Nguy cơ với Nvidia khi quá nhiều quyền lực tập trung vào ghế CEO

Nguy cơ với Nvidia khi quá nhiều quyền lực tập trung vào ghế CEO

Cổ phiếu Nvidia mất 17% trong chưa đầy hai tuần, kể từ khi báo chí Mỹ nêu nghi vấn người tình của Jensen Huang làm việc cho tình báo Trung Quốc. Thị trường đang định giá lại một tập đoàn mà quyền điều hành, các hợp đồng lớn và quan hệ với chính phủ đều xoay quanh một cá nhân. Không riêng Nvidia, cả những nhà đầu tư cũng có nguy cơ bị ảnh hưởng.

Vụ việc của Jensen Huang – CEO tập đoàn Nvidia – rộ lên gần đây khi vào ngày 8/11, tỷ phú công nghệ này công khai thừa nhận hành vi ngoại tình. Nhưng công chúng và nhà đầu tư đã nghe phong thanh từ hôm 29/10 khi New York Times đăng bài báo điều tra dẫn lời quan chức tình báo Mỹ cho rằng Alice Huang, nữ doanh nhân thân thiết với Jensen Huang và là lãnh đạo cấp cao của Megaspeed, đã chuyển thông tin cho Bắc Kinh

Chỉ hai phiên sau bài điều tra đó, Nvidia để mất vị trí công ty lớn nhất thế giới vào tay Apple. Hết phiên 30/10, vốn hóa Apple đạt 5.01 ngàn tỷ USD, nhỉnh hơn mức 4.93 ngàn tỷ USD của Nvidia.

Khi Huang gửi thư cho nhân viên ngày 08/11, thừa nhận không chung thủy với vợ, giá cổ phiếu đã phản ánh phần lớn tin xấu. Cùng ngày, hội đồng quản trị (HĐQT) lập ủy ban độc lập, có luật sư bên ngoài hỗ trợ, để điều tra thông tin Huang là mục tiêu của tình báo nước ngoài.

Phiên thứ Hai ngày 09/11, cổ phiếu Nvidia có lúc giảm 8%, xuống mức thấp nhất kể từ tháng 3, rồi đóng cửa ở 178.67 USD, thấp hơn 17% so với phiên 28/10. Vốn hóa Nvidia còn 4.31 ngàn tỷ USD, kém Apple gần 790 tỷ USD.

Chuyện lãnh đạo doanh nghiệp vướng bê bối đời tư không phải là hiếm, và thị trường thường không mấy bận tâm. Nhưng với trường hợp Nvidia, nhà đầu tư đang phải tính toán lại xem tập đoàn từng có giá trị lớn nhất hành tinh với vốn hóa gần 5.8 tỷ USD này liệu có đang quá phụ thuộc vào một người? Và điều gì sẽ xảy ra nếu Jensen Huang không còn là CEO sau 33 năm giữ ghế?

Tập đoàn ngàn tỷ USD không có người kế nhiệm

Huang đồng sáng lập Nvidia năm 1993 và từ đó đến nay vừa là CEO, vừa có chân trong HĐQT, vừa kiêm chức president (tức người lo việc điều hành hằng ngày) – vị trí mà nhiều tập đoàn Mỹ giao cho người sẽ kế nhiệm. Ông cũng là CEO tại vị lâu nhất Thung lũng Silicon.

Nvidia không có giám đốc vận hành (COO). Trong 4 phó tổng giám đốc, một người lo pháp chế, hai người đã 71 tuổi, còn giám đốc tài chính (CFO) Colette Kress mới 58 tuổi, nhưng hiếm tập đoàn công nghệ nào chọn CFO kế nhiệm chức CEO.

Bộ máy Nvidia được thiết kế để mọi thông tin đổ về một người. Huang có khoảng 60 người báo cáo trực tiếp, nhiều gấp 10 lần ở doanh nghiệp thông thường, không họp riêng định kỳ với ai và tự nhận đọc vài ngàn email mỗi ngày. Theo Bloomberg, khi các lãnh đạo khác xuất hiện trước công chúng, họ thường chỉ bàn chuyện kỹ thuật trong mảng của mình, còn chuyện chiến lược thì trích lời Huang.

Bản thân Huang không tin vào kế hoạch kế nhiệm kiểu truyền thống. Tháng 3/2026, ông nói trên một podcast rằng thay vì lo tìm người kế nhiệm thì nên liên tục truyền kiến thức bằng cách lập luận mọi quyết định trước đội ngũ. Trước đó, ông khẳng định sẽ không bao giờ có CEO nào giống mình. Báo cáo thường niên của Nvidia cũng thừa nhận công ty phụ thuộc nhiều vào ban điều hành lâu năm.

HĐQT cũng khó đóng vai trò đối trọng với CEO Jensen Huang. Trên giấy tờ, 9 trên 10 thành viên là độc lập, nhưng Tench Coxe và Harvey Jones ngồi ghế từ năm 1993, còn Brooke Seawell từ năm 1997. New York Times dẫn lời ba cựu nhân viên Nvidia nói rằng Huang coi HĐQT chủ yếu là một thủ tục bắt buộc.

Việc không có người thay thế rõ ràng giải thích vì sao tuyên bố ngày 08/11 của HĐQT vừa thông báo mở cuộc điều tra với CEO, vừa vội vã khẳng định “không có lý do để tin an ninh quốc gia hay bí mật của Nvidia đã bị lộ”. Một HĐQT chưa điều tra đã ra kết luận thì độc lập đến đâu?

Nếu muốn kỷ luật Huang, HĐQT cũng không có ứng viên nội bộ nào đủ tầm, khác hẳn Apple năm 2011, khi Tim Cook tiếp quản suôn sẻ từ Steve Jobs.

Một nghiên cứu trên Journal of Financial Economics năm 2018, dựa trên 219 vụ lãnh đạo vướng bê bối đời tư, cho thấy khi người dính líu là CEO, cổ phiếu giảm ngay 4.1%, còn xác suất CEO bị thay tăng 41%. Với Nvidia, mức giảm 4% đã tương đương 185 tỷ USD. Nhưng Huang còn trực tiếp giữ mối quan hệ với khách hàng lớn và với Washington, nên rủi ro vượt ra ngoài phạm vi giá cổ phiếu.

CEO là người bán hàng chính

Doanh thu Nvidia tập trung vào rất ít khách hàng. Năm tài chính kết thúc vào tháng 1/2026, hai khách hàng trực tiếp chiếm 22% và 14% doanh thu (Nvidia không nêu tên khách hàng cụ thể). 6 tháng đầu năm tài chính 2027, ba khách hàng chiếm 16%, 15% và 13%, còn một công ty nghiên cứu AI mua qua các khách hàng này cũng đóng góp phần đáng kể. Những hợp đồng quyết định doanh thu ấy thường do chính Huang đứng ra chốt.

OpenAI là ví dụ rõ nhất. Ngày 22/09/2025, Huang cùng Sam Altman công bố thỏa thuận để OpenAI triển khai ít nhất 10 gigawatt hệ thống Nvidia, kèm khoản đầu tư tới 100 tỷ USD của Nvidia. Cuối tháng 2/2026, thỏa thuận này thu gọn thành khoản góp 30 tỷ USD, gắn với cam kết mua công suất tính toán trong nhiều năm, nghĩa là một phần tiền Nvidia góp vốn sẽ quay về thành đơn hàng.

Ngày 18/11/2025, Huang cùng CEO Satya Nadella của Microsoft và CEO Dario Amodei của Anthropic công bố Nvidia đầu tư tới 10 tỷ USD vào Anthropic, đổi lại Anthropic dùng tới 1 gigawatt hệ thống Nvidia thế hệ mới.

Sức hút của Huang lớn đến mức năm 2024, Larry Ellison kể ông cùng Elon Musk từng nài nỉ Huang trong một bữa tối là hãy bán thêm chip, họ sẵn sàng trả bao nhiêu cũng được, còn hiện nay Musk công khai đồng tình rằng Huang “không thể thay thế được”.

Với chính quyền Mỹ, vai trò của Huang càng mang tính cá nhân. Trước năm 2025, ông thường đứng ngoài chính trị, nhưng khi chính quyền Trump tính cấm bán chip sang Trung Quốc, Huang đích thân bay tới Mar-a-Lago, khu nghỉ dưỡng riêng của Tổng thống, để thuyết phục ông. Sau đó, Nvidia cam kết đầu tư 500 tỷ USD vào sản xuất ở Mỹ, còn Huang thương lượng để Chính phủ hưởng 25% từ một số dòng chip bán sang Trung Quốc.

Theo New York Times, quan hệ thân thiết giữa Huang và Trump đã khiến một số cuộc điều tra và đề xuất trừng phạt liên quan Nvidia tại Bộ Thương mại bị đình trệ. Nói cách khác, uy tín cá nhân của Huang đang làm lá chắn cho doanh thu của Nvidia. Riêng khách hàng có trụ sở ở Trung Quốc đã đóng góp 7.88 tỷ USD trong quý kết thúc tháng 7/2026.

Megaspeed cho thấy lá chắn ấy cũng có thể trở thành điểm yếu. Công ty này được lập năm 2023 tại Singapore, đã mua khoảng 2 tỷ USD sản phẩm Nvidia, còn công ty chị em của Megaspeed (cùng chủ sở hữu) ở Malaysia mua ít nhất 4.8 tỷ USD thiết bị chứa chip Nvidia, rồi cho Alibaba thuê năng lực tính toán. Tháng 6/2024, vài tuần trước khi Megaspeed bắt đầu mua hàng, Jensen Huang ngồi uống whisky cùng Alice Huang tại một quán bar ở Đài Bắc.

Nếu Washington kết luận chip Nvidia đã lọt sang Trung Quốc qua những kênh như vậy, hậu quả pháp lý sẽ không hề nhẹ. Năm 2023, Seagate bị phạt 300 triệu USD vì bán ổ cứng cho Huawei, mức phạt lớn nhất của cơ quan kiểm soát xuất khẩu Mỹ, còn một đồng sáng lập Supermicro bị truy tố vì chuyển lậu ít nhất 510 triệu USD máy chủ chứa chip Nvidia sang Trung Quốc trong ba tuần.

Khả năng liên lụy tới nhà đầu tư

Tạm thời, thị trường vẫn coi bê bối ngoại tình của CEO là chuyện riêng tại Nvidia. Phiên 09/11, khi Nvidia mất 4.3%, cổ phiếu AMD, Marvell, Arm, Intel và Qualcomm đều tăng giá. Tuy vậy, nếu vị trí của Huang lung lay, Nvidia có thể giảm hỗ trợ các công ty khác, và thiệt hại sẽ lan ra cả ngành.

Trong 6 tháng tính đến 26/7/2026, giá trị cổ phần Nvidia nắm ở công ty khác tăng từ 40 tỷ USD lên 99 tỷ USD. Nvidia còn bán thiết bị cho đối tác cho thuê máy chủ AI rồi thuê lại công suất tính toán, nâng cam kết thuê lại từ 27 lên 65 tỷ USD, và bảo lãnh 105 tỷ USD cho khu trung tâm dữ liệu OpenAI thuê ở Ohio, đưa tổng bảo lãnh lên 108.5 tỷ USD.

Các khoản cam kết ấy gắn Nvidia với khách hàng lớn nhất, còn chỉ số chứng khoán gắn Nvidia với hàng triệu nhà đầu tư. Phiên 09/11, Nvidia chiếm 6.3% vốn hóa chỉ số S&P 500, trong khi các vụ bê bối CEO trước đây chỉ xảy ra ở công ty chiếm tối đa 1% chỉ số, như Intel năm 2018 hay HP năm 2010. Hai cổ đông lớn nhất của Nvidia là BlackRock với 7.43% và Vanguard với 7.31%, hai nhà quản lý quỹ thụ động lớn với hàng triệu nhà đầu tư là khách hàng.

Thị trường quyền chọn đã tính rủi ro này vào giá. Các hợp đồng đáo hạn ngày 18/11, ngay sau kỳ công bố kết quả kinh doanh quý 3 và cũng là ngày Huang điều trần, hàm ý cổ phiếu có thể biến động khoảng 11% theo mỗi chiều, gần gấp ba mức dao động thực tế trung bình 4% quanh 8 kỳ báo cáo gần nhất.

Giá trị Nvidia đang dựa trên ba trụ cột gắn với một người, gồm quyền quyết định trong công ty, hợp đồng với khách hàng lớn và giấy phép từ chính phủ, trong khi các khoản rót vốn, bảo lãnh lại nối Nvidia với những công ty đang dựng hạ tầng AI. Vì vậy, lá thư xin lỗi của Huang đang làm lộ ra rủi ro vốn dĩ nằm sẵn trong cấu trúc tập đoàn.

Nhà đầu tư nên soát mục kế hoạch kế nhiệm trong báo cáo năm kỹ như chỉ tiêu lợi nhuận, còn người mua quỹ chỉ số nên xem tỷ trọng tối đa của mỗi cổ phiếu. Nvidia công bố kết quả quý ngày 17/11, còn HĐQT chưa nêu thời hạn điều tra. Gần 1.5 ngàn tỷ USD vốn hóa mất đi từ đỉnh tháng 10 cho thấy rủi ro phụ thuộc một người có giá rất thật.

Đức Quyền

FILI

– 11:16 10/11/2026