Bị phớt lờ suốt nửa năm, báo cáo bán khống Nvidia bất ngờ gây chấn động

Bị phớt lờ suốt nửa năm, báo cáo bán khống Nvidia bất ngờ gây chấn động

Trong suốt 6 tháng, báo cáo của Culper Research gần như không được chú ý. Mọi chuyện chỉ thay đổi trong tuần này.

Khi Christian Lamarco quyết định thành lập công ty bán khống riêng, ông đặt tên doanh nghiệp theo mạng lưới điệp viên từng thu thập tin tình báo cho George Washington trong cuộc Chiến tranh Cách mạng Mỹ.

Christian Lamarco

Lamarco biết đến mạng lưới Culper qua một bộ phim truyền hình, trong đó nhóm điệp viên bí mật theo dõi hoạt động của quân đội Anh cách đây gần 250 năm. Ông nhận thấy sự tương đồng giữa công việc điều tra doanh nghiệp để tìm cơ hội bán khống và hoạt động thu thập tình báo của nhóm này.

Giờ đây, chính Lamarco lại trở thành nhân vật trong một câu chuyện có những yếu tố tương tự: an ninh quốc gia, Tổng thống Mỹ và các cáo buộc gián điệp gây chấn động.

Sáu tháng trước, Culper Research công bố báo cáo nêu những lý do khiến công ty này đặt cược vào kịch bản giá cổ phiếu Nvidia đi xuống. Nvidia khi đó đã trở thành doanh nghiệp có giá trị vốn hóa lớn nhất thế giới, nhờ sản xuất những dòng chip đóng vai trò nền tảng cho nền kinh tế AI toàn cầu.

Báo cáo của Lamarco đặt ra hàng loạt câu hỏi về hoạt động kinh doanh của Nvidia tại Trung Quốc, cũng như mối quan hệ mà ông mô tả là “thân thiết đến mức đáng lo ngại” giữa CEO Jensen Huang và một phụ nữ tên Alice Huang. Người này giữ vị trí lãnh đạo tại một trong những đối tác kinh doanh lớn của Nvidia ở Đông Nam Á.

Trong báo cáo dài 40 trang, Culper tóm lược luận điểm bán khống bằng một thông điệp rõ ràng: “Đây không phải là một vụ đặt cược chống lại AI. Chúng tôi bán khống Nvidia vì một lý do duy nhất: công ty này đang đối mặt với vấn đề nghiêm trọng liên quan đến Trung Quốc”.

Ban đầu, ít người chú ý đến Lamarco, nhà bán khống 31 tuổi vốn thường nhắm đến những doanh nghiệp ít tên tuổi. Tuy nhiên, thời điểm công bố báo cáo về Nvidia lại trùng với một sự kiện đáng chú ý: Jensen Huang đáp xuống Bắc Kinh trên chuyên cơ Không Lực Một, trong chuyến công du cùng Tổng thống Donald Trump. Ngay ngày hôm sau, cổ phiếu Nvidia lập đỉnh lịch sử.

“Đôi khi mọi người quan tâm đến những gì bạn nói. Đôi khi họ không quan tâm. Tôi đoán trong trường hợp này, họ đã chú ý sau 6 tháng”, Lamarco nói trong một cuộc phỏng vấn.

Sáu tháng sau, những câu hỏi về Alice Huang, mối quan hệ giữa người phụ nữ này với Jensen Huang và các rủi ro từ hoạt động kinh doanh của Nvidia tại Trung Quốc không còn chỉ nằm trong báo cáo của một công ty bán khống.

Trong tuần này, các nghi vấn trở thành tâm điểm chú ý khi xuất hiện thông tin CEO Nvidia bị cáo buộc có ngoại tình với một phụ nữ hiện bị nghi có liên hệ với các cơ quan tình báo Trung Quốc. Báo cáo của Culper, từng bị phớt lờ, bất ngờ trở thành một trong số ít phân tích về Nvidia được chia sẻ rộng rãi trên mạng xã hội.

“Tôi chưa từng trải qua chuyện nào tương tự như thế này”, Lamarco nói.

Khi báo cáo thu hút sự chú ý, điện thoại của ông cũng liên tục đổ chuông. Lamarco đã tắt thông báo từ mạng xã hội X, nơi các bài đăng về Nvidia của ông thu hút hàng triệu lượt xem, đồng thời từ chối những lời mời phỏng vấn trên truyền hình.

Nvidia đã mất hơn 1 ngàn tỷ USD vốn hóa, trong khi cổ phiếu giảm 20% kể từ khi báo cáo của Culper được công bố. Tuy nhiên, chưa rõ diễn biến này có mang lại lợi nhuận cho Lamarco hay không. Ông từ chối tiết lộ khoản lãi từ nhận định được xem là chính xác nhất trong sự nghiệp, cũng như việc có còn duy trì vị thế bán khống Nvidia hay không.

Lamarco lớn lên ở vùng ngoại ô phía bắc bang New York và bắt đầu quan tâm đến đầu tư khi theo học chuyên ngành tài chính tại Grove City College, một trường tư thục Cơ đốc giáo quy mô nhỏ ở Pennsylvania.

Một ngày nọ, ông lái xe đến Đại học Carnegie Mellon để tham gia cuộc thi lựa chọn cổ phiếu, nơi phải cạnh tranh với sinh viên đến từ các trường thuộc nhóm Ivy League. Khi đó, mục tiêu của Lamarco là “chứng minh sinh viên Grove City có thể cạnh tranh với sinh viên từ những trường tốt nhất cả nước”.

Ông cùng các đồng đội đặt cược vào chiều tăng giá của Nexstar Media Group, giành giải nhì và nhận phần thưởng 100 USD.

Do các nhà tuyển dụng trong ngành tài chính ít khi đến Grove City College tìm kiếm nhân sự, Lamarco hiểu rằng ông phải chủ động tìm cách gây chú ý. Ông gửi các báo cáo nghiên cứu do mình tự thực hiện đến nhiều quỹ đầu cơ và sau đó được tuyển vào một công ty đầu tư theo chiến lược long-short tại Chicago, nơi ông làm việc từ năm 2017 đến năm 2019. Chiến lược này cho phép nhà đầu tư vừa mua cổ phiếu được kỳ vọng tăng giá, vừa bán khống những cổ phiếu được dự báo đi xuống.

Năm 2019, Lamarco chuyển đến Pittsburgh với khoản tiết kiệm chỉ đủ trang trải chi phí trong vài tháng và bắt đầu hoạt động đầu tư độc lập.

Khi tìm tên cho công ty, ông nhớ đến bộ phim truyền hình “Turn: Washington’s Spies” của kênh AMC, lần đầu xem tại tầng hầm nhà một người bạn thời trung học. Bộ phim kể về mạng lưới điệp viên Culper chuyên theo dõi hoạt động của quân đội Anh tại New York trong thời kỳ thành phố bị chiếm đóng. Lamarco nhận thấy sự tương đồng giữa hoạt động tình báo này và công việc nghiên cứu doanh nghiệp để tìm cơ hội bán khống.

“Tương tự như vậy, chúng tôi áp dụng phương pháp nghiên cứu đầu tư toàn diện và mang tính điều tra”, ông viết.

Không lâu sau, Lamarco chuyển đến New York và đặt văn phòng tại một căn hộ ở Brooklyn. Trong khi ông miệt mài nghiên cứu các doanh nghiệp, chú chó Shiba Inu của ông thường xuyên quanh quẩn đòi ăn vặt.

Giống nhiều công ty bán khống khác, Culper cho biết mục tiêu của nhóm là phanh phui những hành vi gian lận, bất thường trong báo cáo tài chính và các thủ thuật doanh nghiệp có thể sử dụng để đánh lừa nhà đầu tư. Tất nhiên, họ cũng tìm cách kiếm lợi nhuận từ những phát hiện đó.

Kể từ khi thành lập, Culper đã nhắm đến hàng chục công ty niêm yết, phần lớn là doanh nghiệp có vốn hóa nhỏ. Tuy nhiên, Lamarco và hai chuyên viên phân tích của mình không ít lần đối đầu với những đối thủ lớn hơn.

Năm ngoái, một nhà sản xuất cửa sổ và kính đã thuê luật sư từng đại diện cho Elon Musk để kiện Lamarco tội phỉ báng, sau khi ông cáo buộc doanh nghiệp này có liên hệ với băng đảng ma túy Sinaloa.

Trong một vụ việc khác, Lamarco từng đề nghị cá cược 1 triệu USD với Jimmy Fallon, người dẫn chương trình truyền hình đêm khuya. Ông tuyên bố sẽ trả số tiền này nếu Fallon đi bằng taxi hàng không chạy điện do Archer Aviation sản xuất. CEO Archer từng xuất hiện trên chương trình “The Tonight Show”, trong khi đây lại là một trong những doanh nghiệp mà Culper đang đặt cược vào khả năng giảm giá cổ phiếu. Tuy nhiên, Fallon chưa bao giờ phản hồi lời thách cược.

Báo cáo về Nvidia là kết quả của nhiều tháng nghiên cứu. Sau khi chú ý đến các bài viết về doanh nghiệp này trên The New York Times và Bloomberg News trong năm ngoái, Lamarco cùng hai chuyên viên phân tích bắt đầu tìm hiểu sâu hơn. Tuy nhiên, nhóm sau đó tạm dừng và gác lại cuộc điều tra vì cho rằng chủ đề này không đáng để tiếp tục tiêu tốn thời gian.

“Khả năng phát hiện ra điều gì đó mà tất cả những người khác đều bỏ sót là rất thấp. Liệu chúng tôi thực sự có điều gì đáng nói về công ty lớn nhất thế giới hay không?”, Lamarco nhớ lại suy nghĩ của mình khi đó.

Hóa ra, câu trả lời là có. Tháng 3/2026, khi các công tố viên liên bang truy tố lãnh đạo Super Micro Computer vì cáo buộc buôn lậu chip Nvidia sang Trung Quốc, vi phạm các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Mỹ, Lamarco quyết định điều tra tiếp. “Hãy đào sâu thêm một chút”, ông nói với nhóm của mình.

Culper sau đó sử dụng mạng lưới chuyên gia được trả phí để phỏng vấn các cựu nhân viên Nvidia. Một số người đưa ra suy đoán về “mối quan hệ đặc biệt” giữa Jensen Huang và Alice Huang. Nhóm nghiên cứu đồng thời phân tích các đoạn mã đã bị xóa dấu vết, hồ sơ đăng ký doanh nghiệp tại Singapore và Malaysia, thậm chí xem xét kỹ những video trên YouTube ghi lại khung cảnh bên ngoài một quán mì ở Đài Loan.

Đến tháng 5/2026, Lamarco quyết định công bố những phát hiện của nhóm.

Sau một đêm mất ngủ, một chiếc bánh mì vòng và điếu thuốc hút vào buổi sáng, ông nhấn nút đăng tải báo cáo. Lamarco tin tưởng vào kết quả nghiên cứu, nhưng phản ứng của thị trường vẫn là một ẩn số.

“Nếu đó là một vụ thổi giá rồi bán tháo cổ phiếu trị giá 500 triệu USD, bạn có thể phần nào hình dung điều gì sẽ xảy ra tiếp theo. Nhưng trong trường hợp này, tôi hoàn toàn không biết”, ông nói.

Ban đầu, thị trường gần như không có phản ứng rõ rệt. Cổ phiếu Nvidia liên tục biến động, khi giảm, lúc tăng rồi lại đảo chiều. Tháng trước, giá trị vốn hóa của tập đoàn thậm chí còn lập đỉnh mới.

Đến tháng này, khi Nvidia rơi vào khủng hoảng, công ty mang tên một mạng lưới điệp viên lại tiếp tục thu thập thông tin về mục tiêu tiếp theo.

“Có một mục tiêu tương đối lớn”, Lamarco nói. “Nhưng xét về bản chất, sẽ không có chuyện gì lớn như thế này nữa”.

Vũ Hạo

FILI

– 14:21 12/11/2026