Ra đi không chỉ vì tiền

Năm ngoái, Frederick rời Hamburg để đến Tokyo trong ba tháng, phục vụ chương trình tiến sĩ. Chuyến đi vốn chỉ có thời hạn ngắn, nhưng những gì trải nghiệm tại Nhật Bản lại khiến sinh viên luật 29 tuổi bắt đầu nghiêm túc nghĩ về một thay đổi dài hạn hơn: rời Đức.

“Tôi thực sự thích nơi đó, vì vậy tôi đang cân nhắc chuyển tới Tokyo vào năm tới”, Frederick nói với DW.

Với anh, tiền không phải nguyên nhân. Frederick cho rằng Đức vẫn là thị trường tốt đối với những luật sư trẻ và bản thân anh không cần ra nước ngoài để tìm kiếm cơ hội nghề nghiệp tốt hơn. Điều khiến Tokyo trở nên hấp dẫn lại đơn giản hơn: một cách sống khác mà anh cảm thấy yên bình hơn.

Và Tokyo cũng không phải lựa chọn duy nhất. Frederick cho biết anh có thể hình dung cuộc sống của mình tại Vienna, London hoặc Paris.

Suy nghĩ của Frederick không phải trường hợp cá biệt. Đằng sau câu chuyện của một sinh viên 29 tuổi là một xu hướng rộng hơn đang xuất hiện trong thế hệ trẻ tại Đức – quốc gia vốn là đầu tàu kinh tế châu Âu.

Theo nghiên cứu “Youth in Germany 2026”, 21% người trẻ từ 14 đến 29 tuổi đang lên kế hoạch cụ thể để rời Đức nhằm tìm kiếm điều kiện sống tốt hơn. Nói cách khác, cứ khoảng 5 người trẻ được hỏi thì có 1 người đã tính đến chuyện ra đi.

Nếu nhìn xa hơn, con số còn lớn hơn. Theo khảo sát, 41% số người hình dung việc chuyển ra nước ngoài sinh sống trong tương lai.

Nghiên cứu dựa trên khảo sát đại diện về mặt xã hội học với 2.012 người từ 14 đến 29 tuổi, thực hiện từ ngày 9/1 đến 9/2/2026. Những câu trả lời cho thấy mong muốn ra nước ngoài không bắt nguồn từ một nguyên nhân duy nhất. Đằng sau đó là hàng loạt sức ép từ việc làm, nhà ở, tài chính cho tới sức khỏe tinh thần.

Với nhiều người trẻ, cảm giác bất an bắt đầu từ những vấn đề rất gần với cuộc sống: tìm một công việc, có đủ tiền trang trải và tìm được một nơi ở phù hợp.

Khi cuộc khảo sát được thực hiện, người trẻ Đức vừa trải qua giai đoạn nền kinh tế suy yếu kéo dài, trong khi giá cả và chi phí nhà ở tăng. Đây cũng chính là thời điểm nhiều người trong nhóm 14-29 tuổi bước vào đại học, tốt nghiệp, tìm công việc đầu tiên hoặc bắt đầu cuộc sống độc lập.

Nhưng những bước đi đầu tiên ấy đang trở nên khó khăn hơn.

Theo nghiên cứu, 53% người tham gia khảo sát lo lắng về lạm phát, 50% lo thiếu nhà ở và chi phí nhà ở cao, trong khi 44% quan ngại về khủng hoảng kinh tế.

Trên thị trường lao động, ảnh hưởng ngày càng lớn của trí tuệ nhân tạo cũng khiến một bộ phận người trẻ đánh giá triển vọng nghề nghiệp kém tích cực hơn trước. Một tấm bằng tốt vì thế không còn mang lại cảm giác chắc chắn như trước.

Nguồn Euronews dẫn số liệu của Cơ quan Việc làm Liên bang Đức cho biết vào tháng 12, số người tốt nghiệp đại học thất nghiệp cao hơn 25% so với cùng kỳ năm trước.

Áp lực còn thể hiện trực tiếp trong túi tiền khi 23% người trẻ được khảo sát đang có nợ. Đây là mức cao nhất được ghi nhận trong nghiên cứu này. Điều đó đồng nghĩa gần 1/4 chưa có một nền tảng tài chính thực sự vững chắc khi bắt đầu cuộc sống độc lập.

Dù vậy, nghiên cứu không mô tả một thế hệ thiếu động lực làm việc. Ngược lại, phần lớn người trẻ vẫn cho biết họ sẵn sàng làm việc và đảm nhận trách nhiệm.

Điều thay đổi nằm ở một câu hỏi khác: Liệu những nỗ lực ấy có còn mang lại thành quả tương xứng?

Chính khoảng cách giữa mong muốn tiến lên và cảm giác thiếu chắc chắn về tương lai khiến vấn đề trở nên đáng chú ý. Kilian Hampel tại Đại học Konstanz, một trong những tác giả nghiên cứu, cho rằng người trẻ đang cần hy vọng về việc làm, nhà ở và an toàn tài chính.

Nhưng những khó khăn vật chất chỉ là một mặt của vấn đề. Khi những bất an về tiền bạc, công việc và nơi ở kéo dài, sức ép cũng dần chuyển sang đời sống tinh thần.

Giám đốc nghiên cứu Simon Schnetzer nhận định những áp lực trong vài năm qua đang tác động mạnh đến người trẻ, thể hiện qua tình trạng căng thẳng, kiệt sức và cảm giác thiếu triển vọng ngày càng tăng.

Các con số cho thấy mức độ của vấn đề. 29% người trẻ cho biết họ cần hỗ trợ tâm lý, mức cao nhất từng được nghiên cứu ghi nhận.

Ở một số nhóm, tỷ lệ còn cao hơn đáng kể: 34% ở phụ nữ trẻ, 32% ở sinh viên và tới 42% đối với những người trẻ không có việc làm.

Nói cách khác, với nhóm người trẻ đang thất nghiệp, cứ 10 người thì có hơn 4 người cho biết cần tới sự hỗ trợ về tâm lý.

Và những nỗi lo của họ không dừng lại ở cuộc sống cá nhân.

Theo khảo sát, 62% lo lắng về các cuộc chiến tại châu Âu và Trung Đông, 48% lo về sự chia rẽ trong xã hội. Những vấn đề tưởng như ở rất xa vẫn trở thành một phần trong cảm giác bất ổn mà thế hệ trẻ phải đối diện hàng ngày.

Việc làm, tiền bạc, nhà ở, sức khỏe tinh thần rồi những biến động rộng hơn của thế giới cứ thế đan xen. Khi nhiều yếu tố cùng xuất hiện, mong muốn về một cuộc sống ổn định hơn cũng trở nên dễ hiểu hơn.

Với một bộ phận người trẻ Đức, câu trả lời có thể là tìm kiếm cuộc sống đó ở bên ngoài biên giới.

Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn vào khó khăn kinh tế để lý giải xu hướng này thì câu chuyện vẫn chưa đầy đủ.

Frederick là một ví dụ. Anh không rời Đức vì thiếu việc làm hay thu nhập. Điều khiến anh nghĩ tới Tokyo lại là trải nghiệm về một nhịp sống khác.

Một bộ phận người trẻ cũng nhìn việc ra nước ngoài theo cách như vậy, không hẳn là “rời bỏ” quê hương, mà là lựa chọn một môi trường sống khác phù hợp hơn với điều họ tìm kiếm.

Với những người Đức đã chuyển ra nước ngoài, các quốc gia láng giềng vẫn là điểm đến quen thuộc.

Theo số liệu năm 2024 được các nguồn dẫn lại từ Cơ quan Thống kê Liên bang Đức, khoảng 324.000 người Đức sống tại Thụy Sĩ, tiếp đến là 233.000 người tại Áo, 128.000 tại Tây Ban Nha và 91.000 tại Pháp.

Kaspar Ten Haaf, sinh viên ngành Latin và âm nhạc, có thể đồng cảm với những người trẻ bị hấp dẫn bởi cuộc sống tại Áo hay Thụy Sĩ. Anh cũng lo ngại về bất bình đẳng xã hội và hoàn cảnh của người lao động tại Đức. Dù vậy, sau khi hoàn thành việc học, Ten Haaf vẫn dự định ở lại.

Hai câu chuyện của Frederick và Ten Haaf cho thấy cùng đứng trước những thay đổi của nước Đức, mỗi người trẻ có thể đưa ra một lựa chọn khác nhau.

Đó cũng là điểm cần lưu ý khi nhìn vào hai con số 21% và 41%. Nghiên cứu phản ánh kế hoạch hoặc khả năng cân nhắc ra nước ngoài, chứ không đồng nghĩa tất cả những người này cuối cùng sẽ lựa chọn di cư.

Bối cảnh kinh tế cũng đang thay đổi. Đức đang bước sang một giai đoạn khác so với thời điểm khảo sát đầu năm. Tháng 9, các viện kinh tế hàng đầu nước này đã nâng dự báo tăng trưởng năm 2026 sau kết quả tốt hơn dự kiến trong nửa đầu năm.

Nguồn: Jugend in Deutschland 2026, DW, Euronews