Gần 100 máy bay trúng đòn Iran chỉ trong vài ngày, đến cả F-35 và “mắt thần” E-3 Sentry cũng không thoát nạn, thiệt hại có thể tới 3,3 tỷ USD

Theo báo cáo được Cơ quan Nghiên cứu Quốc hội Mỹ (CRS) công bố trong tuần này, con số 81 này bao gồm máy bay chiến đấu, trực thăng và máy bay không người lái của quân đội Mỹ bị phá hủy hoặc hư hại trong các hoạt động quân sự chống Iran.

MQ-9 Reaper, loại máy bay không người lái được Mỹ sử dụng cho các nhiệm vụ tình báo, giám sát, trinh sát, yểm trợ hỏa lực và tìm kiếm cứu nạn chiến đấu, chiếm hơn một nửa số tổn thất được thống kê.

Đáng chú ý, danh sách tổn thất còn có những khí tài được xem là tài sản quan trọng của Lầu Năm Góc, trong đó có tiêm kích F-35A và E-3 Sentry. E-3 Sentry là máy bay bốn động cơ được trang bị radar dạng đĩa lớn trên thân, đảm nhiệm nhiệm vụ theo dõi mục tiêu và quản lý không phận.

CRS dẫn số liệu từ Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ (CBO) cho biết tổng chi phí liên quan đến số máy bay bị mất hoặc hư hại ước tính từ 1,9 tỷ đến 3,3 tỷ USD, tùy thuộc kế hoạch của Bộ Quốc phòng Mỹ về sửa chữa, thay thế các khí tài này.

Tuy nhiên, đây mới chỉ là một phần trong tổng chi phí của cuộc chiến. Theo các nguồn tin được CNN dẫn trước đó, chiến dịch quân sự của Mỹ tại Iran đã tiêu tốn ít nhất 45 tỷ USD. Con số này chưa bao gồm chi phí khắc phục thiệt hại đối với cơ sở hạ tầng tại các căn cứ Mỹ trong khu vực, trong đó có những căn cứ nơi máy bay Mỹ bị phá hủy hoặc hư hại.

Một số máy bay nằm trong danh sách tổn thất có thể đã được đưa trở lại hoạt động. Trong số này có 8 tiêm kích F-15 Strike Eagle chỉ bị hư hại nhẹ sau một cuộc tấn công của Iran nhằm vào căn cứ không quân Muwaffaq Salti ở Jordan hồi tháng 9.

Báo cáo của CRS được xây dựng dựa trên các số liệu trong những tuyên bố của Bộ Quốc phòng Mỹ, Văn phòng Tổng thanh tra Bộ Quốc phòng, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) – đơn vị phụ trách các chiến dịch quân sự chống Iran – cùng các thông tin được truyền thông đăng tải và CRS rà soát.

CRS cho rằng Quốc hội Mỹ cần xem xét liệu các nghị sĩ đã nhận được đầy đủ thông tin từ Lầu Năm Góc về những tổn thất này hay chưa, qua đó đánh giá chính xác tác động cũng như các biện pháp khắc phục cần thiết.

Thông tin mà Bộ Quốc phòng Mỹ công bố về tổn thất trong cuộc chiến với Iran cho đến nay vẫn khá hạn chế. Ngay cả báo cáo của Tổng thanh tra Bộ Quốc phòng được công bố hồi tháng 9, đánh giá các hoạt động trong giai đoạn từ ngày 28/2 đến 30/6, cũng phải dựa vào những báo cáo trước đó của CRS để xác định một phần số máy bay bị tổn thất.

Một vấn đề khác được Quốc hội Mỹ đặt ra là có cần cấp thêm ngân sách để sửa chữa hoặc thay thế các máy bay bị hư hại, phá hủy hay không. Washington cũng phải đánh giá liệu ngành công nghiệp quốc phòng Mỹ có đủ năng lực để đáp ứng nhu cầu này, đồng thời cân nhắc tác động đối với hoạt động bán vũ khí cho các đối tác nước ngoài.

Đáng chú ý, tổn thất khí tài trong cuộc chiến Iran có thể không chỉ ảnh hưởng đến năng lực quân sự của Mỹ tại Trung Đông.

CRS cảnh báo Quốc hội cần đánh giá tác động của chiến sự đối với khả năng duy trì lực lượng Mỹ tại các khu vực khác. Những tổn thất đối với các nền tảng quân sự có số lượng hạn chế và đã hoạt động lâu năm, chẳng hạn E-3 Sentry, có thể tạo ra khoảng trống năng lực hoặc làm gia tăng rủi ro đối với các chiến trường khác.

Trong số các khí tài chịu tổn thất nặng nề nhất là MQ-9 Reaper. Các chuyên gia cho rằng những hoạt động quân sự tại Trung Đông, bao gồm chiến tranh với Iran và các cuộc đối đầu trước đó với lực lượng Houthi ở Yemen – nhóm được Iran hậu thuẫn – đã gây thiệt hại đặc biệt lớn cho loại máy bay không người lái này.

Đầu năm nay, Tướng Kenneth Wilsbach, Tham mưu trưởng Không quân Mỹ, từng gọi MQ-9 Reaper là “cầu thủ giá trị nhất” của quân đội Mỹ trong cuộc chiến với Iran, cho thấy tầm quan trọng của dòng máy bay này đối với các chiến dịch hiện tại.

Tuy nhiên, lợi thế đó đang đi kèm với mức tổn thất ngày càng lớn. Theo báo cáo của Hội đồng Đại Tây Dương công bố hồi tháng 9, Mỹ đã mất 45 chiếc MQ-9 tại Trung Đông chỉ trong năm nay. Tổ chức này mô tả tốc độ tổn thất là “đáng báo động”.

Tính từ năm 2004, Không quân Mỹ đã mất khoảng 35% số MQ-9 Reaper trong biên chế. Con số này cho thấy cuộc chiến tại Trung Đông đang đặt áp lực đáng kể lên một trong những loại máy bay không người lái được Mỹ sử dụng nhiều nhất, đồng thời đặt ra câu hỏi về khả năng duy trì năng lực tác chiến của Washington nếu các hoạt động quân sự kéo dài.

Tham khảo: CNN