Phân bổ tài sản trong môi trường lãi suất cao

Phân bổ tài sản trong môi trường lãi suất cao

Nhu cầu vốn đầu tư dài hạn khổng lồ cùng áp lực cung tiền hạn hẹp đang khiến mặt bằng lãi suất khó hạ nhiệt trong ngắn hạn. Việc phân bổ tài sản không chỉ phụ thuộc vào biến động giá cả, mà đòi hỏi nhà đầu tư phải thấu hiểu độ khả dụng của dòng tiền cùng rủi ro đứt gãy thanh khoản trên thị trường.

Độ nhạy vĩ mô và yếu tố nhân khẩu học

Theo ông Huỳnh Hoàng Phương, Chuyên gia Tài chính, thị trường Việt Nam có mức độ nhạy cảm vĩ mô rất lớn, khác biệt với các thị trường có hiệu quả thông tin cao như Mỹ. Nhà đầu tư không thể chỉ dựa vào phân tích vi mô của một doanh nghiệp mà bỏ qua các yếu tố khác như nền tảng nhân khẩu học và văn hóa.

Ông Huỳnh Hoàng Phương, Chuyên gia Tài chính. – Ảnh: Thanh Trúc

Điển hình là chu kỳ của bất động sản luôn chịu sự chi phối nặng nề bởi yếu tố nhân khẩu học. Bài học lịch sử từ thị trường Nhật Bản năm 1990 hay Trung Quốc gần đây cho thấy, một khi đã bước qua thời kỳ “dân số vàng”, dù chính phủ có hạ lãi suất hay bơm tiền thì cũng khó cứu vãn đà suy giảm của thị trường địa ốc. Bên cạnh đó, thói quen văn hóa của người dân châu Á thường ưu tiên bất động sản hơn chứng khoán cũng là rào cản, khiến các mô hình phân bổ tài sản rập khuôn từ Mỹ khó phát huy tối đa hiệu quả tại Việt Nam.

Độ khả dụng của tiền là yếu tố quyết định

Trong môi trường tài chính, lãi suất thực chất chỉ phản ánh “giá của tiền”, trong khi “độ khả dụng của tiền”, tức khả năng tiếp cận và xoay sở nguồn vốn, mới là yếu tố quyết định. Rủi ro lớn nhất trên thị trường không xuất phát thuần túy từ mặt bằng lãi suất cao, mà bùng nổ khi thanh khoản đứt gãy và doanh nghiệp mất khả năng xoay vòng vốn.

Chuyên gia nhấn mạnh, thị trường hiện tại đang ở thời kỳ lãi suất cao có rủi ro nhưng chưa bùng phát khủng hoảng tồi tệ, nguyên nhân là các doanh nghiệp vẫn còn khả năng xoay được vốn. Tuy nhiên, rủi ro sẽ thực sự bùng nổ khi xuất hiện các doanh nghiệp mất hoàn toàn khả năng xoay nguồn vốn mới.

Dữ liệu lịch sử đã minh chứng rất rõ hệ quả của việc đứt gãy thanh khoản. Giai đoạn 2011 – 2013, các doanh nghiệp gia tăng vay nợ tín dụng để đảo nợ. Khi Ngân hàng Nhà nước siết tín dụng, độ khả dụng của tiền biến mất, khiến thị trường bất động sản sụp đổ ngay lập tức. Tương tự, sự kiện siết chặt thị trường trái phiếu năm 2022 cũng làm tắc nghẽn khả năng huy động vốn, khiến thị trường lao dốc nhanh chóng.

Áp lực cung cầu vốn định hình mặt bằng lãi suất

Phân tích sâu hơn về động lực dòng tiền, nguồn cầu vốn đầu tư trung và dài hạn của Việt Nam từ nay đến năm 2030 ước tính sẽ rất lớn. Nhu cầu vốn phục vụ các đại dự án hạ tầng, đường sắt và metro cần khoảng 1.4 – 1.6 ngàn tỷ USD, tương đương 38 triệu tỷ đồng. Số lượng này vượt xa tổng dư nợ tín dụng toàn hệ thống hiện tại là khoảng 20 triệu tỷ đồng.

Đồng thời, nguồn cung tiền ra thị trường đang bị siết chặt bởi nhiều yếu tố. Sự luân chuyển nguồn tiền gửi của Kho bạc Nhà nước thỉnh thoảng tạo ra những nhịp giật cục, khiến lãi suất liên ngân hàng vọt lên mức 9%. Cùng với đó, rủi ro lạm phát gia tăng và môi trường lãi suất quốc tế neo cao cũng gây khó khăn lớn cho việc thu hút nguồn vốn ngoại hối.

Sự chênh lệch quá lớn giữa nguồn cầu khổng lồ và nguồn cung hạn chế là cơ sở để dự báo mặt bằng lãi suất sẽ tiếp tục duy trì ở mức cao, kéo dài ít nhất từ nay cho đến giữa năm sau.

Phương pháp phân bổ tài sản thực tế

Từ bức tranh vĩ mô nhiều biến động, việc áp dụng các công thức phân bổ tài sản cố định, chia tỷ trọng rập khuôn là hoàn toàn thiếu thực tế. Mỗi cá nhân có độ tuổi, hoàn cảnh và mức độ chịu đựng rủi ro hoàn toàn khác nhau, do đó không thể có một danh mục cứng nhắc cho mọi trường hợp.

Thay vì phân bổ thụ động, phương pháp chuẩn mực đang được các tổ chức quốc tế áp dụng là đánh giá trạng thái tăng tỷ trọng hoặc giảm tỷ trọng dựa trên sự thay đổi về triển vọng và rủi ro của từng lớp tài sản dưới tác động của môi trường vĩ mô. Chiến lược này được xây dựng dựa trên góc nhìn ngắn hạn và dài hạn, giúp nhà đầu tư chủ động cơ cấu lại tài sản thay vì lệ thuộc vào các yếu tố cảm tính hay một khung tỷ trọng phân bổ cố định.

Thanh Trúc

FILI

– 12:07 30/10/2026