Tái định cư tại chỗ

Tái định cư tại chỗ đã giúp người dân TP.HCM giải tỏa nỗi lo về chỗ ở và sinh kế. Tại nhiều dự án ở khu vực trung tâm, chính quyền linh hoạt bố trí tái định cư ngay trên nền đất cũ, xây dựng các tòa nhà mới để người dân trở lại sinh sống.

Cách làm này đang được áp dụng tại các dự án cải tạo chung cư cũ, cải tạo kênh rạch và chỉnh trang đô thị. Nhờ đó, người dân không phải rời xa môi trường sống và nơi mưu sinh quen thuộc.

Loạt dự án trọng điểm đã được gỡ điểm nghẽn

Dự án được lòng dân nhất gần đây là chỉnh trang đô thị khu Mả Lạng, chợ Gà – Gạo ở phường Bến Thành và Cầu Ông Lãnh (Quận 1 cũ).

Vốn quy hoạch từ đầu những năm 2000, nhưng hơn 20 năm qua, dự án đã không thể triển khai vì một loạt vướng mắc từ quy hoạch đến đầu tư.

Tháng 6 vừa qua, HĐND TP.HCM đã thông qua chủ trương đầu tư, với mục tiêu thực hiện ngay trong năm 2026 và vận hành năm 2029.

Chủ trương chỉnh trang khu Mả Lạng, chợ Gà – Gạo của HĐND TP.HCM được cho là bước đột phá, đặc biệt và nhân văn, khi người dân đã gắn bó hàng chục năm tại trung tâm Thành phố, đã quen với việc làm ăn, buôn bán tại chỗ không phải xa nơi gia đình gắn bó.

Cụ thể, khu Mả Lạng 3,8ha, được xây dựng hệ thống hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, trường học liên cấp 1, 2 và nhà ở phục vụ tái định cư – bao gồm tòa nhà chung cư khoảng 38 tầng với 1.400 căn hộ và khu nhà ở thấp tầng khoảng 93 căn.

Còn khu chợ Gà – Gạo khoảng 4.350m², cũng được đầu tư hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và xây nhà ở phục vụ tái định cư – bao gồm tòa nhà khoảng 35 tầng với 760 căn hộ.

Như vậy, có 2.253 căn hộ và nhà ở phục vụ tái định cư cho chính những gia đình bị ảnh hưởng tại 2 khu vực này. Người dân được ưu tiên mua nhà ở xã hội (miễn tiền sử dụng đất) đảm bảo ổn định cuộc sống và sinh kế tại chỗ.

Để thực hiện dự án khoảng 16.370 tỷ đồng này, TP.HCM chọn đầu tư theo hình thức đối tác công tư – hợp đồng BT, thanh toán bằng quỹ đất và ngân sách, góp phần thực hiện chính sách an sinh xã hội khi hàng nghìn hộ dân ở khu vực này đều khó khăn, lao động tay chân, buôn bán nhỏ…

Đặc biệt, các hộ dân đủ điều kiện tái định cư đều được hỗ trợ chi phí thuê nhà, với mức hỗ trợ 8 – 24 triệu đồng/hộ/tháng trong thời gian chờ dự án thực hiện.

Tái định cư tại chỗ cũng đang giúp dự án hồi sinh rạch Văn Thánh hơn 8.555 tỷ đồng tại phường Thạnh Mỹ Tây (quận Bình Thạnh cũ) đẩy nhanh tiến độ, dự kiến khởi công trong tháng 10 tới đây, để kịp hoàn thành năm 2030.

Dự án nạo vét, cải tạo môi trường, xây dựng hạ tầng rạch Văn Thánh là dự án đầu tư công, được chia làm 2 dự án thành phần. Trong đó dự án thành phần 2 với hơn 6.812 tỷ đồng phục vụ bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và giải phóng mặt bằng.

Bà Nguyễn Thị Châu Thi, Phó Chủ tịch UBND phường Thạnh Mỹ Tây, cho biết đây là dự án mà phường thực hiện khâu đền bù giải tỏa với số vốn lớn, hơn 1.000 hộ dân bị ảnh hưởng, trong đó 749 hộ dân giải tỏa toàn phần.

Điều khiến việc đền bù, giải tỏa, hỗ trợ tái định cư được đẩy nhanh là Thành phố đã bố trí cho phường khoảng 400 căn hộ tái định cư . Các căn hộ tái định cư này nằm ở ngay khu trung tâm thuộc các phường Gia Định, Bình Thạnh, Thạnh Mỹ Tây, thuận lợi tái định cư tại chỗ nên người dân đồng thuận.

Bên cạnh đó, điểm tích cực giúp dự án thực hiện bồi thường, giải phóng mặt bằng thuận lợi nhờ TP.HCM đã có những điều chỉnh và vận dụng cơ chế đặc thù, các quy định mới, thu hẹp khoảng cách giữa giá bồi thường và giá thị trường, nên người dân đồng thuận bàn giao mặt bằng nhanh.

Đại diện phường Thạnh Mỹ Tây cho biết thêm việc giải phóng mặt bằng, hỗ trợ tái định cư đang được đẩy nhanh. Phường đã giải ngân bồi thường, giải phóng mặt bằng hơn 4.091 tỷ đồng, đạt tới 91,32% kế hoạch vốn năm 2026.

Dự án Nạo vét, cải tạo môi trường, xây dựng hạ tầng rạch Xuyên Tâm dài gần 9 km, kéo dài từ kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè đến sông Vàm Thuật, tổng mức đầu tư hơn 17.200 tỷ đồng, cũng nhận sự đồng thuận với câu chuyện tái định cư tại chỗ, đền bù hợp lý từ các cơ chế vượt trội.

Cuối tháng 6 vừa qua, dự án đã hoàn tất thu hồi đất, giải tỏa hơn 2.200 hộ dân của 4 phường bị ảnh hưởng. Nhiều khu vực có giá đền bù rất cao, trong đó khu vực mặt tiền đường Bạch Đằng – phường Bình Thạnh lên đến hơn 280 triệu đồng/m².

Bà Nguyễn Thu Hiền, Chủ tịch UBND phường Gia Định, cho biết phường có 869 trường hợp bị ảnh hưởng bởi dự án, trong đó 606 trường hợp giải tỏa toàn phần với kinh phí bồi thường hơn 3.900 tỷ đồng, hơn 3.100 người dân phải di dời đến nơi ở mới.

Ngày 30/6, phường Gia Định hoàn tất công tác bàn giao mặt bằng sạch cho đơn vị thi công dự án. Việc bố trí tái định cư hợp lý, đơn giá bồi thường hợp lý đã tạo sự đồng thuận, góp phần đẩy nhanh tiến độ bàn giao mặt bằng…

Tái định cư tại chỗ – nâng chỉ số hài lòng của người dân

Đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP) – hợp đồng BT được triển khai gần đây đã giúp TP.HCM tháo gỡ nhiều vướng mắc, nhiều dự án lớn khởi động nhanh.

Trong đó có nhiều công trình trọng điểm thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội, như Khu thể dục thể thao quốc gia Rạch Chiếc, Trung tâm hành chính – chính trị ở Thủ Thiêm, các dự án cao tốc, đường sắt đô thị…

Trong yêu cầu chỉnh trang đô thị, nhà ở tái định cư tại chỗ cho người dân, hợp đồng BT được đánh giá sẽ tiếp tục phát huy hiệu quả, làm thay đổi diện mạo TP.HCM theo hướng hiện đại, đáng sống hơn.

Ông Võ Văn Minh – Chủ tịch HĐND TP.HCM , cho biết TP.HCM đã vận dụng các cơ chế chính sách vượt trội cho phép thực hiện hợp đồng BT, giúp triển khai nhanh, hiệu quả trong việc huy động tư nhân tham gia thực hiện dự án, giải quyết các yêu cầu phát triển cấp thiết.

Ông Minh cho rằng mô hình chỉnh trang khu Mả Lạng, chợ Gà – Gạo trong thời gian tới cần được mở rộng, để giải quyết thêm các yêu cầu chỉnh trang, tái định cư cho những khu vực khác. Cụ thể như di dời, tái định cư cho 40.000 nhà ở ven kênh rạch để chỉnh trang đô thị. Theo kế hoạch, từ nay đến 2030, TP.HCM sẽ hoàn tất di dời toàn bộ số nhà ven kênh này.

Trong báo cáo khẩn của Sở Xây dựng về các dự án hạ tầng phải triển khai giai đoạn 2026-2030 theo trường hợp cấp bách, Sở đề xuất đầu tư 8 dự án nhà ở xã hội, nhà tái định cư với khoảng 7.100 căn hộ và 100 nền đất theo trường hợp cấp bách, phải thực hiện ngay.

Trong số này, 5 dự án với 4.058 căn hộ, vốn đầu tư khoảng 6.300 tỷ đồng, được xây dựng tại các phường Chánh Hưng và Phú Định, vốn là khu vực trọng điểm giải tỏa nhà ven kênh, chỉnh trang đô thị.

Theo Sở Xây dựng, các dự án nhà ở này để phục vụ tái định cư tại chỗ cho người dân phải di dời thực hiện chỉnh trang đô thị khu vực bờ Nam kênh Đôi và các dự án khác của Quận 8 cũ, cũng như chuẩn bị quỹ nhà ở phục vụ tái định cư cho di dời nhà trên và ven kênh rạch trên địa bàn.

3 dự án còn lại ở phường Long Bình và Bình Trưng, cũng với mục đích chuẩn bị quỹ nhà phục vụ tái định cư cho các dự án trọng điểm trên địa bàn TP.HCM, như Vành đai 4, Metro Bến Thành – Thủ Thiêm, đường sắt Thủ Thiêm – Long Thành, khu thể thao Rạch Chiếc, mở rộng đường Lương Định Của, xây dựng nhà ga Thủ Thiêm…

Lãnh đạo Sở Xây dựng khẳng định công tác tái định cư phải đi trước một bước. Việc di dời, tái định cư của TP.HCM luôn gắn với mục tiêu người dân có nơi ở mới bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ, các khu tái định cư phải được đầu tư đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội.

Vì vậy, TP.HCM đang chủ động chuẩn bị trước quỹ nhà tái định cư thông qua cả đầu tư công và xã hội hóa, đảm bảo tái định cư hợp lý, đáp ứng nguyên vọng của người dân.