Thuế quan mới của ông Trump khác gì so với thuế quan “Ngày Giải phóng”?

Thuế quan mới của ông Trump khác gì so với thuế quan “Ngày Giải phóng”?

Khi cuộc xung đột quân sự giữa Mỹ và Iran bước sang tháng thứ 6, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã quay trở lại mặt trận quen thuộc là thương mại toàn cầu với một đợt áp thuế mới mà giới phân tích cho rằng có tác động rất khác so với các biện pháp trước đây.

Tổng thống Mỹ Donald Trump

Ngày 24/07, ông Trump công bố áp thuế đối với 60 đối tác thương mại, gồm Liên minh châu Âu (EU), Trung Quốc, Anh và Canada.

Các mức thuế mới, có hiệu lực từ 0h01 ngày 24/07 (giờ miền Đông Mỹ), thay thế mức thuế tạm thời 10% hết hiệu lực một ngày trước đó và dao động từ 10%-12.5%.

Không giống đợt áp thuế “Ngày Giải phóng” hồi tháng 4/2025 từng khiến thị trường toàn cầu lao dốc, phản ứng của giới đầu tư lần này khá bình lặng do các mức thuế đã được dự báo từ trước.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, bối cảnh hiện nay đã thay đổi đáng kể, khiến tác động của các mức thuế mới có thể kéo dài hơn.

Bà Emma Moriarty, Giám đốc danh mục đầu tư tại CG Asset Management, cho rằng đợt áp thuế mới mang hai thông điệp quan trọng.

Thứ nhất, Nhà Trắng cho thấy quyết tâm tiếp tục theo đuổi chính sách thuế quan. Thứ hai, quyết tâm này diễn ra trong bối cảnh thế giới đang đối mặt với cú sốc năng lượng và tình trạng tắc nghẽn chuỗi cung ứng ngày càng nghiêm trọng.

Theo bà, việc chính quyền Trump vẫn tiếp tục áp thuế ngay cả khi điều đó có thể làm gia tăng sức ép lên kinh tế Mỹ đồng nghĩa thị trường cần chuẩn bị cho kịch bản tăng trưởng thấp đi kèm lạm phát cao.

Đợt áp thuế mới cũng diễn ra khi thị trường tài chính vẫn chịu ảnh hưởng từ xung đột tại Trung Đông, khiến giá dầu vượt 100 USD/thùng trong tuần này khi triển vọng đạt được thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran ngày càng mờ nhạt.

Ông Russ Mould, Giám đốc đầu tư tại AJ Bell, nhận định dù quyết định của Nhà Trắng không gây bất ngờ lớn, đây vẫn là một yếu tố bất ổn mới trong bối cảnh tâm lý thị trường vốn đã chịu sức ép từ căng thẳng địa chính trị và lo ngại về làn sóng chi tiêu mạnh tay cho AI của các tập đoàn công nghệ.

Cơ sở pháp lý mới

Sau khi Tòa án Tối cao Mỹ hồi tháng 2 phán quyết rằng các mức thuế trước đây của ông Trump là trái luật, giới quan sát dự báo Nhà Trắng sẽ tìm một cơ sở pháp lý khác để tiếp tục theo đuổi chương trình thuế quan.

Lần này, chính quyền sử dụng Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974, với lý do các đối tác thương mại chưa kiểm soát hiệu quả tình trạng lao động cưỡng bức.

Theo đó, các quốc gia đã áp dụng hoặc cam kết áp dụng lệnh cấm liên quan đến lao động cưỡng bức sẽ chịu mức thuế 10%, trong khi các nước còn lại phải chịu mức 12.5%.

Các mức thuế này ảnh hưởng tới khoảng 99.4% lượng hàng hóa nhập khẩu của Mỹ.

Ông Alan Siow, đồng phụ trách mảng trái phiếu doanh nghiệp thị trường mới nổi tại Ninety One Asset Management, cho rằng Nhà Trắng đang thích nghi với các rào cản pháp lý, đồng thời được tiếp thêm tự tin khi phản ứng trả đũa từ các nước còn hạn chế và lạm phát chưa tăng mạnh như lo ngại.

Ông dự báo các đối tác thương mại nhiều khả năng sẽ phản ứng thận trọng trong giai đoạn đầu, trước khi quyết định có leo thang căng thẳng hay không.

Thuế quan có thể trở thành chính sách lâu dài

Ông Martin Jacob, Giáo sư tại IESE Business School (Tây Ban Nha), nhận định việc tái áp thuế cho thấy tham vọng của Nhà Trắng trong việc biến thuế nhập khẩu thành một đặc điểm lâu dài của chính sách kinh tế Mỹ.

Theo ông, khi các mức thuế tạm thời sắp hết hiệu lực, chính quyền Trump buộc phải thiết lập một khuôn khổ mang tính bền vững hơn. Vì vậy, các biện pháp lần này không đơn thuần là công cụ đàm phán ngắn hạn.

Đồng quan điểm, ông Matthew Ryan, Trưởng bộ phận chiến lược thị trường tại Ebury, cho rằng việc chuyển sang sử dụng Mục 301 giúp các mức thuế mới tránh được điểm yếu pháp lý từng khiến Tòa án Tối cao bác bỏ các biện pháp trước đây.

“Con đường pháp lý để vô hiệu hóa các mức thuế đã hẹp hơn nhiều. Điều đó đồng nghĩa thị trường có thể sẽ phải xem thuế quan là một yếu tố gây sức ép mang tính cấu trúc đối với tăng trưởng toàn cầu, thay vì chỉ là rủi ro tạm thời có thể được giải quyết thông qua đàm phán”, ông nói.

Theo ông Ryan, tâm điểm của thị trường hiện sẽ chuyển sang cuộc họp chính sách sắp tới của Fed, khi giá dầu tăng mạnh gần đây làm gia tăng khả năng ngân hàng trung ương Mỹ phải nâng lãi suất vào cuối năm.

Điều này trái ngược với kỳ vọng trước đó rằng Fed sẽ giữ nguyên lãi suất đến hết năm 2026 trước khi bắt đầu cắt giảm vào năm 2027. Ông cho rằng Fed nhiều khả năng sẽ tiếp tục để ngỏ khả năng tăng lãi suất trong các cuộc họp tới.

Vũ Hạo

FILI

– 13:27 27/07/2026