Vì sao thị trường Nhật Bản lại quan trọng với Mỹ?

Vì sao thị trường Nhật Bản lại quan trọng với Mỹ?

Từ lợi suất trái phiếu tăng vọt đến việc Mỹ can thiệp để hỗ trợ đồng Yên, các thị trường tài chính Nhật Bản đang trải qua những thay đổi lớn, với hệ quả đối với nhà đầu tư và chi phí đi vay trên toàn cầu.

Màn hình tài chính tại Tokyo hiển thị lợi suất trái phiếu Chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 10 năm ở mức 3.030% vào ngày 15/9/2026, tăng 0.045 điểm phần trăm so với phiên liền trước. Kyodo News/Getty Images

Lợi suất trái phiếu tại Nhật Bản đã tăng lên mức cao nhất trong ba thập kỷ, được thúc đẩy bởi lạm phát, việc Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) nâng lãi suất và những lo ngại của nhà đầu tư về các kế hoạch chi tiêu của Chính phủ. Trong khi đó, đồng Yên tiếp tục biến động sau một đợt can thiệp lịch sử của Washington và Tokyo.

Những biến động trên thị trường trái phiếu và tiền tệ Nhật Bản đang lan tỏa tới nền kinh tế toàn cầu. Nhật Bản là quốc gia nắm giữ trái phiếu Kho bạc Mỹ lớn nhất ở nước ngoài, khiến nước này trở thành một nhân tố quan trọng đối với dòng tiền ra vào thị trường trái phiếu Mỹ.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đã tiến hành một chiến dịch can thiệp thị trường bất thường trong năm nay nhằm hỗ trợ đồng Yên. Các chuyên gia phân tích cho rằng hành động của ông Bessent nhằm ngăn Nhật Bản bán các tài sản bằng USD, chẳng hạn trái phiếu Kho bạc Mỹ, để đẩy giá trị đồng Yên lên. Việc Nhật Bản tiếp tục bán trái phiếu Kho bạc Mỹ có thể khiến lãi suất tại Mỹ tăng cao hơn, trong bối cảnh những lo ngại về khả năng chi trả đang gia tăng và lợi suất trái phiếu liên tục đi lên.

Thị trường tài chính Mỹ và Nhật Bản ngày càng gắn kết chặt chẽ. Mối quan hệ này một lần nữa thu hút sự chú ý trong tuần này, khi các nhà lãnh đạo thế giới tập trung tại New York để tham dự Đại hội đồng Liên Hợp Quốc. Tổng thống Donald Trump và Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi dự kiến gặp nhau vào ngày 29/09.

Dưới đây là những điều cần biết về các thay đổi gần đây trên thị trường Nhật Bản và lý do chúng có thể tạo ra hiệu ứng lan tỏa sang thị trường Mỹ cũng như toàn cầu.

Trụ sở Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) tại Tokyo. Tomohiro Ohsumi/Getty Images

Thị trường trái phiếu

Lạm phát dai dẳng, lãi suất ngân hàng trung ương cao hơn và những lo ngại về chi tiêu Chính phủ đã đẩy chi phí đi vay tăng lên trên toàn cầu. Nhật Bản là một trong những thị trường chịu ảnh hưởng mạnh nhất từ đợt bán tháo trái phiếu.

Lợi suất trái phiếu Chính phủ kỳ hạn 10 năm tại Mỹ, Pháp, Đức và Anh đã tăng lên mức cao nhất trong gần 20 năm. Tại Nhật Bản, lợi suất kỳ hạn 10 năm gần đây chạm mức cao nhất trong 30 năm.

Đà tăng của lợi suất là dấu hiệu cho thấy các nền kinh tế trên thế giới đang bước vào một kỷ nguyên lãi suất cao hơn, đồng thời rời xa thời kỳ lãi suất siêu thấp từng trở thành một đặc điểm nổi bật của nền kinh tế toàn cầu sau cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008.

BOJ bắt đầu nâng lãi suất vào năm 2024, đánh dấu một thay đổi lớn sau nhiều thập kỷ duy trì lãi suất siêu thấp nhằm chống giảm phát. BOJ vừa tăng lãi suất vào tuần trước trong nỗ lực hạ nhiệt lạm phát, đánh dấu lần tăng thứ hai trong năm nay.

Lợi suất trái phiếu tăng khi giá trái phiếu giảm. Giá trái phiếu Nhật Bản đã lao dốc, đẩy lợi suất tăng mạnh, khi nhà đầu tư điều chỉnh trước tình trạng lạm phát kéo dài và việc BOJ nâng lãi suất.

Trong khi đó, thị trường đang cố gắng đánh giá các kế hoạch ngân sách của bà Takaichi. Nhà đầu tư lo ngại về kế hoạch cắt giảm thuế và tăng chi tiêu Chính phủ của bà, bởi những chính sách này có thể làm nhu cầu vay nợ tăng lên trong bối cảnh Nhật Bản vốn đã mang gánh nợ khổng lồ.

Vì vậy, nhà đầu tư đòi hỏi mức bù đắp cao hơn – hay lợi suất cao hơn – để nắm giữ nợ của Nhật Bản.

Lợi suất tại Nhật Bản tăng có ý nghĩa đối với thị trường toàn cầu vì nó có thể kéo lợi suất ở những nơi khác, trong đó có Mỹ, đi lên. Diễn biến này cũng cho thấy những lo ngại về chi tiêu Chính phủ có thể chuyển thành chi phí đi vay cao hơn như thế nào khi nhà đầu tư yêu cầu mức bù đắp lớn hơn.

Trong khi đó, lợi suất cao hơn tại Nhật Bản có thể khiến trái phiếu Nhật trở nên hấp dẫn hơn đối với nhà đầu tư, qua đó có khả năng hút tiền khỏi các thị trường khác.

Đồng Yên

Thị trường tiền tệ cũng đang được chú ý trước cuộc gặp dự kiến giữa ông Trump và bà Takaichi vào thứ Ba.

Cuối tháng 7, Bộ Tài chính Mỹ đã can thiệp vào thị trường tiền tệ để hỗ trợ đồng Yên, sau khi đồng tiền này giảm xuống mức thấp nhất so với USD trong 40 năm. Đây là một đợt can thiệp phối hợp mang tính lịch sử với Nhật Bản.

Đồng Yên chưa quay trở lại mức thấp kỷ lục đó kể từ thời điểm ấy, nhưng đã suy yếu và tiến gần mức này trong những tuần gần đây.

Các chuyên gia phân tích cho rằng một phần mục tiêu của đợt can thiệp là ngăn Nhật Bản bán các tài sản, trong đó có trái phiếu Kho bạc Mỹ, để hỗ trợ đồng tiền của mình. Dữ liệu do Bộ Tài chính Mỹ công bố cho thấy Nhật Bản đã giảm lượng trái phiếu Kho bạc Mỹ nắm giữ trong tháng 5, tháng 6 và tháng 7.

Nếu Nhật Bản bán trái phiếu Kho bạc Mỹ, giá trái phiếu có thể giảm và lợi suất tăng.

Điều này khiến diễn biến của đồng Yên được theo dõi sát hơn. Đáng chú ý, ông Bessent đã dành nhiều sự quan tâm đến việc quản lý tác động của thị trường tiền tệ Nhật Bản đối với thị trường Mỹ.

“Có rất nhiều yếu tố ít nhất cũng có thể tạo ra mức độ biến động khá lớn trên thị trường và gây sức ép lên thị trường trái phiếu Kho bạc Mỹ”, Adam Turnquist, Chiến lược gia kỹ thuật trưởng tại LPL Financial, nói. “Tôi nghĩ đó là lý do ngày càng có nhiều cuộc thảo luận và bình luận từ Bộ Tài chính Mỹ về cách BOJ nên điều hành chính sách tiền tệ”.

Việc Chính phủ Nhật Bản thúc đẩy các quỹ hưu trí và người dân tăng đầu tư vào thị trường trong nước được xem là yếu tố có thể hỗ trợ trái phiếu và đồng yên của nước này trong dài hạn. Kentaro Takahashi/Bloomberg/Getty Images

Các nhà giao dịch cũng đang cảnh giác với mức độ tăng giá của đồng Yên. Một đồng Yên mạnh lên trong khi BOJ nâng lãi suất có thể làm đảo ngược cái gọi là giao dịch chênh lệch lãi suất (carry trade), trong đó nhà đầu tư vay Yên với chi phí thấp để đầu tư vào các tài sản có lợi suất cao hơn.

Nếu đồng Yên tăng giá nhanh trong khi lãi suất tại Nhật Bản cũng đang đi lên, chi phí vay bằng Yên sẽ đột ngột tăng. Khi đó, nhà đầu tư có thể buộc phải bán các tài sản khác – chẳng hạn cổ phiếu và trái phiếu Kho bạc Mỹ – để đóng các vị thế carry trade.

Mỹ muốn tránh tình huống đồng Yên suy yếu quá mức khiến Nhật Bản phải bán tài sản để hỗ trợ đồng tiền của mình. Nhưng Washington cũng không muốn đồng Yên tăng giá quá nhanh đến mức khiến dòng vốn rời khỏi các thị trường khác như Mỹ.

Đây là một bài toán cân bằng khó, đồng thời cho thấy thị trường Mỹ nhạy cảm đến mức nào trước những diễn biến tại Nhật Bản. Bất kỳ biến động mạnh nào trên thị trường trái phiếu và tiền tệ Nhật Bản đều có thể lan sang các thị trường toàn cầu và tác động đến nhà đầu tư Mỹ.

“Sự ổn định là yếu tố then chốt”, Turnquist nói.

Vũ Hạo

FILI

– 10:39 28/09/2026