Lợi suất trái phiếu Mỹ 10 năm chạm 5%, cảnh báo mới với chứng khoán và nền kinh tế

Lợi suất trái phiếu Mỹ 10 năm chạm 5%, cảnh báo mới với chứng khoán và nền kinh tế

Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm đã chạm một ngưỡng quan trọng trong ngày 14/09: 5%. Đây là mức từng được chạm trong thời gian ngắn vào năm 2023 và trước đó chưa xuất hiện kể từ năm 2007.

Việc lợi suất 10 năm tăng lên mức cao nhất trong nhiều năm có thể đồng nghĩa với chi phí cao hơn đối với người Mỹ muốn mua nhà, vay tiền mua ô tô hoặc sử dụng các khoản tín dụng khác.

Lợi suất trái phiếu đã liên tục tăng trong năm nay, đẩy chi phí vay vốn lên đối với người tiêu dùng, doanh nghiệp và Chính phủ Mỹ. Lợi suất vẫn tăng bất chấp những nỗ lực của Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent nhằm xoa dịu những lo ngại trên thị trường trái phiếu.

Thị trường trái phiếu toàn cầu, trong đó thị trường trái phiếu kho bạc Mỹ trị giá gần 32 ngàn tỷ USD đóng vai trò chủ đạo, đã bị bán tháo khi nhà đầu tư phải đối mặt với hàng loạt mối lo, từ giá năng lượng tăng vọt và kỳ vọng các ngân hàng trung ương tăng lãi suất, đến bất định về cuộc chiến với Iran và tình trạng chi tiêu chính phủ không được kiểm soát trong bối cảnh nợ ngày càng phình to.

Lợi suất trái phiếu chính phủ tại nhiều quốc gia trên thế giới đã chạm mức cao nhất trong nhiều năm, thậm chí nhiều thập kỷ, trong năm nay, khiến chi phí vay vốn tăng lên. Điều này làm gia tăng lo ngại về khả năng chi trả, khiến nhà đầu tư thêm quan ngại về gánh nặng nợ khổng lồ của các chính phủ và đe dọa gây sức ép lên thị trường chứng khoán.

Lợi suất tăng khi giá trái phiếu giảm. Đợt bán tháo trên thị trường trái phiếu trong năm nay đã đẩy giá trái phiếu xuống và đưa lợi suất 10 năm lên những mức chưa từng thấy trong gần 2 thập kỷ.

Lợi suất 10 năm hiện ở mức cao nhất kể từ tháng 10/2023 và chỉ còn cách một khoảng rất nhỏ so với mức cao nhất kể từ năm 2007. Đây cũng là lần gần nhất lợi suất 10 năm duy trì trên 5% một cách rõ rệt.

Đầu năm, lợi suất 10 năm ở mức 4.15% và giảm xuống dưới 4% vào tháng 2. Sau khi chiến tranh với Iran bắt đầu, lợi suất đảo chiều mạnh và liên tục tăng kể từ đó. Lợi suất chạm 4.5% vào tháng 5 trước khi lên 5% trong ngày 14/09.

Sau khi chạm 5% vào sáng ngày 14/09, lợi suất 10 năm giảm trở lại và giao dịch ngay dưới ngưỡng này, nhưng vẫn ở mức cao nhất kể từ tháng 10/2023.

Thị trường tài sản bị tác động mạnh

Lợi suất trái phiếu cao hơn đồng nghĩa lãi suất cao hơn, khiến việc vay tiền trở nên đắt đỏ hơn.

Lợi suất 10 năm là mức tham chiếu cho chi phí vay vốn trên toàn nền kinh tế. Lợi suất tăng có thể đẩy lãi suất mà người dân phải trả cho khoản vay thế chấp và các khoản vay khác lên cao.

Thị trường nhà ở là lĩnh vực chịu tác động rõ rệt nhất từ lợi suất cao. Lãi suất thế chấp biến động khá sát với lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm. Khi lợi suất 10 năm tăng mạnh trong năm nay, lãi suất thế chấp trung bình kỳ hạn 30 năm đã lên mức cao nhất trong hơn 1 năm.

Đà tăng của lợi suất đã kéo lãi suất thế chấp đi lên. Lãi suất trung bình đối với khoản vay thế chấp cố định 30 năm tăng lên 6.76% trong tuần trước, từ mức 6.15% đầu năm.

Lợi suất trái phiếu cao hơn có thể ảnh hưởng đến cách các chuyên gia phân tích tính toán lợi nhuận tương lai của doanh nghiệp và giá trị cổ phiếu. Lợi suất cao hơn từ những tài sản được coi là an toàn như trái phiếu chính phủ cũng có thể khiến nhà đầu tư rút vốn khỏi các tài sản rủi ro hơn như cổ phiếu.

Lợi suất trái phiếu tăng có thể gây sức ép lên cổ phiếu, nhưng tác động còn phụ thuộc vào bối cảnh khiến lợi suất tăng và mức độ biến động của thị trường.

Khi lợi suất tăng đột biến hoặc biến động trở nên mạnh, thị trường chứng khoán có thể chịu những cú sốc lớn. Điều này từng xảy ra vào tháng 4/2025, khi các chính sách thuế quan của Tổng thống Donald Trump làm chao đảo thị trường tài chính. Lợi suất 10 năm tăng vọt, đồng USD giảm và cổ phiếu lao dốc.

Tuy nhiên, lợi suất đã tăng đều trong năm nay trong khi S&P 500 vẫn tăng hơn 10%. Khi cổ phiếu tăng nhờ lợi nhuận doanh nghiệp mạnh, yếu tố này có thể lấn át những lo ngại về lợi suất cao hơn.

Thị trường có thể chịu được lợi suất tăng đều, đặc biệt nếu tăng trưởng kinh tế vẫn vững chắc. Nhưng chi phí vay cao hơn chắc chắn làm gia tăng rủi ro đối với cổ phiếu. Nếu lợi nhuận doanh nghiệp suy giảm, lợi suất cao sẽ trở thành vấn đề lớn hơn đối với thị trường chứng khoán.

Mức lợi suất 10 năm 5% “được một số người xem là ngưỡng mà trên đó thị trường tài chính có thể rơi vào trạng thái hỗn loạn”, John Higgins, Cố vấn kinh tế trưởng về thị trường tài chính tại Capital Economics, nhận định trong một báo cáo.

“Dù chúng tôi không tin 5% là con số ‘thần kỳ’ như vậy, lợi suất trái phiếu kho bạc cao hơn chắc chắn sẽ gây rủi ro cho tính bền vững của tài chính công Mỹ, đồng thời đe dọa thị trường cổ phiếu”, Higgins nói.

“Bình thường mới”

Các chuyên gia cho rằng đà tăng của lợi suất toàn cầu không hoàn toàn bất ngờ và có thể báo hiệu kỷ nguyên lãi suất cực thấp đã kết thúc, khi lãi suất đang giao dịch ở những mức phổ biến hơn trong các thập kỷ trước.

Sau cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008, các ngân hàng trung ương trên toàn cầu đã hạ lãi suất xuống những mức cực thấp.

Giờ đây, thị trường toàn cầu đang bước ra khỏi kỷ nguyên đó. Sự thay đổi bắt đầu từ năm 2022, khi các ngân hàng trung ương tăng lãi suất để kiềm chế lạm phát do đại dịch và cuộc chiến Nga – Ukraine gây ra.

5 năm trước, lợi suất trái phiếu 10 năm chỉ ở mức 1.3%. Hiện nay, con số này đã lên 5%.

“Điều chúng tôi truyền đạt tới khách hàng là ‘bình thường trong thời gian dài hơn’, nghĩa là những yếu tố này sẽ còn tồn tại”, Luis Alvarado, đồng Trưởng bộ phận chiến lược thu nhập cố định toàn cầu tại Wells Fargo Investment Institute, nói với CNN.

Lợi suất trái phiếu trên toàn cầu đã tăng bền bỉ trong năm nay, đặc biệt tăng tốc sau khi chiến tranh với Iran bắt đầu. Lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm tại Đức, Pháp và Anh đều đang ở mức chưa từng thấy trong hơn 1 thập kỷ.

Lợi suất tăng khi giá năng lượng cao hơn buộc các ngân hàng trung ương phải tăng lãi suất để kiềm chế lạm phát. Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) đã tăng lãi suất vào tuần trước, lần tăng thứ hai trong năm nay.

Trong bối cảnh đó, nhà đầu tư ngày càng hoài nghi về ngân sách phình to và thâm hụt ngày càng lớn của các Chính phủ.

Vũ Hạo

FILI

– 09:33 15/09/2026