Cả hai lựa chọn đều tồi tệ sau cuộc tấn công của Mỹ

Hậu quả lập tức

Theo RIA, Mỹ đã thu hồi giấy phép hoạt động khai thác dầu mỏ của Iran. Theo quy định mới của Bộ Tài chính Mỹ, tất cả các giao dịch đã ký kết trước đó phải được hoàn tất trước ngày 17/7.

Bộ Ngoại giao Iran chỉ ra đây là hành vi vi phạm nghiêm trọng Điều 10 của bản ghi nhớ về việc chấm dứt xung đột quân sự và cảnh báo về những hậu quả có thể xảy ra.

Vấn đề nảy sinh ngay lập tức: Hoạt động vận chuyển hàng hóa qua eo biển Hormuz gần như bị đình trệ. Chỉ có 14 tàu chở dầu đi qua vào ngày 7/6, con số thấp nhất kể từ khi ký kết thỏa thuận ngừng bắn vào ngày 18/6.

Hậu quả là giá dầu tăng mạnh. Giá dầu Brent tăng từ 72 USD lên 79 USD/thùng chỉ trong vài ngày.

“Với sự trở lại của nguy cơ gián đoạn nguồn cung, thị trường ngay lập tức lấy lại được lợi thế địa chính trị vốn đã giảm dần sau đợt giảm leo thang căng thẳng hồi tháng 6”, ông Sergey Varfolomeev, cố vấn đầu tư tại Ngân hàng Trung ương Nga và là đối tác tại Trung tâm Xuất khẩu Nga (REC) nhận định.

Iran có thể phong tỏa hoàn toàn một trong những tuyến đường vận chuyển dầu mỏ quan trọng nhất, vì vậy phản ứng này không có gì đáng ngạc nhiên, Ekaterina Kosareva, đối tác quản lý của công ty phân tích VMT Consult cho biết thêm.

Trong trường hợp xảy ra các vấn đề nghiêm trọng, giá dầu Brent dự kiến sẽ phục hồi lên mức 100 USD/thùng, nhưng ngay cả khi không có kịch bản gây sốc, mức giá cao hơn từ 4 đến 8 USD sẽ vẫn được duy trì cho đến khi đạt được các thỏa thuận chính trị ổn định, theo nhận định của Varfolomeev.

Bình ổn thị trường

Đồng thời, bên cạnh tình trạng thiếu dầu trầm trọng, các nhà đầu tư lại lo ngại điều ngược lại đó là tình trạng dư thừa nguồn cung. Các nhà xuất khẩu đang háo hức chờ đợi một giải pháp cho cuộc xung đột và đang tận dụng mọi cơ hội để đưa thêm nhiên liệu ra thị trường.

Như vậy, sản lượng của UAE, quốc gia đã rời OPEC+ đã vượt quá 3,8 triệu thùng mỗi ngày, trong khi vào thời điểm đỉnh điểm của cuộc xung đột Trung Đông hồi tháng 5, theo nhiều ước tính khác nhau, con số này dao động từ 2,11 đến 2,8 triệu thùng, và vào tháng 2 là từ 3,4 đến 3,64 triệu thùng.

Hơn nữa, UAE cho biết, ADNOC – công ty năng lượng quốc gia đang tích cực xây dựng một đường ống dẫn dầu đi vòng qua eo biển Hormuz thông qua Fujairah. Dự kiến đường ống này sẽ được đưa vào hoạt động vào năm tới.

Nhưng OPEC+ cũng không ngồi yên. Tại cuộc họp hôm 5/6, Nga, Saudi Arabia, Iraq, Kuwait, Kazakhstan, Algeria và Oman đã quyết định tăng sản lượng kết hợp của họ trong tháng 8 thêm 188.000 thùng mỗi ngày. Điều này được kỳ vọng sẽ giúp duy trì sự ổn định trên thị trường dầu mỏ.

Phụ thuộc vào giá cả

Đối với nền kinh tế toàn cầu và người tiêu dùng, mức giá tương đối thoải mái là từ 65 đến 85 USD/thùng. Dưới 60 USD tiềm ẩn rủi ro đầu tư không đủ vào ngành công nghiệp này. Trên 90-95 USD sẽ gây áp lực đáng kể lên tăng trưởng, cũng như lạm phát, ông Varfolomeev giải thích.

Từ góc nhìn của các nhà sản xuất, mọi thứ có phần khác biệt. “Đối với Saudi Arabia, quốc gia đang thực hiện chương trình Tầm nhìn 2030 tốn kém nhằm giảm sự phụ thuộc vào dầu mỏ, điểm hòa vốn vào khoảng 80-95 USD.

Đối với Nga, con số này thấp hơn đáng kể, nhưng nếu tính đến các khoản chiết khấu bắt buộc ít nhất cũng là 65-68 USD. Và đối với một số quốc gia bao gồm: Iraq, Algeria và Angola, mức giá 65-70 USD là nguy hiểm về mặt xã hội và chính trị”, chuyên gia này cho biết.

Ông Ponomarev cho biết thêm, ở mức 60 USD, sản lượng dầu đá phiến của Mỹ và các chương trình đầu tư dài hạn sẽ trở nên không có lợi nhuận. Không ai muốn chịu thua lỗ, vì vậy các chuyên gia tin thị trường sẽ khẩn trương bắt đầu giảm sản lượng khi các mức quan trọng đến gần.

Rủi ro ngược lại nếu giá cả quay trở lại mức cực cao sẽ đe dọa một cuộc khủng hoảng kinh tế toàn diện, kể cả ở Mỹ. Cho phép kịch bản như vậy xảy ra hoàn toàn không có lợi cho chính nước Mỹ.

“Nếu hành động quân sự không gây ra thiệt hại đáng kể cho cơ sở hạ tầng sản xuất và vận chuyển dầu mỏ, đòi hỏi sửa chữa lâu dài và đầu tư lớn, thì giá dầu sẽ không tăng vọt lên trên 120 USD/thùng”, Ponomarev tin tưởng.

Hiện tại, sự bất ổn rất cao đến nỗi mỗi quyết định chính trị đều tạo ra những biến động giá khoảng 10 USD mỗi thùng theo cả hai hướng, Kosareva lưu ý.

Khối lượng sản xuất cũng khó dự đoán do việc thu hồi giấy phép khai thác dầu của Iran và tình trạng thù địch leo thang. Mặc dù việc tăng sản lượng của OPEC+ và UAE sẽ phần nào bù đắp cho những gián đoạn nguồn cung tiềm tàng, nhưng khả năng thiếu hụt vẫn rất cao, theo nhận định của Kosareva.

Mặt khác, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) dự báo sẽ có sự dư thừa đáng kể vào năm 2027: Nguồn cung sẽ tăng thêm 8 triệu thùng mỗi ngày, lên 110,3 triệu tấn, trong khi nhu cầu chỉ tăng thêm 2 triệu thùng, lên 105,3 triệu tấn.

Hơn nữa, khi căng thẳng địa chính trị giảm bớt, phí bảo hiểm rủi ro sẽ biến mất, đẩy thị trường vào bờ vực của một cơn bão mới.

Cả hai kịch bản đều tồi tệ như nhau, nhưng mỗi kịch bản đều có cơ chế điều chỉnh riêng.

Ví dụ, trong trường hợp thiếu hụt, kinh nghiệm cho thấy Mỹ sẵn sàng nhanh chóng dỡ bỏ mọi lệnh trừng phạt đối với bất kỳ ai và đưa lượng dự trữ chiến lược của mình ra thị trường. Và liên minh dầu mỏ cũng mang lại một mức độ an toàn nhất định.

Cũng có rất nhiều công cụ sẵn có để chống lại tình trạng sản xuất dư thừa. Bên cạnh việc giảm hạn ngạch, các biện pháp như hỗ trợ các ngành công nghiệp tiêu thụ nhiều năng lượng để kích thích nhu cầu ở cấp quốc gia và thậm chí cả những tuyên bố công khai của các nước sản xuất dầu mỏ về việc giảm trữ lượng cũng có thể được sử dụng.