Nghịch lý thị trường có rủi ro phân phối giữa lúc cổ phiếu về đáy, điều gì đang diễn ra?

Nghịch lý thị trường có rủi ro phân phối giữa lúc cổ phiếu về đáy, điều gì đang diễn ra?

VN-Index thời gian qua liên tục rung lắc mạnh quanh vùng đỉnh lịch sử, kéo theo lo ngại về một nhịp phân phối đỉnh xuất hiện ngày càng nhiều. Tuy nhiên, một nghịch lý là rất nhiều cổ phiếu đang giao dịch dưới ngưỡng trung bình dài hạn.

Chỉ số ở đỉnh, cổ phiếu vẫn ở vùng thấp

Theo dữ liệu của VietstockFinance, tính đến 05/06, khoảng 73% cổ phiếu trên HOSE đang giao dịch dưới đường trung bình động 200 phiên (MA200), trong khi VN-Index vẫn nằm trên ngưỡng này. Bên cạnh đó, 66% cổ phiếu đang thấp hơn ít nhất 20% so với đỉnh 52 tuần, trong khi VN-Index chỉ cách đỉnh lịch sử vừa thiết lập gần đây khoảng 5%.

Điều này cho thấy phần lớn cổ phiếu vẫn chưa quay lại vùng giá cũ dù chỉ số chung đang ở vùng cao. Đà tăng của VN-Index hiện chủ yếu được dẫn dắt bởi một số nhóm vốn hóa lớn, trong khi nhiều ngành vẫn trong trạng thái tích lũy.

Nhóm công nghiệp, bất động sản, nguyên vật liệu, tài chính là những lĩnh vực có tỷ lệ cổ phiếu nằm dưới MA200 cao nhất. Điều đó phản ánh dòng tiền chưa lan tỏa rộng trên toàn thị trường.

Dù bất động sản có nhiều cổ phiếu giao dịch dưới kỳ vọng, nhưng đây lại là nhóm tăng điểm mạnh nhất thị trường trong năm qua, đạt tỷ suất lên đến 124% – Một sự thiên lệch lớn được tạo ra bởi nhóm cổ phiếu Vingroup. Trong 484 điểm tăng của VN-Index một năm qua, VIC và VHM đã đóng góp lần lượt 300 điểm và 89 điểm.

Dữ liệu xét cổ phiếu HOSE theo phân ngành VS-Sector cấp 1 – Nguồn: VietstockFinance

Trao đổi với người viết, ông Trần Đức Anh – Giám đốc Kinh tế vĩ mô & Chiến lược thị trường, Chứng khoán KBSV nhận định phần lớn cổ phiếu chưa có mức tăng tương xứng với kết quả kinh doanh khả quan trong quý 1 cũng như triển vọng tăng trưởng của cả năm 2026. Điều này khiến định giá của nhiều cổ phiếu, thậm chí trong rổ VN30 đang ở vùng khá rẻ.

“Đây là một nghịch lý khá rõ ràng khi GDP tăng trưởng tốt và lợi nhuận doanh nghiệp tích cực nhưng định giá cổ phiếu lại ở vùng đáy” – ông Đức Anh nói, nhưng vẫn nhấn mạnh rằng nghịch lý này có phần hợp lý nếu nhìn từ góc độ dòng tiền.

Cụ thể, dòng tiền trong nước đang chịu ảnh hưởng bởi mặt bằng lãi suất cao, khiến chi phí vốn của nhà đầu tư gia tăng và dòng tiền vào thị trường chứng khoán bị thu hẹp. Trong khi đó, nhà đầu tư nước ngoài vẫn liên tục bán ròng mạnh từ đầu năm đến nay. Chỉ khi dòng tiền được cải thiện, tức mặt bằng lãi suất hạ nhiệt hoặc khối ngoại quay trở lại mua ròng, thị trường mới có thể bứt phá nhờ nền tảng tăng trưởng lợi nhuận hiện tại.

Cũng nói về nghịch lý này, ông Phan Tấn Nhật – Chuyên gia cao cấp Chiến lược thị trường, Chứng khoán SHS cho rằng các con số đã chỉ ra chất lượng tăng trưởng của thị trường đang kém, ảnh hưởng đến hiệu suất sinh lợi của nhà đầu tư. Tâm lý ngắn hạn kém lạc quan và thị trường chỉ tập trung vào số ít cổ phiếu.

Điều này phản ánh đúng việc nền kinh tế và doanh nghiệp đang chịu nhiều áp lực từ các yếu tố bất định trong bối cảnh lạm phát gia tăng, rủi ro suy thoái kinh tế toàn cầu; tăng trưởng tín dụng bị siết lại; căng thẳng địa chính trị trên thế giới vẫn tiếp diễn; tỷ lệ cho vay ký quỹ đang ở mức cao… ảnh hưởng trực tiếp đến kỳ vọng của nhà đầu tư.

“Mỏ vàng” đang bị bỏ quên

Kể từ đỉnh cao 1,928 điểm thiết lập vào ngày 18/05 vừa qua, VN-Index bước vào pha điều chỉnh và hiện chỉ giao dịch quanh vùng 1,800 điểm. Biến động thị trường không khỏi khiến nhà đầu tư cảm thấy khó chịu khi mỗi ngày giảm một ít và không loại trừ kịch bản phân phối đỉnh. Trong bối cảnh phần lớn cổ phiếu đều đã ở vùng thấp, nỗi lo càng bị khuếch đại.

Tuy nhiên, theo ông Trần Đức Anh, thị trường có thể tránh nhịp giảm mạnh nhờ yếu tố định giá. Nếu loại bỏ nhóm Vingroup, P/E của VN-Index hiện tương đương vùng đáy thuế quan 2025 hoặc đáy 2022. Nhiều cổ phiếu VN30 cũng giao dịch ở mức P/E và P/B thấp so với lịch sử. Đây là cơ sở để dòng tiền thông minh hành động.

Còn để phục hồi mạnh mẽ, thị trường cần thêm các yếu tố tích cực từ bên ngoài, ví dụ như giá dầu giảm khi căng thẳng Mỹ – Iran hạ nhiệt, lạm phát giảm giúp Ngân hàng Nhà nước có dư địa hạ lãi suất, hoặc xuất hiện những yếu tố mới giúp thu hút dòng vốn ngoại quay trở lại.

“Ngay cả trong kịch bản tiêu cực, thị trường vẫn khó giảm quá sâu bởi định giá đang ở vùng rất hấp dẫn” – chuyên gia KBSV dự báo.

Nếu chỉ nhìn vào chỉ số, nhà đầu tư rất khó đánh giá được thực tế để nhìn ra cơ hội đầu tư. Khi dòng tiền tập trung vào một số nhóm dẫn dắt, nhiều doanh nghiệp có nền tảng tốt đang bị định giá thấp hơn giá trị thực.

Vì vậy, thay vì chỉ tập trung vào câu hỏi VN-Index sắp tới ra sao, nhà đầu tư cần quan tâm nhiều hơn đến việc còn bao nhiêu cổ phiếu chất lượng vẫn đang được giao dịch ở vùng giá chiết khấu.

Huy Khải

FILI

– 10:00 11/06/2026