Sợ bỏ lỡ cơn sốt chứng khoán, giới trẻ Nhật Bản “nhịn ăn nhịn uống” để đầu tư

Sợ bỏ lỡ cơn sốt chứng khoán, giới trẻ Nhật Bản “nhịn ăn nhịn uống” để đầu tư

Người trẻ Nhật Bản đang cắt giảm đủ loại chi tiêu, từ những bữa ăn tại McDonald's đến các chuyến du lịch, để dành nhiều tiền hơn cho các tài khoản đầu tư miễn thuế. Động lực không chỉ đến từ tâm lý sợ bỏ lỡ (FOMO) trước đà tăng của thị trường chứng khoán, mà còn từ nỗi lo ngày càng lớn về tương lai tài chính trong bối cảnh lạm phát kéo dài.

Đến cuối tháng 6/2025, các nhà đầu tư từ 40 tuổi trở xuống chiếm khoảng 49% tổng giá trị mua thông qua chương trình NISA. (Ảnh minh họa: Nikkei; ảnh nguồn: Yutaka Miyaguchi).

Là người mẹ có hai con, Rio Taniguchi (27 tuổi) từng dành tiền mua bảo hiểm giáo dục cho con đầu lòng. Tuy nhiên, sau khi sinh con thứ hai vào năm ngoái, cô bắt đầu tìm kiếm những kênh đầu tư khác. Hiện mỗi tháng cô dành khoảng 20,000 yên (123 USD) để đầu tư thông qua NISA (Nippon Individual Savings Account) – chương trình được Chính phủ Nhật Bản triển khai nhằm khuyến khích người dân chuyển tiền từ tiết kiệm sang đầu tư.

“Tôi tìm hiểu về đầu tư qua mạng xã hội và thường xuyên bắt gặp những bài viết cho rằng mua bảo hiểm giáo dục không còn là lựa chọn khôn ngoan, còn nếu không đầu tư qua NISA thì sẽ bỏ lỡ cơ hội”, cô cho biết.

Dù không muốn cắt giảm khoản tiền dành cho việc học của các con, lạm phát buộc gia đình cô phải thắt chặt nhiều khoản chi khác.

“Trước đây cuối tuần nào chúng tôi cũng ăn McDonald's, nhưng giờ thì không nữa. Tôi rất muốn đi du lịch, nhưng đành gác lại để chuẩn bị cho tương lai của các con”, cô nói.

Trong nhiều thập kỷ, người dân Nhật Bản có thể yên tâm gửi tiền trong ngân hàng khi giá cả gần như không biến động. Tuy nhiên, lạm phát liên tục duy trì trên mục tiêu của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) đã làm thay đổi tư duy đó. Cùng lúc, thị trường chứng khoán tăng mạnh khiến việc chỉ nắm giữ tiền mặt ngày càng trở nên kém hấp dẫn.

Nhật Bản triển khai chương trình NISA từ năm 2014 nhằm khuyến khích người dân đầu tư nhiều hơn vào cổ phiếu và các tài sản tài chính thay vì chỉ gửi tiết kiệm. Chương trình được cải tổ vào năm 2024, với hạn mức đầu tư và ưu đãi thuế đều được nâng lên nhằm thúc đẩy đầu tư dài hạn.

NISA hiện gồm hai nhóm sản phẩm. Một nhóm chỉ đầu tư vào các quỹ đầu tư với hạn mức 1.2 triệu yên/năm. Nhóm còn lại cho phép đầu tư vào quỹ, cổ phiếu Nhật Bản và cổ phiếu nước ngoài với hạn mức 2.4 triệu yên/năm.

Người nước ngoài có thẻ cư trú hợp lệ hoặc giấy chứng nhận thường trú đặc biệt cùng mã My Number – hệ thống định danh cá nhân của Nhật Bản – cũng có thể mở tài khoản NISA. Tuy nhiên, do các quy định của Mỹ, công dân Mỹ, người sở hữu Thẻ Xanh và người cư trú tại Mỹ bị hạn chế đầu tư vào một số sản phẩm.

Theo Cơ quan Dịch vụ Tài chính Nhật Bản (FSA), số lượng tài khoản NISA đã tăng từ 4.92 triệu khi chương trình bắt đầu vào tháng 1/2014 lên 28.21 triệu vào cuối năm 2025, tương đương gần gấp sáu lần.

Sau khi được cải tổ vào năm 2024, tổng tài sản trong chương trình tăng từ 35 ngàn tỷ Yên năm 2023 lên 71 ngàn tỷ Yên vào năm 2025. Đến cuối tháng 6/2025, nhóm nhà đầu tư từ 40 tuổi trở xuống chiếm khoảng 49% tổng giá trị mua vào thông qua NISA.

“Nghèo vì NISA”

Cùng với sự bùng nổ của NISA, tại Nhật Bản cũng xuất hiện một thuật ngữ mới: “NISA poverty” (nghèo vì NISA) – dùng để chỉ những người cắt giảm mạnh chi tiêu hằng ngày nhằm dành tối đa tiền cho đầu tư.

Khái niệm này thu hút sự chú ý sau khi một nghị sĩ đối lập đề cập tại Quốc hội vào giữa tháng 3/2026 và hỏi Bộ trưởng Tài chính Satsuki Katayama liệu bà có biết đến thuật ngữ này hay không.

“Tôi khá bất ngờ. Chúng tôi chưa bao giờ có ý định để việc tiết kiệm hay đầu tư trở thành mục đích tự thân”, bà Katayama trả lời.

Theo bà Misa Tei, nhà nghiên cứu cấp cao tại Viện Nghiên cứu Dai-ichi Life, rất khó xác định có bao nhiêu người thực sự rơi vào tình trạng “nghèo vì NISA” vì đây không phải một khái niệm chính thức.

Tuy nhiên, bà cho rằng hiện tượng này đang trở nên phổ biến hơn khi lạm phát kéo dài khiến nhiều người lo ngại chi phí sinh hoạt sẽ tiếp tục tăng.

“Lạm phát hiện nay đã ăn sâu hơn nhiều so với thời điểm chương trình NISA được cải tổ. Tôi cho rằng số người cảm thấy mình đang ‘nghèo vì NISA' đã tăng lên trong hai năm qua”, bà nói.

Nỗi sợ lớn nhất là bỏ lỡ cơ hội đầu tư

Đà tăng mạnh của thị trường chứng khoán cũng góp phần thúc đẩy làn sóng đầu tư. Tháng trước, chỉ số Nikkei 225 lần đầu vượt 72,000 điểm, gần gấp đôi so với một năm trước, nhờ sự bùng nổ của các cổ phiếu liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI) và chất bán dẫn.

“Khác với thế hệ cha mẹ, người trẻ ngày nay có xu hướng tin rằng các khoản đầu tư hiện tại rồi sẽ tăng giá trong dài hạn”, bà Tei nhận định.

Tsubasa Abe, sinh viên năm cuối đại học, hiện dành 30-40% thu nhập từ công việc làm thêm để đầu tư thông qua NISA và dự định sẽ nâng tỷ lệ này sau khi bắt đầu đi làm vào tháng 4 năm sau.

“Tôi không quá lo ngại về rủi ro vì đầu tư với tầm nhìn dài hạn. Điều tệ nhất là tôi mất số tiền đã đầu tư. Hơn nữa, tôi vẫn còn ở độ tuổi 20 nên nếu mắc sai lầm thì vẫn còn thời gian để làm lại”, Abe nói.

Đối với một quốc gia vốn nổi tiếng với văn hóa tiết kiệm và tâm lý ngại rủi ro tài chính, sự phổ biến của NISA cho thấy tư duy đầu tư của người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ, đang thay đổi đáng kể.

Với nhiều người trẻ Nhật Bản, rủi ro lớn nhất giờ đây không còn là đầu tư, mà là không đầu tư.

Tuy nhiên, niềm tin đó vẫn chưa trải qua phép thử của một thị trường giá xuống kéo dài. Phần lớn nhà đầu tư trẻ chỉ bắt đầu tham gia sau khi chương trình NISA được cải tổ vào năm 2024 – đúng thời điểm chứng khoán Nhật Bản bước vào một trong những giai đoạn tăng mạnh nhất trong nhiều năm.

Tài liệu giới thiệu về chương trình đầu tư NISA của Nhật Bản được trưng bày tại Tokyo ngày 8/12/2025. (Ảnh: Arisa Moriyama).

Theo một khảo sát do công ty tuyển dụng JAIC công bố vào tháng 4, có 19.4% người được hỏi cho biết họ dự định đầu tư khoản lương đầu tiên thông qua các chương trình như NISA, tăng 5.5 điểm phần trăm so với khảo sát của năm trước.

Động lực phía sau xu hướng này là nỗi lo về tài chính sau khi nghỉ hưu, cùng với tâm lý FOMO – sợ bỏ lỡ cơ hội hưởng lợi từ đà tăng của thị trường chứng khoán.

Một cuộc khảo sát dư luận do Văn phòng Nội các Nhật Bản thực hiện vào tháng 11/2023 cho thấy 24.7% người từ 18-29 tuổi kỳ vọng sẽ chủ yếu dựa vào tiền tiết kiệm và các tài sản khác thay vì lương hưu công khi nghỉ hưu. Trong khi đó, tỷ lệ này ở nhóm 50-59 tuổi chỉ là 9.6%.

Dữ liệu từ Tổ chức Giáo dục và Kiến thức Tài chính Nhật Bản (J-FLEC) cho thấy tỷ lệ người ở độ tuổi 20 cho biết họ nắm giữ tài sản tài chính nhằm mục tiêu tích lũy cho tuổi nghỉ hưu đã tăng từ 24.4% năm 2016 lên 40.3% vào năm 2025.

“Trong các giờ nghỉ trưa, đồng nghiệp của tôi thường nói về việc lương hưu công có thể bị cắt giảm trong tương lai và họ đã bắt đầu đầu tư thông qua NISA để chuẩn bị cho điều đó”, anh Seiya Nakamura, 24 tuổi, đang làm việc tại tỉnh Aichi, cho biết.

“Tôi vốn đã quan tâm đến đầu tư, và mỗi khi mở Instagram, tôi lại thấy ngập tràn các nội dung liên quan đến đầu tư. Sự lo lắng về tương lai tài chính, cùng cảm giác trên mạng xã hội rằng ai cũng đang đầu tư, khiến tôi nhận ra mình cũng cần phải bắt đầu”.

Một bài đăng trên mạng xã hội X cho thấy giá trị danh mục NISA của một người dùng đã gần như tăng gấp đôi trong giai đoạn từ tháng 4 đến cuối tháng 6. Bài viết thu hút 1.87 triệu lượt hiển thị và 3,745 lượt thích, cho thấy những câu chuyện về lợi nhuận đầu tư được chia sẻ trên mạng xã hội có thể đang khuyến khích ngày càng nhiều người rót tiền vào thị trường.

“Bên trên mạng xã hội, mọi người thường đăng những nội dung như: ‘Tôi đã đầu tư một khoản lớn ngay từ đầu năm' hoặc ‘Danh mục của tôi đã tăng trưởng thế này sau khi mua cổ phiếu'. Khi nhìn thấy những bài đăng đó, nhiều người sẽ cảm thấy mình cũng cần phải làm nhiều hơn, từ đó hình thành tâm lý FOMO”, bà Misa Tei nhận định.

Vũ Hạo

FILI

– 13:59 08/07/2026