Sự suy yếu của hệ thống Petrodollar và cơ hội vàng cho ngành năng lượng Việt Nam

Sự suy yếu của hệ thống Petrodollar và cơ hội vàng cho ngành năng lượng Việt Nam

Hệ thống Petrodollar – “vũ khí tối thượng” giúp Hoa Kỳ duy trì vị thế thống trị toàn cầu trong nhiều thập kỷ, đang đứng trước những vết nứt lịch sử. Sự thay đổi này không chỉ làm đảo lộn trật tự tài chính thế giới mà còn mở ra những cơ hội đầu tư chuyển mình cho Việt Nam, đặc biệt là trong lĩnh vực năng lượng vào năm 2026.

Trong chương trình Radar đầu tư, ông Nguyễn Anh Quân – Chuyên gia nghiên cứu và tư vấn đầu tư của Chứng khoán DNSE đã bóc tách hệ thống Petrodollar – cơ chế đã giúp Mỹ duy trì sức mạnh kinh tế, kiểm soát dòng vốn và định hình trật tự tài chính toàn cầu và nhận định về tương lai của hệ thống này.

Sự suy yếu của Petrodollar 

Được hình thành từ năm 1974 thông qua một thỏa thuận bí mật giữa Mỹ và Ả Rập Xê-út, hệ thống này quy định dầu mỏ phải được định giá và thanh toán bằng đồng đô la Mỹ (USD). Đổi lại, Mỹ cam kết bảo trợ quân sự cho Ả Rập Xê-út. Điều này tạo ra một vòng lặp: Mỹ in tiền, thế giới cần USD để mua dầu, và các nước xuất khẩu dầu lại dùng USD đó để mua trái phiếu Mỹ, giúp Washington có thể vay nợ khổng lồ mà không lo lạm phát phi mã.

Tuy vậy, sự thống trị của đồng bạc xanh đang bị đe dọa bởi ba nguyên nhân chính.

Thứ nhất, vào ngày 09/06/2024, thỏa thuận giữa Mỹ và Ả Rập Xê-út chính thức hết hạn và đối tác này đã không ký tiếp. Ả Rập Xê-út muốn giảm sự phụ thuộc vào USD, chuyển hướng sang vàng, đồng Nhân dân tệ hoặc các quyền lợi kinh tế khác.

Địa chính trị và sự bất ổn tại Trung Đông đang góp phần làn suy yếu hệ thống này. Các cuộc chiến của Mỹ tại vùng Vịnh làm tê liệt eo biển Hormuz – nơi lưu thông 20% lượng dầu toàn cầu. Việc xuất khẩu khó khăn khiến Ả Rập Xê-út phải vay nợ hơn 100 tỷ USD, tạo nên sự rạn nứt trong mối quan hệ đồng minh với Mỹ.

Mặt khác, sự trỗi dậy của Trung Quốc cũng đang trở thành một nguyên nhân tác động. Trong khi Mỹ đã tự chủ được dầu đá phiến và giảm nhập khẩu, Trung Quốc hiện là khách hàng lớn nhất của Ả Rập Xê-út. Việc UAE ký 24 thỏa thuận với Trung Quốc và rời khỏi OPEC là minh chứng cho thấy một trật tự mới đang hình thành.

Hệ quả là niềm tin vào đồng USD giảm sút, khiến lãi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ tăng cao, gây áp lực nặng nề lên nền kinh tế nước này. Nếu các nước vùng Vịnh đồng loạt bán tháo 2,000 tỷ USD tài sản (trái phiếu, cổ phiếu), thị trường chứng khoán Mỹ có thể đối mặt với kịch bản sụp đổ.

Cơ hội cho Việt Nam trong “đại địa chấn”

Khi hệ thống Petrodollar suy yếu, giá dầu thế giới (đặc biệt là dầu Brent) được dự báo sẽ duy trì ở mức cao, quanh ngưỡng 100 USD/thùng do xung đột và sự rút lui bảo trợ của Mỹ tại Trung Đông. Đây là thời điểm vàng để Việt Nam thực hiện chiến lược tự lực cánh sinh về năng lượng.

Việt Nam – nhà sản xuất dầu khí lớn thứ ba Đông Nam Á, đang đẩy mạnh lộ trình tự chủ nhiên liệu lên 90% vào năm 2030. Theo đó, giai đoạn 2026-2030 sẽ là năm bản lề với các cơ hội đầu tư tại ba phân khúc.

Ở phân khúc thượng nguồn (khai thác), các đại dự án như Lô B Ô Môn, Sư Tử Trắng 2B, Lạc Đà Vàng đang được hối hả triển khai.

Với phân khúc trung nguồn (vận chuyển và hạ tầng), nhu cầu dự trữ và an ninh năng lượng tăng cao thúc đẩy mảng LNG và hạ tầng khí.

Cuối cùng, ở phân khúc hạ nguồn (chế biến và phân phối), các doanh nghiệp sẽ tập trung vào hóa dầu và tiêu chuẩn khí thải cao để thích ứng với xu hướng xe điện.

Theo ông Quân, sự sụp đổ của hệ thống Petrodollar không diễn ra trong một ngày, nhưng những vết nứt hiện tại là không thể hàn gắn. Trong trật tự thế giới mới, năng lượng nội địa chính là vũ khí quan trọng nhất. Với các nhà đầu tư Việt Nam, giai đoạn 2026-2030 chính là thời điểm để nhìn vào bức tranh địa chính trị rộng lớn và nắm bắt cơ hội từ những “ông lớn” dầu khí đang chuyển mình.

Chí Kiên

FILI

– 11:58 21/05/2026