Thị trường dầu có thể trụ vững đến đâu nếu chiến tranh Iran kéo dài?
Cuộc chiến Iran đã kéo dài lâu hơn nhiều so với dự đoán của giới quan sát và thị trường dầu vẫn đang vận hành được.
Hoàng hôn buông xuống những tàu thương mại đang neo đậu tại eo biển Hormuz ngoài khơi Bandar Abbas, Iran, với đường chân trời của thành phố ở phía xa, vào Chủ nhật, ngày 6/9/2026.
|
Dù giá nhiên liệu cao đến mức gây khó chịu, khiến mỗi hộ gia đình Mỹ phải chi thêm gần 800 USD kể từ khi chiến tranh bắt đầu, nhưng phần lớn dầu thô vẫn đến được nơi cần đến sau hơn 6 tháng chiến sự. Điều này có được nhờ thị trường đã cho thấy khả năng thích ứng đáng kể: Tìm các tuyến vận chuyển thay thế để né eo biển Hormuz, tận dụng lượng dầu dự trữ lớn và cắt giảm mạnh nhu cầu dầu trên toàn cầu.
Tuy nhiên, vẫn còn những câu hỏi lớn về việc các điều kiện này có thể duy trì được hay không và trong bao lâu.
Một số nhà phân tích dầu cho rằng thị trường có thể duy trì trạng thái cân bằng mới này trong tương lai gần, ngay cả khi eo biển Hormuz không hoàn toàn mở cửa cũng không hoàn toàn bị đóng. Trong kịch bản đó, chính quyền Trump về lý thuyết có thể tiếp tục đối đầu với Iran trong một thời gian dài.
Nhưng những người khác lo ngại rằng các giải pháp chắp vá đang giúp thị trường dầu duy trì hoạt động cuối cùng sẽ thất bại, khiến lượng dầu tồn kho toàn cầu giảm xuống mức “bước ngoặt”. Khi đó, giá năng lượng sẽ không còn hướng nào khác ngoài tăng, thậm chí có thể buộc Mỹ phải chấm dứt chiến tranh để ngăn một thảm họa kinh tế.
Điều gì đang ngăn giá dầu tăng vọt?
Thị trường dầu đã chống chịu cú sốc nguồn cung lớn nhất từ trước đến nay tốt hơn nhiều so với những gì phần lớn mọi người từng nghĩ là có thể. Giá dầu đang ở mức cao, nhưng chưa chạm các mức kỷ lục lịch sử.
Theo báo cáo nghiên cứu được Natasha Kaneva, Trưởng bộ phận phân tích hàng hóa của JPMorgan, công bố tuần trước, có 3 lý do chính.
Thứ nhất, thị trường đã tìm được những giải pháp đáng kể để né hoặc đi qua eo biển Hormuz.
Ả-rập Saudi đã sử dụng các đường ống để chuyển hướng vài triệu thùng dầu mỗi ngày tới những cảng nằm ngoài tầm kiểm soát của Iran. Tuy nhiên, những bước tiến nhanh chóng gần đây của các đồng minh Houthi của Iran đang làm dấy lên nghi ngờ về tính khả thi của phương án dự phòng này.
Quân đội Mỹ cũng phối hợp với các quốc gia vùng Vịnh để hộ tống một hoạt động vận chuyển bí mật, đưa dầu qua eo biển.
Mỹ, Venezuela, Brazil, Guyana và Canada đã tăng sản lượng tổng cộng khoảng 2 triệu thùng/ngày.
“Các thùng dầu luôn tìm được đường để lưu thông”, Kaneva nói.
Thứ hai, hầu hết các quốc gia bên ngoài Mỹ và Trung Quốc đã giảm lượng dầu tồn kho ít hơn nhiều so với dự kiến, qua đó duy trì một lượng dự trữ mà chính phủ có thể sử dụng nếu tình hình trở nên nghiêm trọng hơn đáng kể.
Toàn cảnh Nhà máy Lọc hóa dầu Jinling Petrochemical của Sinopec tại Nam Kinh, tỉnh Giang Tô, miền Đông Trung Quốc, ngày 8/5/2026.
|
Thứ ba, nhu cầu dầu toàn cầu đã giảm mạnh trong chiến tranh, khoảng 5 triệu thùng/ngày.
Trên khắp thế giới, dù không rõ rệt tại Mỹ, nhiều người tiêu dùng đã hủy kế hoạch đi lại, chuyển sang sử dụng xe điện hoặc đi xe buýt. Một số doanh nghiệp khuyến khích nhân viên làm việc tại nhà.
Trung Quốc xuất khẩu quá nhiều xe điện đến mức gây áp lực lên công suất vận tải biển toàn cầu. Trong khi đó, tình trạng thiếu công suất lọc dầu tại Trung Đông, Nga và Trung Quốc đã làm suy yếu nhu cầu, qua đó kìm hãm giá dầu thô.
Kết hợp lại, những yếu tố này đã giúp bù đắp lượng nguồn cung khoảng 13 triệu thùng/ngày bị mất trong chiến tranh.
Kaneva cho rằng trạng thái cân bằng mới này có thể được duy trì trong một thời gian khá dài. Thị trường vẫn vận hành, dù ở mức giá cao hơn đôi chút.
JPMorgan không dự báo một cuộc chiến vô thời hạn. Nhưng nếu kịch bản đó xảy ra, Kaneva cho rằng giá dầu nhiều khả năng sẽ ổn định quanh 87 USD/thùng, thấp hơn đáng kể so với hiện tại. Nếu chiến tranh kết thúc, ngân hàng này dự đoán giá dầu sẽ giảm sâu hơn, xuống 64 USD/thùng.
Bob McNally, Chủ tịch kiêm đồng sáng lập Rapidan Energy Group, bi quan hơn. Dự báo của ông giả định đây thực sự là một cuộc chiến vô thời hạn – hay điều ông gọi là kịch bản “mớ hỗn độn chắp vá với những đợt biến động mạnh” – khiến giá Brent duy trì ở 89 USD/thùng trong năm tới.
“Chúng tôi không cho rằng Hormuz sẽ hoàn toàn trở lại trạng thái bình thường”, McNally, cựu cố vấn năng lượng của Tổng thống George W. Bush, nói. “Một cuộc chiến vô thời hạn – khi đe dọa khu vực cung ứng quan trọng nhất thế giới – sẽ thúc đẩy giá dầu và khí đốt tăng mạnh hơn”.
Vì sao giá dầu có thể tăng?
Dù thị trường dầu đã hình thành một trạng thái bình thường mới, hệ thống chắp vá này vẫn tồn tại nhiều điểm yếu có thể sụp đổ nếu tình trạng hiện tại kéo dài đủ lâu.
Mỹ và Trung Quốc đã dựa nhiều vào lượng dầu dự trữ để giảm tác động của chiến tranh. Hai nước đã duy trì nguồn dự trữ lâu hơn dự kiến.
Một cơ sở lưu trữ quan trọng tại Cushing, Oklahoma, đã chạm mức tồn kho tối thiểu về mặt vận hành vào tháng 7. Khi đó, các quy luật vật lý khiến các công ty dầu mỏ không còn dễ dàng bơm dầu thô qua đường ống để đưa tới các nhà máy lọc dầu. Tuy nhiên, lượng dầu dự trữ tại Cushing đã phục hồi và tăng nhẹ trong những tuần gần đây, vượt khỏi vùng nguy hiểm.
Một bồn chứa dầu tại khu cảng lưu trữ dầu thô Cushing ở Cushing, bang Oklahoma, ngày 18/6/2026. Lượng dầu tồn kho tại trung tâm lưu trữ dầu thô thương mại lớn nhất Mỹ đã giảm xuống mức thấp nhất kể từ năm 2014, còn khoảng 20 triệu thùng, khi xuất khẩu tăng vọt trong thời gian chiến tranh Iran khiến nguồn cung tại Mỹ cạn dần.
|
Trung Quốc đã tăng rất chậm lượng dầu nhập khẩu trong những tuần gần đây, nhưng vẫn thấp hơn hàng triệu thùng/ngày so với trước chiến tranh. Rất ít người bên ngoài Chính phủ Trung Quốc biết nước này đang dự trữ bao nhiêu dầu, nhưng ước tính con số này vào khoảng 1 tỷ thùng.
Nếu chiến tranh kéo dài, lượng dầu dự trữ đó cuối cùng sẽ cạn kiệt vào một thời điểm nào đó trong tương lai, Hamad Hussain, chuyên gia kinh tế hàng hóa tại Capital Economics, cho biết.
Khi đó, cung và cầu sẽ rơi vào trạng thái mất cân đối nghiêm trọng, có khả năng đẩy giá dầu tăng mạnh – đúng như điều mà phần lớn các nhà phân tích từng dự báo khi chiến tranh mới bắt đầu.
Dan Pickering, nhà sáng lập kiêm Giám đốc đầu tư của Pickering Energy Partners, cho rằng lượng dầu tồn kho giảm có lẽ sẽ không khiến giá tăng đột biến ngay lập tức, nhưng sẽ khiến thị trường dầu biến động mạnh hơn đáng kể – không phải trong năm nay mà có thể vào cuối năm tới nếu trạng thái hiện tại tiếp diễn.
Ông cho rằng các giải pháp thay thế bằng đường ống không thể được xây dựng đủ nhanh, trong khi những nguồn cung mới như Venezuela cũng không thể bù đắp thiếu hụt mãi mãi.
Một yếu tố quan trọng khác là khả năng duy trì hoạt động của quân đội Mỹ.
“Đây không phải là bàn tay vô hình của thị trường. Đó là quân đội đang tìm cách duy trì dòng chảy”, Helima Croft, người phụ trách bộ phận hàng hóa toàn cầu tại RBC Capital Markets, nói.
Croft, cựu chuyên viên phân tích của CIA, nhấn mạnh rằng sức mạnh của quân đội Mỹ không phải là vô hạn.
“Chúng ta sẽ hộ tống tàu mãi sao? Đó là một nhiệm vụ rất nặng nề. Những giải pháp thay thế này rất tốn kém”.
Croft cho rằng cuộc chiến đang mắc kẹt trong một “xung đột vùng xám”, với những đợt leo thang cục bộ xen kẽ các giai đoạn “yên bình đầy khó khăn”.
Bà cũng lưu ý rằng nguy cơ leo thang vẫn hiện hữu, chẳng hạn một cuộc tấn công tương tự vụ tấn công bằng UAV nhằm vào một mỏ dầu của Ả-rập Saudi năm 2019, từng khiến giá dầu tăng vọt.
Cuộc chiến có thể kéo dài bao lâu?
CEO một ngân hàng lớn nói với CNN rằng xung đột Mỹ – Iran “có lẽ sẽ là một cuộc chiến vô thời hạn”.
“Tôi không mất ngủ vì điều đó, nhưng chúng ta nên chuẩn bị cho kịch bản này”, vị CEO nói. “Một cuộc chiến vô thời hạn sẽ khiến tất cả mọi người luôn trong trạng thái bất an, nhưng đến một thời điểm nào đó, bạn sẽ nhận ra đó đơn giản là trạng thái bình thường mới”.
Các quan chức và nhà nghiên cứu Mỹ dường như cũng đang chuẩn bị cho kịch bản này – hoặc ít nhất là một cú sốc nguồn cung kéo dài hơn.
Tuần trước, Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA) kết luận rằng xuất khẩu dầu qua eo biển Hormuz sẽ tiếp tục “bị hạn chế” trong phần còn lại của năm.
S&P Global Energy thậm chí còn đưa ra đánh giá bi quan hơn, cho biết trong một báo cáo rằng họ không còn kỳ vọng sản lượng dầu tại Trung Đông sẽ trở lại mức trước chiến tranh ngay cả vào cuối năm tới.
“Thị trường sẽ không trở lại trạng thái bình lặng”, Jim Burkhard, Trưởng bộ phận nghiên cứu dầu thô toàn cầu của S&P, nói. “Thị trường đang điều chỉnh để thích nghi với trạng thái bình thường mới, được định hình bởi xung đột chưa được giải quyết và rủi ro hàng hải dai dẳng”.
Vũ Hạo
FILI
– 08:00 16/09/2026
Các Sàn forex Uy Tín:
Icmarkets
Exness
Source link
Comments are closed, but trackbacks and pingbacks are open.