Lãi suất liên ngân hàng tăng gấp 35 lần chỉ sau một đêm, NHNN chuyển sang trạng thái bơm thanh khoản

Lãi suất VND trên thị trường liên ngân hàng tăng mạnh trong phiên 30/9, với lãi suất qua đêm (ON) tăng từ 0,2% lên 7%/năm chỉ sau một phiên. Trong bối cảnh đó, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã bơm ròng hơn 10.000 tỷ đồng qua thị trường mở để hỗ trợ thanh khoản cho hệ thống.

Theo dữ liệu của Hội nghiên cứu thị trường liên ngân hàng (Vira), ngày 30/9, lãi suất bình quân liên ngân hàng VND tăng mạnh tại các kỳ hạn ngắn. Trong đó, lãi suất qua đêm (ON) tăng 6,8 điểm %, từ 0,2% lên 7%/năm. Lãi suất kỳ hạn 1 tuần tăng 0,5%/năm lên 7%/năm, trong khi kỳ hạn 2 tuần tăng 0,3%/năm lên 6,4%/năm. Riêng kỳ hạn 1 tháng đi ngang ở mức 6,3%/năm.

Như vậy, chỉ sau một phiên, lãi suất qua đêm đã tăng 35 lần, từ mức 0,2%/năm lên 7%/năm. Đây là mức biến động rất mạnh của một trong những kỳ hạn quan trọng nhất trên thị trường liên ngân hàng, nơi các ngân hàng vay mượn vốn ngắn hạn để cân đối thanh khoản.

Diễn biến tăng mạnh của lãi suất qua đêm xuất hiện đúng vào thời điểm kết thúc quý III, khi các ngân hàng bước vào giai đoạn chốt sổ và cân đối lại nguồn vốn, thanh khoản cũng như các chỉ tiêu trên bảng cân đối kế toán. Trong những thời điểm này, nhu cầu điều chuyển và vay mượn vốn ngắn hạn giữa các tổ chức tín dụng có thể gia tăng, qua đó tạo áp lực lên lãi suất trên thị trường liên ngân hàng.

Trước đó, trong phiên 29/9, lãi suất qua đêm đã giảm 0,3 điểm % xuống 0,2%/năm, mức thấp nhất kể từ đầu năm 2024. Diễn biến đảo chiều nhanh chóng chỉ sau một phiên cho thấy trạng thái cung – cầu vốn ngắn hạn trong hệ thống có thể thay đổi đáng kể trong thời gian rất ngắn.

Trong bối cảnh lãi suất liên ngân hàng tăng mạnh, NHNN đã tăng lượng vốn cung ứng thông qua nghiệp vụ thị trường mở.

Cụ thể, trên kênh cầm cố, NHNN chào thầu 13.000 tỷ đồng kỳ hạn 7 ngày, 1.000 tỷ đồng kỳ hạn 14 ngày, 3.000 tỷ đồng kỳ hạn 35 ngày và 2.000 tỷ đồng kỳ hạn 91 ngày. Lãi suất ở tất cả các kỳ hạn đều được duy trì ở mức 4,5%/năm.

Kết quả, các tổ chức tín dụng trúng thầu tổng cộng 13.183 tỷ đồng. Trong khi đó, chỉ có 3.145 tỷ đồng vốn đáo hạn trong phiên.

Như vậy, NHNN đã bơm ròng khoảng 10.038 tỷ đồng ra thị trường thông qua nghiệp vụ thị trường mở trong phiên 30/9. Sau giao dịch, có khoảng 150.497 tỷ đồng đang lưu hành trên kênh cầm cố.

Động thái này diễn ra sau khi NHNN liên tiếp hút ròng trong 6 phiên gần nhất với tổng quy mô lên tới gần 60.000 tỷ đồng khỏi thị trường.

Lãi suất liên ngân hàng phản ánh chi phí vay mượn vốn ngắn hạn giữa các ngân hàng và thường biến động khá nhanh theo cung – cầu thanh khoản. Khác với tiền gửi dân cư thường có kỳ hạn vài tháng đến vài năm, giao dịch trên thị trường liên ngân hàng tập trung vào các kỳ hạn rất ngắn, phổ biến nhất là qua đêm, 1 tuần hoặc 2 tuần.

Do đó, chỉ cần một lượng tiền lớn tạm thời rời khỏi hệ thống hoặc một nhóm ngân hàng phát sinh nhu cầu vốn đột biến, trạng thái thanh khoản có thể thay đổi đáng kể.

Khi nhiều ngân hàng đồng thời cần vốn, cầu vay tăng lên trong khi nguồn cung không thay đổi tương ứng sẽ đẩy lãi suất lên. Ngược lại, khi dòng tiền quay trở lại hệ thống và các ngân hàng không còn nhu cầu vay vốn, lãi suất có thể giảm rất sâu.