Liệu xe điện có thể “xóa sổ” xe xăng tại Trung Quốc?

Liệu xe điện có thể “xóa sổ” xe xăng tại Trung Quốc?

Sau khi chinh phục các siêu đô thị giàu có, các hãng xe điện đang chuyển hướng sang khu vực nội địa ít phát triển hơn của Trung Quốc nhằm đẩy nhanh quá trình loại bỏ xe động cơ đốt trong tại thị trường ô tô lớn nhất thế giới.

Kế hoạch của chính phủ nhằm mở rộng hệ thống trạm sạc công cộng sẽ tập trung vào các khu vực còn thiếu hụt như cộng đồng nông thôn © Costfoto/NurPhoto/Getty Images

Hiện xe điện chiếm khoảng một nửa tổng doanh số ô tô tại Trung Quốc và đã vượt xe xăng tại phần lớn các thành phố cấp một và cấp hai như Bắc Kinh, Quảng Châu, Thượng Hải và Thâm Quyến.

Tuy nhiên, tại các thành phố cấp thấp hơn – chiếm khoảng 80% khu vực đô thị – tỷ lệ xe điện vẫn dưới 40%.

“Đây sẽ là động lực cho giai đoạn điện hóa tiếp theo”, ông Chris Liu, Chuyên gia phân tích xe điện tại Omdia, cho biết.

Việc mở rộng xuống khu vực nội địa đặt ra thách thức lớn đối với các hãng xe truyền thống, vốn vẫn phụ thuộc vào doanh số xe xăng và chưa thực hiện những cải tổ mạnh mẽ như nhiều chuyên gia cho là cần thiết để tồn tại trong kỷ nguyên xe điện.

Volkswagen, BMW, Toyota, Honda và General Motors vẫn nằm trong top 15 hãng xe bán chạy tại Trung Quốc, chủ yếu nhờ xe động cơ đốt trong, trong khi thị phần xe điện của họ gần như không đáng kể.

Omdia dự báo doanh số xe điện tại các thành phố cấp thấp sẽ đạt “điểm bùng phát” – tức chiếm 50% tổng doanh số – vào cuối năm 2027. Điều này có thể khiến lượng xe xăng dư thừa tăng mạnh và được xuất khẩu ra thị trường quốc tế.

Việc ngành xe điện mở rộng vào khu vực nội địa Trung Quốc đang đặt ra thách thức đối với các hãng xe truyền thống vẫn phụ thuộc vào doanh số xe chạy xăng © Oriental Images/Reuters

Một số chuyên gia dự báo đến năm 2030, chỉ còn khoảng 20% xe bán tại Trung Quốc là xe chạy xăng. Ông Ying Damin, nhà quản lý bán hàng của thương hiệu xe điện cao cấp Zeekr (thuộc Geely), cho rằng tỷ lệ này có thể còn thấp hơn tại các thành phố như nơi ông làm việc, khi doanh số xe điện đang tăng rất nhanh.

Ông cho biết trước đây người tiêu dùng Trung Quốc tự hào sở hữu xe ngoại, nhưng hiện nay họ gắn làn sóng xe điện với công nghệ nội địa. “Người Trung Quốc tự hào về thương hiệu của mình”, ông nói.

Khoảng cách giữa các thành phố lớn và nhỏ chủ yếu đến từ khả năng chi trả và hạ tầng trạm sạc còn hạn chế. Tuy nhiên, điều này đang thay đổi khi các hãng nội địa như BYD và Geely tung ra các mẫu xe giá cạnh tranh hơn – đặc biệt là xe hybrid sạc ngoài – cùng với sự hỗ trợ của Chính phủ trong phát triển hạ tầng sạc.

Chính phủ Trung Quốc cuối năm ngoái đã triển khai kế hoạch 3 năm nhằm mở rộng hạ tầng sạc. Mục tiêu là đạt 28 triệu điểm sạc công cộng vào cuối năm sau, tăng từ 21 triệu điểm năm nay – đủ phục vụ khoảng 80 triệu xe điện (hiện đã có hơn 50 triệu xe điện lưu hành).

Kế hoạch tập trung vào các khu vực còn thiếu hụt như nông thôn, trạm dừng cao tốc và bãi đỗ xe công cộng, với tổng đầu tư ước tính khoảng 28 tỷ USD.

Các doanh nghiệp Trung Quốc cũng đang đầu tư mạnh vào công nghệ pin. CATL vừa công bố loại pin có thể giúp xe chạy tới 1,500 km chỉ với một lần sạc.

Khi công nghệ pin và hạ tầng sạc được cải thiện, giới phân tích cho rằng người tiêu dùng tại các thành phố cấp thấp – với quy mô hàng trăm triệu người – sẽ ngày càng ưu tiên xe điện.

Theo HSBC, người tiêu dùng tại đây có thể bị ảnh hưởng bởi xu hướng từ các thành phố lớn, nhưng sẽ ưu tiên các thương hiệu nội địa giá rẻ hơn, đồng thời vẫn cung cấp trải nghiệm lái xe thông minh.

Theo dữ liệu của Automobility, Trung Quốc bán ra 27.8 triệu xe trong năm ngoái, trong đó xe điện (bao gồm hybrid) và xe xăng đều đạt 13.9 triệu chiếc. Cách đây 5 năm, xe xăng chiếm 23.9 triệu chiếc, trong khi xe điện chỉ đạt 1.3 triệu.

Giá nhiên liệu tăng sau chiến sự ở Iran đã thúc đẩy thêm nhu cầu xe điện. “Khi giá dầu tăng mạnh, đặc biệt trong tháng 3, doanh số xe xăng giảm rõ rệt, trong khi xe điện tăng mạnh”, ông Ying cho biết.

Tuy nhiên, cạnh tranh trong ngành ngày càng khốc liệt. Trung Quốc hiện tung ra một mẫu xe mới gần như mỗi hai ngày, với hơn 1,400 mẫu xe được giới thiệu tại triển lãm ô tô Bắc Kinh tuần này, trong khi các cuộc chiến giá đã làm giảm lợi nhuận toàn ngành.

Dù vậy, ông Ying vẫn lạc quan rằng tầng lớp doanh nhân giàu có tại các thành phố cấp thấp sẽ hỗ trợ nhu cầu đối với xe điện cao cấp.

Tuy nhiên, một số hãng xe vẫn do dự trong việc từ bỏ xe xăng, đặc biệt là những hãng đã đầu tư lớn vào sản xuất nội địa.

Volkswagen dự kiến ra mắt hơn 30 mẫu xe điện tại Trung Quốc vào năm 2030, nhưng ông Robert Cisek, lãnh đạo Volkswagen tại Trung Quốc, cho rằng “kỷ nguyên xe xăng sẽ kéo dài lâu hơn chúng ta nghĩ”.

Ông cho rằng các thành phố lớn sẽ nhanh chóng chuyển sang xe điện hoàn toàn, nhưng tình hình tại các thành phố nhỏ sẽ khác, khi Chính phủ vẫn muốn tận dụng tối đa năng lực sản xuất xe xăng hiện có.

Dù xung đột Trung Đông đã thúc đẩy nhu cầu xe điện, ông cảnh báo “có thể sẽ có những sự kiện khác trong tương lai khiến xu hướng đảo chiều”.

Theo ông, chiến lược của Volkswagen là duy trì danh mục sản phẩm đa dạng – từ xe điện thuần đến xe chạy xăng – tất cả đều tích hợp công nghệ lái thông minh phát triển tại Trung Quốc.

“Dù thị trường chuyển dịch theo hướng nào, chúng tôi đều có sản phẩm phù hợp”.

Vũ Hạo

FILI

– 13:00 23/04/2026