[Longform] Bà Lý Thị Hiền (Yuanta): IR trong kỷ nguyên số khác biệt ở dữ liệu, câu chuyện và niềm tin

TẬP SAN IR AWARDS 2026: QUẢN TRỊ NIỀM TIN – KIẾN TẠO GIÁ TRỊ

Bà Lý Thị Hiền (Yuanta): IR trong kỷ nguyên số khác biệt ở dữ liệu, câu chuyện và niềm tin

Trận chiến thực sự của IR trong kỷ nguyên số không còn là ai cung cấp thông tin nhanh hơn, mà là ai giúp thị trường hiểu đúng bản chất câu chuyện đằng sau những con số. Bên cạnh giao tiếp với các cổ đông bằng xương bằng thịt, doanh nghiệp hiện nay còn phải học cách “nói chuyện” và chuẩn hóa dữ liệu để các thuật toán AI quét thông tin một cách chính xác nhất.

Nói về IR trong kỷ nguyên AI, bà Lý Thị Hiền – Trưởng phòng Cấp cao, Phòng Phân tích Khách hàng cá nhân, Chứng khoán Yuanta Việt Nam mang đến những góc nhìn mới mẻ về IR thay đổi hành vi của nhà đầu tư, tầm quan trọng của việc chuẩn hóa dữ liệu để tránh rủi ro bị các công cụ AI phân tích sai lệch.

Từ góc nhìn của bên bán, hành vi của nhà đầu tư thay đổi như thế nào trong kỷ nguyên AI? Làm sao để doanh nghiệp thích ứng và hấp dẫn nhà đầu tư hơn?

Bà Lý Thị Hiền: Thay đổi rõ nhất là tốc độ tiếp cận và xử lý thông tin. Ngày càng nhiều nhà đầu tư, kể cả nhà đầu tư cá nhân, sử dụng AI để quét dữ liệu, tóm tắt báo cáo tài chính, so sánh doanh nghiệp và theo dõi tin tức theo thời gian thực. Một số nhà đầu tư còn kết hợp AI vào hệ thống giao dịch, để mô hình tự động đưa ra tín hiệu mua/bán dựa trên dữ liệu mới.

Vì vậy, khoảng thời gian từ lúc thông tin được công bố đến khi thị trường phản ứng đã rút ngắn đáng kể, có khi chỉ còn tính bằng phút thay vì bằng ngày.

Điều này cũng làm thay đổi cách nhà đầu tư tương tác với doanh nghiệp. Khi bước vào một buổi gặp gỡ IR, họ có thể đã có sẵn phân tích sơ bộ do AI hỗ trợ. Do đó, câu hỏi thường không còn dừng ở số liệu, mà đi thẳng vào các vấn đề sâu hơn như chiến lược tăng trưởng, chất lượng lợi nhuận, triển vọng ngành, tầm nhìn dài hạn của ban lãnh đạo.

Để thích ứng, doanh nghiệp cần nâng chất lượng dữ liệu công bố theo hướng chuẩn hóa, nhất quán qua các kỳ và có thể đọc được bằng máy, thay vì chỉ trình bày dưới dạng PDF hoặc ảnh scan. Dữ liệu càng rời rạc, thiếu nhất quán thì rủi ro AI phân tích sai càng cao, từ đó ảnh hưởng đến cách nhà đầu tư nhìn nhận cổ phiếu.

Ngoài ra, vai trò của IR và ban lãnh đạo sẽ dịch chuyển từ cung cấp thông tin sang diễn giải thông tin nhiều hơn.

IR nên chuẩn bị kịch bản ứng phó như thế nào khi tin giả lan truyền nhanh hơn tốc độ doanh nghiệp xác minh thông tin?

Khi sự cố truyền thông xảy ra, doanh nghiệp không nên chờ xác minh xong toàn bộ mới lên tiếng, bởi trong kỷ nguyên AI, một tin đồn có thể nhanh chóng bị sao chép, biến dạng và lan truyền thành nhiều phiên bản chỉ trong vài giờ.

Doanh nghiệp nên phản hồi theo hai bước: Trước hết xác nhận đã ghi nhận thông tin đang lan truyền và đang tiến hành kiểm tra; sau đó công bố kết quả xác minh đầy đủ theo đúng quy định. Cách làm này giúp doanh nghiệp thể hiện thái độ chủ động, không né tránh vấn đề, đồng thời vẫn đảm bảo tính chính xác và tuân thủ trong quá trình công bố thông tin.

Một điểm mới trong giai đoạn hiện nay là nhiều quỹ và nhà đầu tư tổ chức bắt đầu sử dụng công cụ AI để đánh giá tâm lý thị trường. Nếu tin sai hoặc tin tiêu cực bị các công cụ này ghi nhận, đánh giá về cổ phiếu có thể xấu đi rất nhanh, thậm chí kích hoạt các quyết định bán tự động hoặc bán theo xu hướng đám đông. Vì vậy, phản hồi ban đầu của doanh nghiệp không chỉ để trấn an nhà đầu tư cá nhân, mà còn để tránh việc bị thị trường phản ứng tiêu cực quá sớm.

Doanh nghiệp cũng cần xác định trước người phát ngôn, thiết lập công cụ theo dõi mạng xã hội để phát hiện tin đồn từ sớm và phối hợp với cơ quan quản lý khi cần công bố thông tin bất thường. Tuy nhiên, nền tảng quan trọng vẫn là mức độ minh bạch và sự nhất quán trong truyền thông trước đó. Doanh nghiệp có lịch sử công bố thông tin rõ ràng và phản hồi kịp thời sẽ có khả năng giảm bớt mức độ nghi ngờ ban đầu khi xuất hiện tin giả, nhưng vẫn cần phản ứng chủ động và có quy trình xử lý khủng hoảng rõ ràng.

AI có giúp bộ phận IR cá nhân hóa hoạt động đối thoại với từng nhóm nhà đầu tư mà vẫn bảo đảm công bằng thông tin hay không?

Có. AI giúp IR chuẩn bị tài liệu nhanh hơn và điều chỉnh cách trình bày theo từng nhóm nhà đầu tư. Cùng một nội dung công bố, doanh nghiệp có thể diễn giải đơn giản hơn cho nhà đầu tư cá nhân, chuyên sâu hơn cho nhà đầu tư tổ chức và có bản dịch phù hợp cho nhà đầu tư nước ngoài.

Vấn đề công bằng thông tin không nằm ở công cụ AI, mà nằm ở cách doanh nghiệp sử dụng công cụ đó. Nếu cùng một nội dung trọng yếu được công bố cùng thời điểm, chỉ khác nhau về cách trình bày cho phù hợp với từng đối tượng tiếp nhận, thì đây vẫn là công bằng thông tin.

Làm thế nào để doanh nghiệp tận dụng AI nhằm nâng cao trải nghiệm của nhà đầu tư nhưng vẫn kiểm soát được rủi ro thông tin?

Doanh nghiệp có thể ứng dụng AI ở các hoạt động có rủi ro thấp, như chatbot IR trả lời câu hỏi thường gặp dựa trên thông tin đã công bố, hoặc công cụ dịch thuật hỗ trợ nhà đầu tư nước ngoài. Đây là những tác vụ AI có thể xử lý nhanh và hiệu quả, trong khi rủi ro công bố thông tin tương đối thấp vì nội dung gốc đã được kiểm duyệt trước. Trên thực tế, tại một số thị trường phát triển, nhiều doanh nghiệp niêm yết đã bắt đầu sử dụng các công cụ AI cho các hoạt động hỗ trợ IR tương tự.

Ngoài ra, doanh nghiệp có thể dùng AI để tổng hợp tâm lý thị trường, theo dõi báo cáo phân tích, bình luận truyền thông và các chủ đề nhà đầu tư đang quan tâm. Những dữ liệu này giúp ban lãnh đạo và bộ phận IR hiểu thị trường đang nhìn nhận doanh nghiệp như thế nào, từ đó chuẩn bị thông điệp phù hợp hơn.

Về kiểm soát rủi ro, mọi nội dung do AI tạo ra để gửi tới nhà đầu tư nên có bước phê duyệt của con người, có sự tham gia của bộ phận pháp lý hoặc tuân thủ, và chỉ được sử dụng nguồn dữ liệu đã công bố chính thức.

Ngoài ra, doanh nghiệp cũng cần chú ý đến định dạng công bố, tài liệu càng chuẩn hóa, có cấu trúc rõ ràng và máy đọc được thì cả AI của nhà đầu tư lẫn công cụ nội bộ của doanh nghiệp đều xử lý chính xác hơn, qua đó giảm rủi ro bị hiểu sai.

AI có thể giúp doanh nghiệp trả lời nhanh hơn nhưng liệu có thể thay thế hoàn toàn vai trò của con người trong quan hệ với các định chế tài chính và nhà đầu tư lớn?

Tất nhiên là AI không thể thay thế vai trò của con người trong hoạt động IR của các doanh nghiệp. AI có thể giúp trả lời nhanh hơn, nhưng tốc độ không phải là yếu tố duy nhất mà nhà đầu tư tổ chức hay các định chế tài chính coi trọng khi ra quyết định đầu tư. Điều họ cần vừa là các con số trên báo cáo tài chính, vừa là niềm tin vào ban lãnh đạo, năng lực thực thi và cách doanh nghiệp xử lý các vấn đề trong quá trình hoạt động. Niềm tin đó thường được xây dựng qua tiếp xúc trực tiếp, chứ không chỉ qua những câu trả lời do hệ thống tạo ra.

Theo bà, đâu là những vấn đề vẫn cần sự tham gia trực tiếp của lãnh đạo và đội ngũ IR?

Một số vấn đề cần sự tham gia trực tiếp của ban lãnh và đội ngũ IR như: Các tình huống cần trách nhiệm giải trình, chẳng hạn khi nhà đầu tư chất vấn về một quyết định chiến lược gây tranh cãi hoặc kết quả kinh doanh không như kỳ vọng; Các tình huống cần đàm phán và xử lý bất đồng, ví dụ khi cổ đông lớn không đồng thuận với kế hoạch tái cấu trúc, phát hành vốn hoặc phân bổ lợi nhuận; Các buổi roadshow và gặp gỡ nhà đầu tư chiến lược,…

Bản chất của những cuộc gặp này là trao đổi thông tin, và quan trọng hơn là quá trình nhà đầu tư đánh giá con người, văn hóa quản trị và mức độ nhất quán của ban lãnh đạo. AI có thể hỗ trợ chuẩn bị tài liệu, nhưng không thể thay thế sự hiện diện và cam kết trực tiếp của lãnh đạo doanh nghiệp đối với nhà đầu tư.

Trong kỷ nguyên AI, khi nhà đầu tư có thể phân tích doanh nghiệp bằng AI chỉ trong vài phút, lợi thế của IR còn nằm ở việc cung cấp thông tin hay không?

Nếu chỉ dừng ở vai trò cung cấp thông tin, lợi thế của IR đang giảm dần vì nhà đầu tư có thể dùng AI để xử lý dữ liệu công khai rất nhanh. Nói cách khác, việc cung cấp thông tin đang dần trở thành tiêu chuẩn cơ bản.

Điểm khác biệt của IR trong kỷ nguyên AI nằm ở dữ liệu công bố có đáng tin cậy hay không, doanh nghiệp có giải thích được câu chuyện phía sau con số hay không, và nhà đầu tư có đủ niềm tin vào đội ngũ ban lãnh đạo đứng sau chiến lược đó hay không.

Trân trọng cảm ơn bà.

Chí Kiên

Thiết kế: Tuấn Trần

FILI

– 10:00 12/09/2026