Cổ phiếu AI kéo thị trường châu Á tăng mạnh đi kèm biến động mạnh

Cổ phiếu AI kéo thị trường châu Á tăng mạnh đi kèm biến động mạnh

Làn sóng đầu tư vào chuỗi giá trị trí tuệ nhân tạo (AI) đã đẩy chỉ số chứng khoán Hàn Quốc, Nhật Bản và Đài Loan lên các mốc cao chưa từng có.

Các báo cáo tại Diễn đàn Chứng khoán châu Á (ASF AGM) 2026 cho thấy mức tăng này đi kèm biên độ dao động lớn. Đây là lời nhắc với các thị trường đang hưởng lợi từ dòng vốn chạy theo chủ đề AI.

KOSPI là ví dụ rõ nhất. Theo Hiệp hội Đầu tư Tài chính Hàn Quốc (KOFIA), chỉ số này tăng 75.6% trong năm 2025 và thêm 61.8% từ đầu năm 2026 đến tháng 8. Thị trường thoát khỏi vùng đi ngang kéo dài giai đoạn 2022-2024, từ 4,214 điểm cuối năm 2025 lên 8,476 điểm vào tháng 6/2026.

Theo KOFIA, đà tăng của thị trường đến từ ba động lực chính. Động lực đầu tiên là chương trình nâng cao giá trị doanh nghiệp (Value-up) cùng các nỗ lực cải thiện quản trị của Chính phủ. Trong cùng xu hướng đó, doanh nghiệp tăng chia cổ tức và mua lại cổ phiếu, thể hiện sự chú trọng hơn đến lợi ích cổ đông. Cuối cùng, nhu cầu AI toàn cầu đã nâng kỳ vọng lợi nhuận của các nhà sản xuất chip lớn, nhóm chiếm tỷ trọng đáng kể trong chỉ số.

Đợt tăng nóng sau đó là giai đoạn điều chỉnh mạnh. Từ tháng 6 đến tháng 8/2026, KOSPI giảm 19.5%, về 6,820 điểm. Lợi suất trái phiếu Chính phủ kỳ hạn 10 năm cũng tăng từ 3.39% cuối năm 2025 lên 4.31% cuối tháng 8. KOFIA khuyến nghị các công ty chứng khoán theo dõi danh mục tập trung và đòn bẩy, vì đòn bẩy khuếch đại thua lỗ, đồng thời giải thích rủi ro cho khách hàng và khuyến khích tái cân bằng danh mục.

Theo Hiệp hội Giao dịch Chứng khoán Nhật Bản (JSDA), Nikkei 225 liên tiếp chinh phục các mốc mới trong chưa đầy 8 tháng. Chỉ số lần đầu vượt 50,000 điểm vào ngày 27/10/2025. Đến ngày 27/4/2026, Nikkei vượt tiếp ngưỡng 60,000 điểm. Chưa đầy hai tháng sau, ngày 18/6/2026, chỉ số lần đầu vượt 70,000 điểm và đóng cửa ở 71,053.49 điểm.

Biến động cũng lớn. JSDA nhắc lại phiên 05/08/2024, khi Nikkei giảm 4,451.28 điểm, mức giảm lớn nhất lịch sử. Đồng yên giao dịch quanh 160 JPY/USD trong tháng 6-7/2026 do căng thẳng Trung Đông đẩy giá dầu tăng.

Diễn đàn Môi giới Sở Giao dịch Chứng khoán Bombay (BBF) so sánh lợi suất giá 5 năm (tháng 4/2021 – tháng 4/2026, chưa gồm cổ tức) của các chỉ số lớn. Nikkei 225 dẫn đầu với 105%, trong khi S&P 500 tăng 71%, Nifty 50 của Ấn Độ 63%, Euronext 100 54% và SSE Composite của Trung Quốc 12%. BBF đánh giá đà tăng của Nikkei phản ánh làn sóng AI kết hợp cải cách quản trị doanh nghiệp.

Theo Hiệp hội Chứng khoán Đài Loan (CTSA), Đài Loan hưởng lợi lớn từ nhu cầu chip AI, bán dẫn tiên tiến, máy chủ và điện toán hiệu năng cao. Sản xuất công nghiệp và xuất khẩu duy trì vững dù môi trường địa chính trị phức tạp. Thị trường quỹ ETF mở rộng nhanh, với hơn 330 quỹ niêm yết và tổng tài sản trên 340 tỷ USD vào tháng 7/2026. Quỹ ETF chủ động và quỹ chủ đề AI thu hút lượng lớn vốn trong nước và nước ngoài.

Trên thị trường sơ cấp Hồng Kông, nhóm công nghệ, truyền thông và viễn thông chiếm 68.1% vốn IPO 9 tháng đầu năm, theo Hiệp hội Chứng khoán Hồng Kông (HKSA). Hiệp hội nhận định chu kỳ phần cứng AI đã thay thế tiêu dùng và y tế ở vị trí dẫn dắt. Thương vụ lớn nhất nửa đầu năm, Zhongji Innolight với 7.89 tỷ USD, là nhà sản xuất module quang cho hạ tầng AI.

Tại ASF AGM 2026, CEO Hiệp hội Ngành Chứng khoán và Thị trường Tài chính châu Á (ASIFMA) Peter Stein nhận định các doanh nghiệp như TSMC, Samsung Electronics và SK Hynix đã trở thành trung tâm của hệ sinh thái AI toàn cầu. Nhu cầu đầu tư vào AI góp phần đưa Đài Loan và Hàn Quốc vào nhóm thị trường cổ phiếu lớn nhất thế giới.

Ảnh hưởng của AI lan ra cả các thị trường không có ngành bán dẫn lớn. Hiệp hội Công ty Chứng khoán Thái Lan (ASCO) cho biết khối ngoại mua ròng 1.6 tỷ USD cổ phiếu Thái Lan từ đầu năm, tập trung vào nhóm vốn hóa lớn ngành công nghệ, công nghiệp, tài nguyên và ngân hàng. Tại Đức, các cổ phiếu dẫn dắt năm 2026 gồm quốc phòng, ngân hàng và bán dẫn, theo Hiệp hội Liên bang các Công ty Đầu tư Đức (bwf).

Với Việt Nam, tác động trực tiếp còn hạn chế. Theo dữ liệu FiinproX trong báo cáo Hiệp hội Kinh doanh Chứng khoán Việt Nam (VASB), lợi nhuận nhóm công nghệ niêm yết giảm 13.26% trong quý 1/2026 và 2.09% trong quý 2.

Thị trường Việt Nam chưa có nhiều doanh nghiệp niêm yết thuộc chuỗi phần cứng AI. Tuy nhiên, Việt Nam có thể hưởng lợi gián tiếp qua sản xuất, xuất khẩu và dòng vốn FDI vào chuỗi cung ứng. Theo báo cáo VASB, xuất khẩu 8 tháng 2026 tăng 22,4% và FDI giải ngân tăng 12%, với dòng vốn đáng kể từ Hàn Quốc và Trung Quốc.

Các báo cáo tại ASF 2026 cho thấy những thị trường gắn chặt với chủ đề AI đang đối mặt với một số rủi ro đáng chú ý. Rủi ro lớn nhất là khả năng định giá ngành AI toàn cầu bị điều chỉnh. HKSA đã nêu nguy cơ này trong bối cảnh một thương vụ IPO AI lớn tại Mỹ vẫn chưa diễn ra, trong khi giới công nghệ và một số chính phủ kêu gọi làm chậm tốc độ phát triển AI.

Rủi ro thứ hai đến từ mức độ tập trung của danh mục. Khi một số ít mã chip chiếm tỷ trọng lớn trong chỉ số, biến động của nhóm này gần như quyết định diễn biến của cả thị trường. Đòn bẩy càng khuếch đại rủi ro đó, như giai đoạn KOSPI điều chỉnh gần 20% đã cho thấy với các nhà đầu tư sử dụng margin.

Bên cạnh đó, các yếu tố vĩ mô như lợi suất trái phiếu tăng tại Hàn Quốc, đồng yên suy yếu và giá năng lượng biến động có thể khiến khẩu vị rủi ro của nhà đầu tư thay đổi nhanh chóng.

Chuyên gia Peter Stein nhấn mạnh dòng vốn toàn cầu đi theo đổi mới, và châu Á đang ở vị trí thuận lợi. Bài học từ Hàn Quốc và Nhật Bản là mức tăng bền vững đến từ hai yếu tố song hành gồm lợi nhuận thực của doanh nghiệp công nghệ và cải cách quản trị nâng giá trị cho cổ đông. Đối với các thị trường mới nổi như Việt Nam, xây dựng nền tảng quản trị và nhà đầu tư tổ chức là cách để đón dòng vốn đổi mới mà không phải chịu biên độ dao động quá lớn.

Thu Minh

FILI

– 06:00 02/10/2026