hợp đáng chú ý khác là VPBank. Ngân hàng này đã duy trì việc gặp gỡ chuyên viên phân tích định kỳ theo hướng đối thoại hai chiều giữa nhà đầu tư và ban lãnh đạo. Thông tin cũng được Ngân hàng công bố đầy đủ và kịp thời theo quy định, cùng với đó là phát hành song ngữ gần như đồng thời để nhà đầu tư trong nước và nước ngoài nhận thông tin cùng thời điểm. Trên nền tảng đó, VPBank đã thực hiện thành công hai giao dịch lớn, bao gồm thương vụ bán 49% vốn tại FE Credit cho SMBC Consumer Finance vào năm 2021 và phát hành riêng lẻ 15% cổ phần cho SMBC vào năm 2023.

Ngoài những trường hợp nêu trên, một số doanh nghiệp không hề đặt trọng tâm vào bán vốn nhưng hoạt động IR vẫn luôn được duy trì đầy đủ theo thông lệ. “Điều này là bởi định giá là một quá trình liên tục và nghĩa vụ minh bạch không phụ thuộc vào việc doanh nghiệp có đang huy động vốn hay không.”

Ông Tâm cho rằng, IR cần được nhìn nhận là hoạt động mang tính hai chiều. Bộ phận IR không chỉ truyền tải thông tin ra thị trường mà còn tập hợp phản hồi từ nhà đầu tư và chuyên viên phân tích để tham mưu cho ban điều hành trong việc điều chỉnh hoạt động công bố thông tin, thậm chí cả chính sách doanh nghiệp khi cần thiết. Vòng phản hồi này vừa giúp nhà đầu tư tiếp cận thông tin kịp thời và công bằng, vừa giúp doanh nghiệp liên tục cải thiện chất lượng công bố theo thời gian.

Vĩnh Thịnh

FILI

– 09:00 14/09/2026