“Người khổng lồ” bị gỡ tên

“Người khổng lồ” bị gỡ tên

S&P Dow Jones Indices vừa công bố kết quả tái cân bằng quý, và trong danh sách thay đổi có một cái tên. Nike bị loại khỏi chỉ số S&P 100, hiệu lực từ trước giờ mở cửa ngày 21/09/2026. Công ty gia nhập chỉ số này vào tháng 12/2008, nghĩa là gần 18 năm liên tục nằm trong nhóm 100 doanh nghiệp niêm yết lớn nhất nước Mỹ. Cái tên thay thế là SanDisk, một nhà sản xuất bộ nhớ.

Con số phía sau quyết định ấy là giá cổ phiếu của Nike đóng cửa phiên gần nhất ở mức 38.40 USD, so với đỉnh đóng cửa kỷ lục 177.51 USD hồi tháng 11/2021. Đó là mức giảm 78.4%. Ngày 03/09/2026, cổ phiếu chạm đáy 52 tuần ở 37.95 USD, cũng là mức thấp nhất trong 12 năm. Tính từ đỉnh, giá trị vốn hóa của Nike đã bốc hơi khoảng 230 tỷ USD.

4 năm để mất một thứ đã gây dựng trong 50 năm

Đặt cạnh nhau, hai mốc thời gian trong câu chuyện này chênh lệch rất lớn. Nike mất khoảng 50 năm để đi từ một cơ sở nhỏ ở Oregon tới vị trí thương hiệu thể thao có sức chi phối lớn nhất hành tinh, với một biểu tượng mà phần lớn dân số thế giới nhận ra không cần chữ kèm theo. Và mất chưa tới 5 năm để rơi khỏi danh sách 100 công ty lớn nhất của chính thị trường quê nhà.

Điều đáng nói là khoảng cách giữa hai vế của tình hình. Doanh thu năm tài chính 2026 của Nike đạt 46.4 tỷ USD, nhỉnh hơn mức 46.3 tỷ của năm trước đó, dù giảm khoảng 2% nếu loại trừ yếu tố tỷ giá. Công ty không lỗ, không mất khả năng thanh toán, không mất thị phần một cách thảm khốc ở mọi nơi. Một doanh nghiệp bán ra gần 46.4 tỷ USD hàng hóa mỗi năm khó có thể gọi là đổ vỡ. Nhưng thị trường không định giá doanh thu của năm nay, nó định giá niềm tin vào doanh thu của 10 năm tới, và chính niềm tin ấy là thứ đã làm bốc hơi 230 tỷ USD vốn hóa của Nike.

Dấu hiệu rõ nhất để nhìn thấy sự mất niềm tin ấy là Trung Quốc. Doanh thu khu vực Trung Quốc Đại Lục giảm 11% trong năm tài chính 2026, và nếu tính theo tỷ giá không đổi thì giảm 13%. Đây là quý thứ tám liên tiếp doanh số ở thị trường này đi xuống. Hai năm liền không có một quý nào dương là một chuỗi đủ dài để loại trừ những giải thích mang tính chu kỳ.

Cái đã thay đổi ở Trung Quốc không đơn thuần là sức mua. Anta và Li Ning đã đi từ vị trí các thương hiệu nội địa giá thấp lên vị trí đối thủ trực tiếp về thiết kế, về công nghệ đế giày, về hợp đồng với vận động viên, và quan trọng hơn cả là về ý nghĩa văn hóa của việc đi đôi giày ấy. Với một thế hệ người tiêu dùng trẻ ở Thượng Hải hay Thành Đô, một thương hiệu nội địa không còn là lựa chọn thay thế rẻ hơn mà là lựa chọn được ưa thích hơn. Khi điều đó xảy ra, mọi lợi thế về quy mô sản xuất và mạng lưới phân phối của bên ngoài đều không giải quyết được vấn đề.

Chi tiết nhỏ trong một hồ sơ công bố

Ngày 01/09/2026, Tổng giám đốc điều hành Elliott Hill bán ra hơn 9,000 cổ phiếu Nike ở mức 39.06 USD. Hai ngày sau, cổ phiếu chạm đáy 52 tuần. Đây là một giao dịch khấu trừ thuế không mang tính tự nguyện, loại giao dịch diễn ra tự động và một phần được bán để nộp thuế, nên nó không phản ánh phán đoán của người đứng đầu về triển vọng công ty. Nhắc tới nó không phải để suy diễn, mà vì bản thân mức giá trong hồ sơ ấy là một mốc: Người điều hành cao nhất của Nike thực hiện nghĩa vụ thuế của mình ở mức giá thấp hơn bất kỳ thời điểm nào trong 12 năm.

Trước đó, hồi tháng 12/2025, cổ phiếu Nike từng giảm khoảng 10% trong một phiên sau khi công ty công bố kết quả quý cho thấy doanh số Trung Quốc lao dốc và thuế quan bào mòn lợi nhuận. Hai áp lực ấy khác nhau về bản chất. Thuế quan là một khoản chi phí có thể tính ra bằng số và có thể xử lý bằng chuỗi cung ứng, bằng giá bán, bằng đàm phán. Việc người tiêu dùng ở một thị trường lớn chọn thương hiệu khác thì không có phương án xử lý nào tương đương, và cũng không có mốc thời gian nào để nói rằng nó sẽ kết thúc.

Tổng giám đốc điều hành Elliott Hill

Bên trong công ty, một cuộc đại tu

Tổng giám đốc điều hành Elliott Hill đang thực hiện một cuộc tái cấu trúc mang tên Sport Offense, làm phẳng cơ cấu tổ chức và chuyển khoảng 8,000 nhân viên vào các đội theo từng môn thể thao được tích hợp theo chiều dọc. Ý tưởng phía sau là đưa công ty trở lại cách vận hành cũ, khi mỗi môn thể thao có đội riêng đi từ nghiên cứu tới thiết kế tới bán hàng, thay vì cắt ngang theo danh mục sản phẩm và kênh phân phối. Bản thân ông Hill thừa nhận quá trình này mất nhiều thời gian hơn ông từng dự tính.

Câu thừa nhận ấy đáng được xem xét kỹ hơn là chỉ thoạt nghe. Một cuộc tái cấu trúc chậm hơn dự kiến không chỉ có nghĩa là kết quả tới muộn, nó còn có nghĩa là trong suốt quãng chậm ấy, đối thủ vẫn tiếp tục lấy đi những thứ khó lấy lại. Thị phần có thể giành lại bằng giá. Vị trí trên kệ hàng có thể giành lại bằng chiết khấu. Còn thói quen của một khách hàng Gen Z về việc thương hiệu nào là thương hiệu của thế hệ mình thì hình thành trong vài năm và bền hơn nhiều so với bất kỳ chiến dịch nào.

Cái tên đi vào và cái tên đi ra

SanDisk là cái tên thay thế Nike trong chỉ số S&P 100. Một công ty làm bộ nhớ thay thế một công ty làm giày, ở đúng ranh giới của nhóm 100 doanh nghiệp lớn nhất. Không nên chú ý quá nhiều vào một sự trùng hợp về thứ hạng vốn hóa, nhưng cũng khó có thể không nhận ra rằng danh sách này, được cập nhật 4 lần mỗi năm bằng một quy trình hoàn toàn cơ học, đang lặng lẽ ghi lại việc nền kinh tế Mỹ coi thứ gì là quan trọng. Trong 10 năm qua, những cái tên đi vào phần lớn liên quan tới tính toán, dữ liệu và năng lượng, những cái tên đi ra phần lớn liên quan tới tiêu dùng, bán lẻ và phương tiện truyền thông truyền thống.

Trước khi rút ra kết luận, nên xem xét lại việc bị loại khỏi S&P 100 thực sự nói lên điều gì. Chỉ số này không xếp hạng doanh nghiệp theo doanh thu, theo lợi nhuận, theo số lao động hay theo mức độ quan trọng đối với nền kinh tế. Nó xếp theo giá trị vốn hóa. Một công ty có thể tụt hạng đơn giản vì các công ty khác tăng giá nhanh hơn, mà không cần bản thân nó xấu đi chút nào. Trong một năm mà những doanh nghiệp liên quan tới trí tuệ nhân tạo tăng giá mạnh, việc một công ty tiêu dùng bị đẩy khỏi ngưỡng 100 không tự nó chứng minh điều gì về sức khỏe của công ty ấy.

Nike cũng vẫn nằm trong S&P 500, vẫn bán được gần 46.4 tỷ USD hàng hóa, và trong lịch sử thị trường có không ít doanh nghiệp rơi khỏi các chỉ số hàng đầu rồi quay lại sau một chu kỳ. Phản biện này đứng vững, và nó buộc phải được đặt ra để tránh biến một sự kiện kỹ thuật thành một bản cáo phó.

Tuy vậy, điều nó không xóa bỏ được con số -78.4%. Một mức giảm như vậy không thể giải thích bằng việc người khác chạy nhanh hơn, nó đòi hỏi rằng chính người này đã chậm lại theo đánh giá của thị trường. Và 8 quý liên tiếp sụt giảm ở một trong hai thị trường lớn nhất thế giới không phải một hiện tượng định giá, nó là một hiện tượng bán hàng. Chỉ số chỉ đang phản chiếu, muộn màng và bằng một quy tắc cơ học, điều đã diễn ra ở các cửa hàng từ hai năm trước.

Giá trị không nằm trên bảng cân đối

Trong kế toán, giá trị thương hiệu do doanh nghiệp tự xây dựng không được ghi nhận là một khoản mục. Chỉ khi một công ty mua lại công ty khác thì phần chênh lệch mới xuất hiện trên sổ sách. Nghĩa là giá trị lớn nhất mà Nike từng tạo ra trong 50 năm chưa bao giờ nằm trong báo cáo tài chính của chính họ, nó nằm trong đầu người tiêu dùng, và nó đã rời khỏi đó cũng lặng lẽ như khi nó tới.

Đó là lý do các cuộc suy giảm kiểu này luôn bị phát hiện muộn. Người ta có thể đo tồn kho, đo biên lợi nhuận, đo lưu lượng khách vào cửa hàng, và mọi chỉ số ấy vẫn ổn trong một thời gian dài sau khi thứ quan trọng nhất đã bắt đầu xói mòn. Cái được xây trong 50 năm và không được ghi ở đâu cả thì khi mất đi cũng sẽ không có dòng nào báo trước.

LH

FILI

– 13:00 10/09/2026