Trung Quốc vội vã “giải cứu” thị trường chứng khoán giữa làn sóng bán tháo AI

Trung Quốc vội vã “giải cứu” thị trường chứng khoán giữa làn sóng bán tháo AI

Bắc Kinh đang khẩn trương tìm cách hỗ trợ thị trường chứng khoán đang suy yếu, trong bối cảnh làn sóng đầu tư vào AI tại Trung Quốc đảo chiều, tăng trưởng kinh tế chậm lại và các biện pháp kích thích tài khóa quy mô lớn vẫn chưa xuất hiện.

* Mặt trái khi dùng mệnh lệnh hành chính đỡ giá chứng khoán

Ảnh: Reuters

Chỉ số CSI 300, đại diện cho các cổ phiếu niêm yết tại Thượng Hải và Thâm Quyến, đã bước vào thị trường giá xuống theo định nghĩa kỹ thuật, giảm 10% từ đầu năm và khoảng 20% so với đỉnh hồi tháng 6. Áp lực bán cũng lan sang Hồng Kông, nơi các nhà đầu tư Trung Quốc đại lục – một nguồn cầu quan trọng đối với cổ phiếu tại thành phố này – đã bán ròng 20 tỷ HKD, tương đương 2.5 tỷ USD, trong tháng 10.

Theo tính toán của Financial Times (FT), tháng 10/2026 có khả năng ghi nhận dòng vốn rút khỏi thị trường Hông Kông của nhà đầu tư đại lục lớn nhất kể từ tháng 7/2021. Chỉ số Hang Seng đã giảm hơn 12% từ đầu năm, trong khi chỉ số công nghệ mất hơn 30%.

Trước diễn biến này, Bắc Kinh được cho là đã huy động lực lượng thường được gọi là “Đội tuyển Quốc gia” (National Team) – gồm các quỹ đầu tư và công ty môi giới có liên hệ với nhà nước – để mua cổ phiếu Trung Quốc, đồng thời tìm cách ngăn nhà đầu tư trong nước, lực lượng chiếm phần lớn hoạt động giao dịch trên thị trường đại lục, tháo chạy.

Theo các chuyên gia phân tích tại Macquarie, lượng mua các quỹ ETF nội địa của “Đội tuyển Quốc gia” trong tuần trước có thể đạt mức cao nhất kể từ khi Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố các mức thuế quan trong “Ngày Giải phóng” vào tháng 4/2025. Nhóm phân tích sử dụng dòng vốn ròng vào các quỹ ETF do Central Huijin, một nhà đầu tư thuộc sở hữu nhà nước, nắm giữ làm chỉ báo thay thế để đánh giá hoạt động mua vào.

“Hoạt động mua vào của ‘Đội tuyển Quốc gia’ nhằm tạo một ngưỡng hỗ trợ cho thị trường”, nhóm phân tích viết trong báo cáo trong ngày 27/10. Tuy nhiên, theo Macquarie, một đợt phục hồi bền vững vẫn phụ thuộc vào sự hồi phục của nhu cầu trong nước, điều có thể trở nên cấp thiết khi Bắc Kinh không còn có thể dựa vào xuất khẩu để thúc đẩy tăng trưởng.

Làn sóng bán tháo đặc biệt ảnh hưởng đến nhóm cổ phiếu liên quan đến phần cứng AI. Chỉ số ngành công nghiệp thuộc CSI 300 đã giảm 23% từ đầu năm. Cổ phiếu CATL, nhà sản xuất pin lớn nhất thế giới và là doanh nghiệp có tỷ trọng lớn nhất trong chỉ số này, mất 37% giá trị tại Thâm Quyến kể từ đầu năm.

Trong khi đó, CXMT, nhà sản xuất chip DRAM lớn nhất Trung Quốc, giảm 20% giá trị trong tháng qua, sau đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) bùng nổ hồi tháng 7.

Đà lao dốc của cổ phiếu công nghệ Trung Quốc diễn ra bất chấp nỗ lực cạnh tranh với Mỹ trong lĩnh vực AI, thông qua các mô hình mã nguồn mở do những phòng nghiên cứu như DeepSeek và Moonshot phát triển. Diễn biến này cho thấy những tiến bộ về công nghệ chưa đủ để duy trì đà tăng của thị trường, trong bối cảnh nhà đầu tư ngày càng quan tâm đến triển vọng kinh tế và khả năng hỗ trợ từ chính sách.

Bắc Kinh từng tạo cú hích lớn cho thị trường chứng khoán trong nước vào tháng 9/2024, khi công bố gói chính sách bao gồm các biện pháp hỗ trợ tài chính cho hoạt động mua lại cổ phiếu. Tuy nhiên, kỳ vọng về các chương trình kích thích quy mô lớn đã suy yếu trong năm nay, khi dữ liệu gần đây cho thấy chi tiêu chính phủ giảm trong 9 tháng đầu năm.

“Chính sách tài khóa đã chuyển sang trạng thái thắt chặt, thay vì mở rộng”, Kinger Lau, Chiến lược gia trưởng về cổ phiếu Trung Quốc tại Goldman Sachs, nhận định. Ông mô tả đây là một trong những “bất ngờ lớn” so với kỳ vọng hồi đầu năm.

Bên cạnh triển vọng kinh tế, việc chính phủ tăng cường giám sát tài sản ở nước ngoài và các quỹ tín thác cũng được cho là yếu tố thúc đẩy hoạt động bán cổ phiếu, đặc biệt tại Hồng Kông. Một số nhà phân tích suy đoán rằng các nhà đầu tư giàu có đang tìm cách huy động tiền mặt để thanh toán những khoản thuế có thể còn tồn đọng từ hàng chục năm trước.

“Xét về các yếu tố cơ bản, chúng tôi không thấy thay đổi lớn nào ngoài vấn đề thuế đối với các quỹ tín thác ở nước ngoài”, Kieron Poon, Giám đốc đầu tư phụ trách cổ phiếu châu Á tại Aberdeen Investments, cho biết.

Lau nhận định thêm rằng những diễn biến liên quan đến thuế, xét trên bình diện rộng, chỉ là biểu hiện của chính sách tài khóa đang thắt chặt. Điều này cho thấy áp lực lên thị trường không chỉ đến từ hoạt động bán cổ phiếu, mà còn phản ánh những lo ngại về định hướng điều hành kinh tế của Bắc Kinh.

Các dữ liệu kinh tế cho thấy đà tăng trưởng của Trung Quốc suy yếu trong năm nay, đặc biệt ở lĩnh vực tiêu dùng. Doanh số bán lẻ giảm trong tháng 5 lần đầu tiên kể từ cuối năm 2022 và duy trì ở mức thấp kể từ đó. Trong khi xuất khẩu tăng mạnh, đầu tư tài sản cố định lại giảm 7.2% so với cùng kỳ trong 9 tháng đầu năm, tính đến cuối tháng 9.

Sự trái chiều giữa xuất khẩu và đầu tư trong nước cho thấy động lực tăng trưởng của nền kinh tế vẫn thiếu cân bằng. Trong bối cảnh nhu cầu nội địa yếu, việc thiếu các biện pháp kích thích tài khóa đủ lớn càng khiến nhà đầu tư thận trọng về triển vọng lợi nhuận doanh nghiệp và khả năng phục hồi của thị trường chứng khoán.

Tháng trước, Bắc Kinh công bố các khoản trợ cấp lãi suất cho vay thế chấp mới. Tuy nhiên, thị trường nhìn chung đánh giá biện pháp này còn hạn chế so với quy mô khổng lồ của lĩnh vực bất động sản Trung Quốc, vốn chìm trong suy thoái suốt nửa thập kỷ qua.

Lãnh đạo Trung Quốc đang nhóm họp trong tuần này tại Hội nghị Trung ương 5 khóa hiện tại, với trọng tâm là kỷ luật. Dù vậy, một số nhà phân tích vẫn kỳ vọng cuộc họp có thể mở đường cho những điều chỉnh trong chính sách kinh tế. Những tín hiệu từ Bắc Kinh sẽ có ý nghĩa quan trọng đối với kỳ vọng của nhà đầu tư, trong bối cảnh các biện pháp hỗ trợ thị trường chứng khoán khó tạo ra đà phục hồi bền vững nếu không đi kèm sự cải thiện của nhu cầu trong nước và triển vọng tăng trưởng.

Vũ Hạo

FILI

– 16:15 28/10/2026