EU gia nhập liên minh AI do Mỹ dẫn dắt để giảm phụ thuộc vào Trung Quốc

EU gia nhập liên minh AI do Mỹ dẫn dắt để giảm phụ thuộc vào Trung Quốc

Liên minh châu Âu (EU), Hà Lan, Đức và Hy Lạp đã trở thành những đồng minh mới nhất của Mỹ tham gia Pax Silica – sáng kiến do Washington dẫn dắt nhằm củng cố chuỗi cung ứng công nghệ phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI), trong bối cảnh phương Tây và các đối tác ngày càng đối mặt với sự cạnh tranh từ Trung Quốc.

Thông báo được đưa ra tại hội nghị thượng đỉnh Pax Silica khai mạc ở Washington ngày 24/06.

Ông Jacob Helberg (bên trái), Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ phụ trách các vấn đề kinh tế, cùng các đại diện ký kết tham dự hội nghị thượng đỉnh Pax Silica hồi tháng 12. Ảnh: Getty Images.

Trong cuộc phỏng vấn với Financial Times, ông Jacob Helberg, Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ phụ trách các vấn đề kinh tế và là kiến trúc sư của sáng kiến này, cho biết Argentina, Chile, Costa Rica, Kazakhstan và Panama cũng sẽ gia nhập trong tuần này, nâng tổng số thành viên lên 24 quốc gia.

Mỹ thành lập Pax Silica vào năm ngoái với mục tiêu bảo đảm an ninh chuỗi cung ứng AI, từ chip bán dẫn, khoáng sản quan trọng cho đến năng lượng.

Ông Helberg cho biết sáng kiến này xuất phát từ nhận định rằng các cơ chế hiện có như G7 hay G20 không được thiết kế để xây dựng các mạng lưới thúc đẩy đổi mới AI. “Hiện không có tổ chức nào được lập ra với mục tiêu quản lý nền kinh tế AI trong bối cảnh công nghệ này đang làm thay đổi cấu trúc của nền kinh tế toàn cầu”, ông nói.

Theo ông Helberg, Pax Silica sẽ thúc đẩy đổi mới trong bối cảnh thế giới đang tranh luận về những chính sách phù hợp để phát triển AI.

Ông cho biết liên minh này sẽ định hình một mô hình thay thế của Mỹ trước các sáng kiến như Hiệp ước Kỹ thuật số Toàn cầu của Liên Hợp Quốc, vốn nhấn mạnh khái niệm “chủ quyền số”.

Theo ông, cách tiếp cận đó có thể khiến các quốc gia đầu tư trùng lặp và kém hiệu quả. “Cuối cùng, chúng ta sẽ rơi vào tình trạng tầm thường hóa đồng loạt”, ông nói, đồng thời cho rằng trọng tâm nên là “chủ quyền đổi mới” thay vì “chủ quyền số”.

Ông Helberg cho biết hơn 20 quốc gia sẽ ký tuyên bố chung trong tuần này, nhấn mạnh sự cần thiết phải xây dựng một hệ sinh thái AI dựa trên các đối tác đáng tin cậy.

Khi được hỏi làm thế nào để thuyết phục các nước lo ngại Pax Silica chỉ phục vụ lợi ích của Mỹ, ông dẫn ví dụ về Israel, Singapore và Các Tiểu Vương quốc Ả-rập Thống nhất (UAE).

Theo ông, các quốc gia này đã tận dụng công nghệ Mỹ để xây dựng những doanh nghiệp công nghệ nội địa thành công và có sức ảnh hưởng vượt xa quy mô nền kinh tế.

“Một số quốc gia đã tạo được sức ảnh hưởng lớn hơn nhiều so với quy mô của họ, và đó là minh chứng rõ ràng cho những người còn hoài nghi”, ông nói.

Việc Mỹ đẩy mạnh Pax Silica diễn ra trong bối cảnh Washington đang nỗ lực giảm phụ thuộc vào Trung Quốc đối với nguồn cung đất hiếm và các nguyên liệu chiến lược khác.

Ông Helberg không tiết lộ liệu Bắc Kinh có gây sức ép lên các đối tác của Mỹ để ngăn họ tham gia Pax Silica hay không, nhưng cho rằng sáng kiến này hoàn toàn khác với Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI) của Trung Quốc.

Theo ông, BRI được dẫn dắt bởi các doanh nghiệp nhà nước, thiếu tính minh bạch, phân bổ vốn kém hiệu quả và có nguy cơ tạo ra các “bẫy nợ”.

“Dùng sức hấp dẫn của công nghệ để chinh phục hàng tỷ người dùng trên thế giới chính là lợi thế cạnh tranh và siêu năng lực của nước Mỹ”, ông nói, đồng thời nhấn mạnh Washington luôn phối hợp chặt chẽ với khu vực tư nhân trong các chiến lược phát triển công nghệ.

Để hỗ trợ đổi mới AI, Bộ Ngoại giao Mỹ cũng sẽ ký biên bản ghi nhớ với Đại học Stanford nhằm xây dựng chương trình đào tạo mới tập trung vào lĩnh vực sản xuất, qua đó giải quyết khoảng trống lớn trong hệ thống giáo dục hiện nay.

Ngoài ra, Mỹ và Kazakhstan sẽ công bố việc thành lập một khu vực an ninh kinh tế tại quốc gia Trung Á này nhằm mở rộng hợp tác về khoáng sản chiến lược.

“Chúng tôi hy vọng có thể xây dựng một mối quan hệ đối tác mới với Trung Á, bởi trong lịch sử, Mỹ gần như vắng bóng hoàn toàn tại khu vực này”, ông Helberg cho biết.

Mô hình này sẽ tương tự khu vực kinh tế mà Mỹ đang triển khai tại Philippines, với mục tiêu mang lại sự ổn định về pháp lý và quy định cho các nhà đầu tư.

Ông Helberg cho rằng thách thức lớn nhất tại Philippines hiện nay là các chiến dịch thông tin sai lệch, ám chỉ những chỉ trích cho rằng Manila đang đánh đổi chủ quyền để đổi lấy sự hỗ trợ từ Washington.

“Một điều kiện cốt lõi để khu vực kinh tế này thành công là phải mang lại sự chắc chắn và khả năng dự báo cho các nhà đầu tư. Nếu không làm được điều đó, dự án sẽ không thể thành công”, ông nói.

Vương Đông

FILI

– 10:34 24/06/2026