Fed sẽ thay đổi thế nào? – Phần 2: Chiến lược ‘xoay trục điều hành’

Fed sẽ thay đổi thế nào? – Phần 2: Chiến lược ‘xoay trục điều hành'

Do cơ chế vận hành của Fed dựa trên nguyên tắc đồng thuận của Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) với 12 thành viên, muốn thay đổi Chủ tịch Kevin Warsh buộc phải thuyết phục được số đông đồng nghiệp ủng hộ khi bỏ phiếu.

* Fed sẽ thay đổi thế nào? – Phần 1: Ông Kevin Warsh giữa hai gọng kìm

Chủ tịch Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) Kevin Warsh. Ảnh: Reuters

Kín tiếng hơn, ít can thiệp hơn và thận trọng tối đa

Dù áp lực trước mắt là bài toán lạm phát, điều khiến giới tài chính toàn cầu chú ý nhất ở Chủ tịch Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) vẫn là lời hứa “thay đổi phương thức điều hành” mà ông nhiều lần nhấn mạnh.

Nếu Jerome Powell đại diện cho một kỷ nguyên Fed mở rộng hoạt động vô tiền khoáng hậu sau khủng hoảng 2008, thì Warsh lại muốn kéo cơ quan này về lại mô hình truyền thống: kín tiếng hơn, ít can thiệp hơn và thận trọng tối đa với các gói cứu trợ quy mô lớn. Mục tiêu cốt lõi của ông là thu hẹp tầm ảnh hưởng của Fed đối với thị trường tài chính. Warsh từng thẳng thắn chỉ trích bảng cân đối kế toán khổng lồ của Fed là một dạng “chính sách tài khóa trá hình”.

Sau khủng hoảng 2008 và đại dịch Covid-19, bảng cân đối của Fed đã tăng từ khoảng 800 tỉ đô la lên gần 9.000 tỉ đô la ở mức đỉnh điểm, và hiện vẫn quanh mức 6.700-6.800 tỉ đô la. Warsh muốn quay lại thời kỳ trước năm 2008, khi ngân hàng trung ương chỉ can thiệp bơm thanh khoản trong các tình trạng khẩn cấp thực sự, thay vì duy trì một dòng tiền dồi dào thường trực như hiện nay.

Tuy nhiên, giới chuyên gia nhận định đây sẽ là một chiến lược trung hạn chứ không phải việc có thể làm ngay trong ngày một ngày hai. Cựu Chủ tịch Fed Cleveland, bà Loretta Mester, cũng lưu ý rằng Fed chưa bao giờ thực sự xây dựng được một khuôn khổ rõ ràng cho việc sử dụng chương trình nới lỏng định lượng (QE).

Không chỉ muốn thu hẹp bảng cân đối, Warsh còn tham vọng cải tổ căn bản cách Fed giao tiếp với công chúng. Ông cho rằng Fed đang bắn đi quá nhiều tín hiệu về đường đi của lãi suất tương lai thông qua các bài phát biểu dồn dập và biểu đồ chấm (dot plot) hàng quí. Theo ông, điều này vô tình làm thị trường bị phụ thuộc quá mức vào các chỉ dấu của ngân hàng trung ương, đồng thời tự tước đi tính linh hoạt của chính Fed trước các cú sốc kinh tế.

Quyền lực của tân Chủ tịch lớn tới đâu?

Dù mang tham vọng lớn, Kevin Warsh không thể “đơn thương độc mã” xoay chuyển toàn bộ hệ thống. Cơ chế vận hành của Fed dựa trên nguyên tắc đồng thuận của Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) – nơi có 12 thành viên sở hữu phiếu bầu để quyết định chính sách tiền tệ. Điều này có nghĩa là muốn dịch chuyển lãi suất, thu hẹp bảng cân đối hay thay đổi cách truyền thông, Warsh bắt buộc phải thuyết phục được số đông đồng nghiệp.

Thế nhưng, nội bộ Fed hiện tại không hề mặn mà với các ý tưởng cải tổ gốc rễ này. Phó chủ tịch phụ trách Giám sát Michael Barr từng đưa ra cảnh báo rằng việc thu hẹp bảng cân đối quá đà có thể hút cạn thanh khoản, làm suy yếu sức chống chịu của hệ thống ngân hàng và kích hoạt bất ổn tài chính. Jon Faust, cựu cố vấn cấp cao dưới thời các Chủ tịch Ben Bernanke, Janet Yellen và Jerome Powell, nhận định: Nếu muốn thúc đẩy những thay đổi mang tính bước ngoặt, Warsh cần phải là người xây dựng sự đồng thuận, thay vì tạo ra thế đối đầu nội bộ.

Đặc biệt, một biến số hiếm thấy trong lịch sử tài chính hiện đại đã xuất hiện: Cựu Chủ tịch Jerome Powell vẫn tiếp tục ở lại Hội đồng Thống đốc sau khi mãn nhiệm kỳ Chủ tịch. Việc ông Powell ở lại tới năm 2028 được giới phân tích xem là động thái nhằm bảo vệ tính độc lập của Fed trước sức ép chính trị từ Nhà Trắng. Sự hiện diện này vô hình trung tạo nên một trung tâm ảnh hưởng đối trọng ngay bên trong cơ quan này, tập hợp những tiếng nói hoài nghi về chương trình cải tổ của Warsh.

Theo ông David Wessel, Giám đốc Trung tâm Hutchins về Chính sách Tiền tệ và Tài khóa thuộc Viện Brookings, Warsh dù có cơ hội trở thành “biểu tượng của sự ổn định”, nhưng ông sẽ không mạo hiểm tạo ra một hình ảnh chia rẽ, hỗn loạn trong nội bộ. Do đó, một cuộc cách mạng triệt để ngay lập tức là điều khó xảy ra.

Một nhiệm kỳ định hình tương lai

Dù những tham vọng của Kevin Warsh có thành hiện thực toàn phần hay không, Fed dưới bàn tay điều hành của ông chắc chắn sẽ rẽ sang một hướng đi rất khác so với thời Jerome Powell.

Nếu kỷ nguyên Powell khắc họa một Fed cởi mở, sẵn sàng dùng bảng cân đối kế toán khổng lồ và công khai chi tiết lộ trình chính sách, thì Warsh muốn lội ngược dòng. Ông hướng tới một ngân hàng trung ương kín kẽ và thận trọng hơn. Tân Chủ tịch cũng nêu rõ quan điểm: Fed phải quay về với hai nhiệm vụ cốt lõi là ổn định giá cả và tối đa hóa việc làm, chấm dứt việc can dự sang các vấn đề xã hội như biến đổi khí hậu hay đa dạng xã hội.

Dẫu vậy, bài toán hóc búa nhất của Warsh không nằm ở các lý thuyết kinh tế, mà nằm ở việc giữ vững ranh giới độc lập của Fed trước một môi trường chính trị ngày càng khắc nghiệt. Nếu Fed hạ lãi suất quá nhanh giữa lúc lạm phát bủa vây, Phố Wall sẽ coi đó là sự đầu hàng của ngân hàng trung ương trước áp lực của Nhà Trắng. Ngược lại, nếu Warsh chọn thế thủ diều hâu để siết lạm phát, mối quan hệ giữa ông và chính chính quyền Tổng thống Donald Trump chắc chắn sẽ đối mặt với những ngày dông bão.

Song Thanh

TBKTSG

– 16:00 29/05/2026