Hệ quả từ những rạn nứt trong thị trường tín dụng tư nhân

Hệ quả từ những rạn nứt trong thị trường tín dụng tư nhân

Sự trỗi dậy nhanh chóng của tín dụng tư nhân đã đóng vai trò then chốt trong hoạt động M&A toàn cầu hơn một thập kỷ qua. Tuy nhiên, những dấu hiệu căng thẳng trong thị trường trị giá 3 ngàn tỷ USD này đang đặt ra một câu hỏi lớn hơn: Mức độ lan rộng của tác động tiêu cực sang lĩnh vực vốn cổ phần tư nhân (PE fund) sẽ sâu đến đâu.

Hai trụ cột của thị trường vốn tư nhân ngày càng gắn kết chặt chẽ trong thập kỷ qua, khi các tổ chức cho vay trực tiếp trở thành nguồn tài trợ chính cho các thương vụ mua lại sau khi các ngân hàng rút lui hậu khủng hoảng tài chính toàn cầu, theo các chuyên gia trong ngành.

“Phần lớn hệ sinh thái quỹ vốn cổ phần tư nhân được tài trợ từ tín dụng tư nhân”, ông Kyle Walters, Chuyên gia phân tích vốn tư nhân tại PitchBook, cho biết. “Hai bên có sự gắn kết mang tính cấu trúc trong hoạt động giao dịch”.

Đối với các quỹ vốn cổ phần tư nhân, các bên cho vay trực tiếp mang lại tốc độ giải ngân nhanh hơn và cấu trúc tài chính linh hoạt, được thiết kế riêng, khiến họ trở thành đối tác ưu tiên trong các thương vụ mua lại có đòn bẩy. Khoảng 80% các thương vụ mua lại có đòn bẩy của các quỹ vốn cổ phần tư nhân được tài trợ bởi tín dụng tư nhân, theo Giáo sư Jeffrey Hooke, Giảng viên tài chính cấp cao tại Johns Hopkins Carey Business School.

Những căng thẳng trong tín dụng tư nhân sẽ ảnh hưởng đến cả các thương vụ mới lẫn các công ty trong danh mục hiện hữu của các quỹ vốn cổ phần tư nhân, khi các bên cho vay trở nên thận trọng hơn và chi phí vay tăng lên. Việc siết chặt tiêu chuẩn cấp tín dụng – bao gồm biên lãi suất cao hơn và các điều khoản bảo vệ (covenant) nghiêm ngặt hơn – đang khiến việc huy động vốn cho các thương vụ trở nên đắt đỏ và hạn chế hơn, theo PitchBook.

Đối với các công ty đã thuộc sở hữu của các quỹ vốn cổ phần tư nhân, tác động càng rõ rệt: Gánh nặng lãi vay cao hơn, điều kiện tái cấp vốn khắt khe hơn và áp lực từ các điều khoản ràng buộc khiến dòng tiền bị siết chặt, đặc biệt với các doanh nghiệp sử dụng đòn bẩy cao.

Điều này khiến những công ty từng phụ thuộc vào nguồn tín dụng dồi dào, chi phí thấp trong giai đoạn lãi suất thấp của thập niên 2010 và đầu những năm 2020 trở nên dễ tổn thương hơn, khi các doanh nghiệp yếu gặp khó khăn trong việc đảo nợ hoặc thoái vốn.

Việc các khoản vay trong danh mục tín dụng tư nhân bị giảm giá trị đang phản ánh khó khăn ở các doanh nghiệp, khiến các quỹ vốn cổ phần tư nhân phải hạ định giá tài sản và chấp nhận lợi nhuận thấp hơn, theo ông Hooke.

“Điều này cũng sẽ làm chậm việc huy động các quỹ vốn cổ phần tư nhân mới”, ông cho biết. “Những thương vụ sử dụng đòn bẩy cao là nhóm rủi ro nhất. Phần lớn nhà đầu tư không còn lựa chọn nào khác ngoài việc chờ đợi”.

Công ty tư vấn Greysparks cho biết hơn 81% tài sản quản lý trong tín dụng tư nhân nằm tại các tổ chức cũng vận hành quỹ vốn cổ phần tư nhân, cho thấy mức độ tập trung cao của thị trường vào các nhà quản lý vốn lớn. Sự liên kết chặt chẽ này đang khuếch đại rủi ro.

Áp lực chồng chất

Các chuyên gia cảnh báo nguy cơ hình thành vòng xoáy tiêu cực: Điều kiện tín dụng xấu đi gây áp lực lên các công ty trong danh mục, kéo giảm định giá và khả năng thoái vốn, từ đó tiếp tục làm suy yếu hoạt động huy động vốn và giao dịch.

“Các doanh nghiệp thuộc sở hữu của các quỹ vốn cổ phần tư nhân vốn đã ở trạng thái mong manh”, ông Walters cho biết, chỉ ra các tài sản nắm giữ lâu năm và các chiến lược tạo giá trị như cắt giảm chi phí, kỹ thuật tài chính hay mở rộng hệ số định giá đã dần cạn kiệt. “Áp lực tín dụng giờ đây tạo thêm một lực tác động rõ rệt”.

Điều kiện cho vay thắt chặt đang ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả các thương vụ. Khi bên cho vay thận trọng hơn, các quỹ buộc phải sử dụng ít đòn bẩy hơn trong các thương vụ mua lại, kéo giá chào mua xuống và nén định giá trên toàn thị trường.

Rủi ro tái cấp vốn cũng gia tăng. Các doanh nghiệp từng dựa vào các khoản vay linh hoạt trong giai đoạn lãi suất thấp giờ đây gặp khó khăn hơn trong việc đảo nợ, đặc biệt là những doanh nghiệp hoạt động trong các ngành đang đối mặt với thay đổi cấu trúc.

Các công ty trong danh mục quỹ vốn cổ phần tư nhân vốn đã chịu áp lực trước làn sóng căng thẳng tín dụng hiện tại. Nhiều doanh nghiệp được mua lại trong giai đoạn 2019–2022 với mức định giá cao và sử dụng đòn bẩy lớn – những giả định hiện đang bị thử thách trong môi trường lãi suất cao hơn.

Bà Lucinda Guthrie, Giám đốc Mergermarket, cho biết hoạt động mua lại vốn cổ phần tư nhân toàn cầu giảm 14% so với cùng kỳ trong quý 1, do bất ổn địa chính trị, lo ngại về thị trường tín dụng tư nhân và sự giám sát chặt chẽ hơn đối với AI từ các ủy ban đầu tư.

“Sự gián đoạn trong tín dụng tư nhân chắc chắn sẽ làm giảm các khoản đầu tư mới của các quỹ vốn cổ phần tư nhân”, Giáo sư Edward Altman tại Trường Kinh doanh Stern (Đại học New York) cho biết.

Một mối lo ngại sâu hơn đối với nhà đầu tư là những diễn biến hiện tại đang phơi bày các điểm yếu mang tính cấu trúc của mô hình thị trường tư nhân.

“Lập luận cốt lõi của tín dụng tư nhân là lợi suất cao đi kèm rủi ro thấp”, ông Dan Rasmussen, nhà sáng lập Verdad Advisers, cho biết. “Lần đầu tiên, nhà đầu tư bắt đầu đối mặt với khả năng rằng đầu tư tư nhân có thể không tốt hơn”.

“Vốn cổ phần tư nhân và tín dụng tư nhân đã đánh mất ‘hào quang’ của mình”, ông nói thêm.

Các nhà quản lý tài sản thay thế lớn – những đơn vị vận hành cả mảng tín dụng tư nhân và vốn cổ phần tư nhân – hiện vẫn giữ quan điểm thận trọng, thừa nhận có những điểm căng thẳng nhưng nhấn mạnh khả năng chống chịu của thị trường.

CEO Ares, ông Michael Arougheti, được cho là đã nhận định rằng “không có dấu hiệu của một chu kỳ vỡ nợ quy mô lớn”, cho rằng áp lực hiện tại mang tính chu kỳ hơn là hệ thống, dù một số quỹ trong ngành đã áp dụng hạn chế rút vốn để kiểm soát dòng tiền rút ra gia tăng.

Các bình luận gần đây của CEO JPMorgan Jamie Dimon cũng cho thấy quan điểm thận trọng về rủi ro trong tín dụng tư nhân. Ông cho rằng lĩnh vực này không phải là mối đe dọa mang tính hệ thống đối với hệ thống tài chính rộng lớn hơn, bất chấp sự gia tăng vỡ nợ, dòng vốn rút ra và các áp lực theo ngành như tác động từ AI.

Phát biểu trong một cuộc họp với các nhà phân tích, ông Dimon cũng chỉ ra xu hướng nới lỏng tiêu chuẩn cấp tín dụng trên thị trường, không chỉ riêng trong tín dụng tư nhân. “Đã có sự suy yếu nhất định trong tiêu chuẩn cấp tín dụng, và điều đó không chỉ xảy ra ở tín dụng tư nhân”, ông cho biết.

Ngân hàng này có khoảng 50 tỷ USD tiếp xúc với tín dụng tư nhân trong quý 1, nằm trong danh mục cho vay rộng hơn đối với các tổ chức tài chính phi ngân hàng, theo Reuters.

Vũ Hạo

FILI

– 10:33 20/04/2026