Vì sao châu Mỹ thừa dầu thô?

Vì sao châu Mỹ thừa dầu thô?

Dầu thô nặng, loại dầu được các nhà máy lọc dầu trên thế giới ưa chuộng nhờ giá thường rẻ hơn, đang ùn ứ tại châu Mỹ khi cước vận tải tăng vọt làm tê liệt hoạt động xuất khẩu, trong khi các nhà máy lọc dầu Mỹ đã vận hành gần hết công suất.

Tình trạng dư cung tại Bắc Mỹ và Nam Mỹ đang tạo ra nghịch lý trên thị trường dầu mỏ toàn cầu. Trong khi người mua tại châu Á và châu Âu chật vật tìm nguồn cung, giá dầu chuẩn vẫn duy trì trên 100 USD/thùng.

Dầu thô nặng có khối lượng riêng cao hơn và thường đặc hơn dầu thô nhẹ. Loại dầu này phù hợp với cấu hình của nhiều nhà máy lọc dầu tại châu Á, Mỹ và châu Âu, đồng thời thường được bán với giá thấp hơn. Với những nhà máy có khả năng xử lý dầu nặng, nguồn nguyên liệu này có thể giúp cải thiện biên lợi nhuận, đặc biệt khi nhu cầu diesel tăng cao và chi phí vận chuyển ở mức hợp lý.

“Vấn đề hoàn toàn nằm ở cước vận tải”, Scott Shelton, Chuyên gia năng lượng tại TP ICAP, nhận định.

Venezuela, Mỹ và Canada đều sản xuất lượng dầu lớn hơn nhu cầu tiêu thụ trong nước, khiến các quốc gia này phụ thuộc vào xuất khẩu, trong đó có thị trường châu Á, để giải phóng nguồn cung dư thừa.

Trong bối cảnh giá dầu diesel tại Mỹ tăng mạnh, nguồn dầu thô giá rẻ bị mắc kẹt đáng lẽ phải trở thành lựa chọn hấp dẫn, bởi dầu thô nặng thường cho sản lượng diesel cao hơn dầu thô nhẹ. Tuy nhiên, theo các nhà phân tích và thương nhân, các nhà máy lọc dầu dọc Vịnh Mexico đã mua đến giới hạn lượng dầu mà họ có thể xử lý.

Nguồn cung dầu từ châu Mỹ gia tăng trong bối cảnh năng lực vận tải biển bị thắt chặt, khiến dầu thô nặng giá rẻ khó tiếp cận các nhà máy lọc dầu tại châu Á và châu Âu.

Xuất khẩu dầu của Venezuela tăng mạnh kể từ khi Mỹ bắt giữ cựu Tổng thống Nicolás Maduro vào tháng 1/2026, sau đó thúc đẩy khôi phục hoạt động của ngành dầu mỏ nước này. Trong khi đó, sản lượng dầu của Canada đang ở mức kỷ lục, còn Washington đã giải phóng hơn 130 triệu thùng dầu từ kho dự trữ khẩn cấp.

Tuy nhiên, chi phí vận chuyển đang làm suy giảm lợi thế của nguồn dầu giá rẻ. Giá thuê siêu tàu chở dầu từ Vịnh Mexico của Mỹ đến châu Á đã tăng hơn 5 lần kể từ tháng 2. Hoạt động chuyển dầu giữa các tàu tại Vịnh Oman khiến nhiều tàu chở dầu bị chiếm dụng, làm giảm số phương tiện sẵn có trên thị trường.

“Bạn cần có tàu, nhưng giá thuê tàu đang tăng lên trong khi số tàu sẵn có lại giảm xuống”, Scott Shelton, chuyên gia năng lượng tại TP ICAP, cho biết.

Theo Argus Media, giá các loại dầu thô nặng chủ lực của Canada, Colombia và Ecuador đều giảm hơn 10 USD/thùng, xuống mức thấp nhất trong 6 tuần. Hôm thứ Năm, dầu Western Canada Select của Canada được giao dịch quanh 74 USD/thùng, chưa bao gồm chi phí vận chuyển và bảo hiểm. Dầu Vasconia của Colombia có giá khoảng 84 USD/thùng, trong khi dầu Oriente của Ecuador ở mức 76 USD/thùng.

Hai thương nhân cho biết dầu thô Venezuela, chưa tính chi phí vận chuyển, được giao dịch quanh 74.50 USD/thùng trong cùng ngày.

Giá các loại dầu thô nặng chủ lực tại châu Mỹ giảm hơn 10 USD/thùng trong 6 tuần

Theo Georgios Sakellariou, Chuyên gia phân tích tại Signal Maritime, chi phí thuê siêu tàu chở dầu từ Vịnh Mexico của Mỹ đến châu Âu trong tuần trước ước tính khoảng 46 triệu USD, tương đương 24.50 USD/thùng. Mức này đã bao gồm chi phí chuyển dầu giữa các tàu và những khoản phí liên quan. Trước khi chiến tranh Iran bùng phát vào cuối tháng 2, chi phí chỉ khoảng 6.5 triệu USD, tương đương 4 USD/thùng.

Trên tuyến từ châu Mỹ đến châu Á, chi phí thuê tàu còn cao hơn, vượt 80 triệu USD, tương đương khoảng 40 USD/thùng trong tuần trước, so với mức khoảng 10-15 triệu USD vào đầu năm.

Các nhà máy lọc dầu Mỹ đã chạm ngưỡng công suất

Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), các nhà máy lọc dầu tại nước này vận hành ở mức trung bình khoảng 93.5% công suất mỗi tuần kể từ đầu năm, cao nhất trong 28 năm. Các cơ sở đang đẩy mạnh sản xuất nhiên liệu để tận dụng giá dầu diesel tăng lên mức kỷ lục.

Dù sở hữu hệ thống lọc dầu phức tạp, có khả năng xử lý hỗn hợp dầu thô nặng, mỗi nhà máy vẫn chỉ có thể sử dụng loại nguyên liệu này đến một tỷ lệ nhất định trong tổng lượng dầu đầu vào. Khả năng tiếp nhận dầu nặng vì thế không thể tăng vô hạn, ngay cả khi nguồn cung dồi dào và giá hấp dẫn.

“Dầu từ Venezuela và lượng dầu được giải phóng từ kho dự trữ khẩn cấp của Mỹ đã tác động đến thị trường trong nhiều tháng, khiến các nhà máy lọc dầu gần như phải vận hành tối đa công suất các thiết bị cốc hóa dầu. Hiện nay, cước vận tải cao tiếp tục cản trở việc đưa những thùng dầu này sang phía đông, đồng thời khiến lượng dầu thô nặng có hàm lượng lưu huỳnh cao tại châu Mỹ ngày càng tích tụ”, Irwin cho biết.

Thiết bị cốc hóa dầu có nhiệm vụ chuyển phần cặn nặng còn lại sau quá trình chưng cất thành các sản phẩm nhẹ hơn, phục vụ sản xuất nhiên liệu như diesel và xăng. Khi xử lý hỗn hợp dầu thô nặng hơn, các thiết bị này thường phải hoạt động với cường độ cao hơn, khiến công suất cốc hóa trở thành một trong những giới hạn đối với khả năng tiếp nhận dầu nặng của nhà máy.

Ngoài ra, không phải mọi nhà máy lọc dầu tại Mỹ đều có thể thay thế nguyên liệu đầu vào một cách linh hoạt. Nhiều cơ sở được thiết kế để xử lý các loại dầu khai thác ngoài khơi Vịnh Mexico, chẳng hạn Mars Sour. Trong khi đó, dầu từ Canada và Venezuela thường cần được pha trộn với dầu nhẹ hơn trước khi đưa vào chế biến.

Những giới hạn về công suất và cấu hình kỹ thuật khiến nguồn dầu thô nặng giá rẻ khó tìm được đầu ra ngay tại Mỹ. Khi chi phí vận chuyển sang châu Á tăng vọt, lượng dầu dư thừa tại châu Mỹ càng khó được giải phóng, dù người mua ở các thị trường khác vẫn đang chật vật tìm nguồn cung.

Vương Đông

FILI

– 13:43 13/10/2026