Vì sao ngân hàng trung ương quay đầu bán vàng giữa chiến sự Iran?

Vì sao ngân hàng trung ương quay đầu bán vàng giữa chiến sự Iran?

Đà điều chỉnh của giá vàng đang phơi bày một sự thay đổi hiếm thấy trên thị trường: Sau nhiều năm tích lũy liên tục, một số ngân hàng trung ương hiện đang bán vàng khi áp lực từ chiến sự Iran buộc họ phải xoay xở tiền mặt.

Giá vàng giao ngay hiện quanh 4,838 USD/oz, giảm khoảng 10% so với đỉnh cuối tháng 1 và rơi vào vùng điều chỉnh dù rủi ro địa chính trị gia tăng. Diễn biến này trái ngược với đợt tăng năm ngoái, khi hoạt động mua vào của các ngân hàng trung ương giúp nâng đỡ giá bất chấp lãi suất tăng.

“Đã có hoạt động bán vàng đáng kể từ một số ngân hàng trung ương”, bà Nicky Shiels, Trưởng bộ phận chiến lược kim loại tại MKS Pamp, cho biết.

Nguyên nhân ngày càng gắn với thực tế thời chiến. Giá dầu tăng gây áp lực lên các nền kinh tế phụ thuộc nhập khẩu, trong khi biến động tỷ giá buộc một số ngân hàng trung ương phải can thiệp mạnh hơn vào thị trường ngoại hối.

Áp lực chi tiêu cũng là yếu tố quan trọng. “Nhiều ngân hàng trung ương đang nắm giữ ‘kho tiền’ có giá trị lớn khi giá vàng quanh 5,000 USD/oz”, bà Shiels nói. Một số hiện đang sử dụng dự trữ vàng để “chi trả cho năng lượng, quốc phòng hoặc hỗ trợ đồng nội tệ suy yếu”.

Các ngân hàng trung ương tại thị trường mới nổi dường như dẫn đầu xu hướng này. Đồng USD mạnh lên và chi phí vay cao hơn làm gia tăng áp lực lên tỷ giá, khiến nhu cầu can thiệp tăng.

“Đồng nội tệ yếu đã khiến một số ngân hàng trung ương phải bán vàng để ổn định tỷ giá”, ông Steve Brice, Giám đốc đầu tư tại Standard Chartered, cho biết.

Dữ liệu cụ thể về hoạt động bán thường chậm hoặc không công khai, nhưng đã xuất hiện dấu hiệu rõ ràng. Thổ Nhĩ Kỳ là bên bán đáng chú ý nhất từ đầu năm, khi dự trữ vàng giảm 131 tấn trong tháng 3 thông qua hoán đổi và bán trực tiếp nhằm ổn định đồng Lira, theo Metals Focus.

Đồng Lira tiếp tục suy yếu kể từ khi chiến sự Iran bùng phát, giảm khoảng 1.7% so với USD.

Xu hướng tương tự cũng xuất hiện tại Nga, nước đã giảm dự trữ vàng gần đây để bù đắp thâm hụt ngân sách, và Ghana – quốc gia bán vàng để tăng thanh khoản ngoại tệ. Ngân hàng Trung ương Ba Lan cũng từng cân nhắc bán một phần vàng để tài trợ chi tiêu quốc phòng, dù nước này là bên mua lớn trong giai đoạn 2024-2025.

Một trụ cột nâng đỡ giá vàng đang suy yếu

Sự thay đổi này đáng chú ý vì các ngân hàng trung ương là một trong những trụ cột lớn nhất của thị trường vàng trong những năm gần đây. Hoạt động mua vào ổn định đã bù đắp cho dòng vốn rút ra từ nhà đầu tư phương Tây và hỗ trợ giá vàng lập đỉnh.

Từ năm 2022 đến 2024, các ngân hàng trung ương mua hơn 1,000 tấn vàng mỗi năm – mức cao kỷ lục, theo Hội đồng Vàng Thế giới (WGC). Tuy nhiên, năm 2025 lượng mua giảm xuống 863 tấn trong bối cảnh biến động giá mạnh.

Natixis cho rằng sự sụt giảm này có thể do một số ngân hàng trung ương bán vàng để ổn định tỷ giá và tài trợ nhập khẩu năng lượng, trong bối cảnh giá dầu tăng và USD mạnh.

Trong khi đó, các ngân hàng lớn như Ấn Độ, Trung Quốc hay Đức vẫn giữ kín hoạt động, khiến dòng chảy thực tế khó quan sát.

Việc nhà đầu tư cá nhân rút khỏi vàng cùng với việc một số ngân hàng trung ương chuyển sang bán ròng là yếu tố chính khiến giá giảm gần đây, theo Natixis. Lợi suất trái phiếu Mỹ tăng cũng làm giảm sức hấp dẫn của vàng – tài sản không sinh lãi.

Ông Adrian Ash từ BullionVault nhận định logic khá đơn giản: Vàng được mua như bảo hiểm trước khủng hoảng, và khi khủng hoảng xảy ra, nó trở thành nguồn tài chính.

“Bạn mua vàng để phòng khủng hoảng. Giờ khủng hoảng đã xảy ra”, ông nói.

Ông cũng cho rằng giá dầu, khí đốt, đồng USD và chi phí vay tăng sẽ buộc nhiều ngân hàng trung ương phải tăng dự trữ ngoại hối và có thể bảo vệ đồng nội tệ.

Dù vậy, các chuyên gia cho rằng động thái bán này mang tính chiến thuật hơn là thay đổi dài hạn. Theo ông Shaokai Fan từ Hội đồng Vàng Thế giới, điều này cho thấy vai trò của vàng như một tài sản dự trữ trong thời kỳ căng thẳng.

“Nó cho thấy vì sao ngân hàng trung ương nắm giữ vàng… đây là tài sản thanh khoản, thường hoạt động tốt trong bất ổn, và có thể được sử dụng khi cần”, ông nói.

Ngoài ra, các nước tiêu thụ lớn như Trung Quốc thường tăng mua khi giá giảm. Natixis cho rằng lực cầu mang tính cơ hội có thể quay trở lại nếu giá tiếp tục đi xuống, tạo nền hỗ trợ cho thị trường.

Vũ Hạo

FILI

– 10:28 15/04/2026