Kỳ vọng siết chặt chính sách tăng vọt lên 67%

Phát biểu tại Diễn đàn Aspen Ideas Festival ngày 26/6, Kashkari cho biết hồi tháng 3 ông còn dự báo Fed có thể giảm lãi suất 0,25 điểm phần trăm trong năm 2026. Tuy nhiên, đến nay, ông đã điều chỉnh dự báo theo hướng ngược lại, với kỳ vọng Fed sẽ tăng lãi suất 1 lần.

Sự thay đổi của Kashkari phản ánh bước ngoặt lớn trong tư duy của Fed. Tại cuộc họp tháng 3, không một quan chức nào trong số 19 thành viên Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) dự báo lãi suất sẽ tăng trong năm nay.

Đến cuộc họp tháng 6, 9 trong số 18 thành viên tham gia công bố dự báo đã cho rằng cần ít nhất một lần tăng lãi suất, trong đó 6 người dự kiến Fed sẽ phải nâng lãi suất nhiều hơn một lần. Riêng Chủ tịch Fed Kevin Warsh không đưa ra dự báo cá nhân.

Thị trường tài chính cũng nhanh chóng điều chỉnh kỳ vọng. Theo định giá trên thị trường hợp đồng tương lai, xác suất Fed tăng lãi suất hiện đã lên khoảng 67%, tăng mạnh so với mức 25% hồi đầu tháng 6.

Điều đáng chú ý là sự thay đổi này diễn ra trong bối cảnh Chủ tịch Fed Kevin Warsh nhiều lần chỉ trích các quan chức ngân hàng trung ương phát biểu quá nhiều về định hướng chính sách. Tuy nhiên, Kashkari, thành viên có quyền biểu quyết của FOMC trong năm nay, vẫn công khai chia sẻ đánh giá của mình về triển vọng lạm phát và lãi suất.

Theo ông, yếu tố đầu tiên khiến Fed phải thận trọng là triển vọng hòa bình giữa Mỹ và Iran vẫn rất mong manh. Dù giá dầu đã giảm mạnh sau khi hai bên tuyên bố đạt được thỏa thuận ngừng bắn tuần trước, Kashkari cho rằng còn quá sớm để tin căng thẳng đã thực sự kết thúc.

“Tôi không tin Iran sẽ tuân thủ đầy đủ những gì đã cam kết”, ông nói, đồng thời cho biết đã xuất hiện dấu hiệu Tehran không thực hiện đúng thỏa thuận. Theo ông, những diễn biến mới nhất tại Trung Đông khiến Fed chưa thể yên tâm rằng rủi ro lớn nhất đã qua.

Trong những ngày gần đây, giới chức Iran đã yêu cầu ít nhất 3 tàu chở dầu đang đi qua eo biển Hormuz quay đầu, trong khi Tổng thống Donald Trump cáo buộc Tehran vi phạm lệnh ngừng bắn sau các vụ tấn công bằng máy bay không người lái nhằm vào tàu chở dầu.

Yếu tố thứ hai khiến Kashkari thay đổi quan điểm là áp lực lạm phát vẫn chưa giảm như kỳ vọng, ngay cả khi loại bỏ tác động của giá dầu và xung đột Trung Đông.

Theo Kashkari, việc Fed phải tăng lãi suất từ mức hiện tại “hoàn toàn có thể xảy ra”. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh đây mới chỉ là một kịch bản và ngân hàng trung ương cần thêm dữ liệu trước khi đưa ra quyết định cuối cùng.

Điểm đáng chú ý hơn cả trong phát biểu của Kashkari là việc ông lần đầu tiên coi làn sóng đầu tư vào AI là một trong những động lực mới thúc đẩy lạm phát.

Theo ông, hàng trăm tỷ USD đang được rót vào các trung tâm dữ liệu và hạ tầng phục vụ AI đã đẩy giá của nhiều loại hàng hóa, vật liệu và dịch vụ liên quan tăng vọt. Ông nhận định: “Bất cứ lĩnh vực nào liên quan đến AI đều chứng kiến giá cả tăng rất nhanh”.

Ông cho biết điều này buộc Fed phải xem xét lại cách tiếp cận truyền thống đối với lạm phát. Trước đây, lý thuyết kinh tế thường coi tiền lương là động lực chính khiến giá cả tăng. Tuy nhiên, trong năm nay, tiền lương vẫn tăng khá chậm trong khi lạm phát chưa giảm như mong muốn.

Theo Kashkari, về lâu dài tiền lương vẫn sẽ tăng khi người lao động yêu cầu mức thu nhập đủ đáp ứng chi phí sinh hoạt. Điều đó có thể không làm lạm phát tăng mạnh hơn, nhưng sẽ khiến quá trình đưa lạm phát trở về mục tiêu 2% diễn ra chậm hơn.

Không chỉ gây áp lực lên lạm phát, làn sóng đầu tư AI còn góp phần làm tăng cái gọi là “lãi suất trung tính” – mức lãi suất không thúc đẩy cũng không kìm hãm tăng trưởng kinh tế.

Kashkari cho rằng nhu cầu huy động lượng vốn khổng lồ để xây dựng các trung tâm dữ liệu đang khiến chi phí vốn trên toàn nền kinh tế tăng lên.

Theo ông, lãi suất cho vay mua nhà hiện dao động quanh 6-6,5% một phần là do dòng vốn có xu hướng ưu tiên các dự án trung tâm dữ liệu thay vì những lĩnh vực như bất động sản nhà ở.

Chủ tịch Fed Minneapolis cho hay: “Nếu nền kinh tế xuất hiện một làn sóng đầu tư khổng lồ như hiện nay thì mặt bằng lãi suất nói chung sẽ phải cao hơn trước. Điều đó cũng đồng nghĩa mức lãi suất điều hành của Fed trong tương lai nhiều khả năng sẽ cao hơn so với giai đoạn trước khi AI bùng nổ”.

Dù vậy, Kashkari vẫn tin AI cuối cùng sẽ góp phần kéo giảm lạm phát nhờ cải thiện năng suất lao động. Tuy nhiên, theo ông, quá trình này sẽ mất nhiều thời gian hơn đáng kể so với những dự báo lạc quan hiện nay.

Theo MarketWatch