Hai doanh nghiệp kiện thuế quan mới của ông Trump, giới chuyên gia nghi ngờ cơ sở pháp lý

Hai doanh nghiệp kiện thuế quan mới của ông Trump, giới chuyên gia nghi ngờ cơ sở pháp lý

Chỉ vài giờ sau khi các mức thuế mới của Tổng thống Mỹ Donald Trump có hiệu lực, chính quyền đã phải đối mặt với vụ kiện đầu tiên. Nhiều chuyên gia thương mại cũng cho rằng các biện pháp này có nguy cơ bị tòa án bác bỏ, tương tự chương trình thuế Ngày Giải phóng trước đó.

Ảnh: CNBC

Ngày 24/07, Chính quyền Trump áp thuế đối với hàng hóa từ hơn 80 quốc gia, chiếm khoảng 99.4% kim ngạch thương mại của Mỹ, với lý do các nước này chưa ngăn chặn hiệu quả tình trạng lao động cưỡng bức.

Khác với gói thuế trước đây dựa trên Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) – vốn đã bị Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ – lần này Nhà Trắng viện dẫn Điều 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974, quy định cho phép Mỹ áp thuế để đáp trả các hành vi thương mại bị coi là không công bằng.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng cách chính quyền Trump sử dụng Mục 301 lần này vượt quá phạm vi mà đạo luật cho phép.

Ông Peter Harrell, học giả tại Viện Luật Kinh tế Quốc tế thuộc Đại học Georgetown, nhận định Mục 301 chưa bao giờ được thiết kế để Tổng thống có thể đơn phương thay đổi toàn bộ biểu thuế nhập khẩu và áp các mức thuế mang tính lâu dài.

“Theo tôi, các mức thuế này hoàn toàn có thể bị tòa án bác bỏ”, ông nói.

Vụ kiện đầu tiên đã được nộp

Chỉ vài giờ sau khi thuế có hiệu lực, hai doanh nghiệp nhỏ đã đệ đơn kiện lên Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ.

Đơn kiện cho rằng chính quyền Trump đang sử dụng Mục 301 như một cái cớ để khôi phục trên thực tế chính sách thuế quan toàn cầu mà cả tòa án cấp dưới lẫn Tòa án Tối cao Mỹ đều đã kết luận là không được Quốc hội cho phép.

Theo nguyên đơn, các mức thuế mới được ban hành đúng thời điểm một gói thuế khác theo Mục 122 của cùng đạo luật hết hiệu lực, cho thấy Nhà Trắng chỉ đang chuyển từ cơ sở pháp lý này sang cơ sở pháp lý khác nhằm duy trì cùng một chính sách thuế.

Tổ chức pháp lý Liberty Justice Center, đơn vị đại diện cho các doanh nghiệp, cho rằng chính quyền “không thể duy trì một chính sách thuế quan toàn cầu đã được định sẵn chỉ bằng cách chuyển từ đạo luật này sang đạo luật khác”.

Tranh cãi về phạm vi của Mục 301

Theo giáo sư Kimberly Clausing của Trường Luật UCLA, đồng thời là nghiên cứu viên cấp cao tại Viện Kinh tế Quốc tế Peterson (PIIE), các mức thuế mới “rõ ràng là trái luật”.

Bà cho rằng cáo buộc liên quan đến lao động cưỡng bức chỉ là cái cớ để tái lập cơ chế thuế quan từng bị tòa án bác bỏ, đồng thời không có bằng chứng cho thấy các mức thuế này thực sự giúp giải quyết vấn đề lao động cưỡng bức.

Đồng quan điểm, ông Alan Wolff, nghiên cứu viên cấp cao tại PIIE, nhận định Tòa án Tối cao nhiều khả năng cũng sẽ bác bỏ các mức thuế mới.

Theo ông, để sử dụng Mục 301, chính phủ Mỹ phải chứng minh hành vi của từng quốc gia gây tổn hại đến thương mại Mỹ. Điều kiện này khó có thể đáp ứng khi các biện pháp thuế được áp lên khoảng 60 quốc gia, chiếm gần như toàn bộ kim ngạch nhập khẩu của Mỹ và khoảng 90% thương mại toàn cầu.

Ở chiều ngược lại, bà Greta Peisch, cựu Cố vấn pháp lý của Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR), cho rằng chính quyền Trump đã tuân thủ đầy đủ các thủ tục pháp lý theo Mục 301.

Theo bà, ngôn ngữ của đạo luật trao cho Chính phủ “quyền linh hoạt rất lớn”, khiến việc phản đối tại tòa sẽ không hề dễ dàng.

Ông Andrew Siciliano, Chuyên gia phụ trách thương mại và hải quan toàn cầu của KPMG, cũng cho rằng do Điều 301 có tiền lệ pháp lý lâu năm, các mức thuế mới “có thể khó bị đảo ngược hơn” so với các biện pháp trước đây.

Ông khuyến nghị doanh nghiệp nên xây dựng kế hoạch kinh doanh dựa trên giả định các mức thuế hiện hành sẽ tiếp tục được áp dụng, thay vì kỳ vọng chúng sớm bị hủy bỏ hoặc điều chỉnh.

Vương Đông

FILI

– 11:28 25/07/2026