100 ngày xung đột Iran: Thị trường tài chính và kinh tế toàn cầu đã thay đổi ra sao?

100 ngày xung đột Iran: Thị trường tài chính và kinh tế toàn cầu đã thay đổi ra sao?

Cuộc xung đột tại Trung Đông bước sang ngày thứ 100, tiếp tục tạo ra những biến động lớn trên hầu hết các loại tài sản, từ cổ phiếu, trái phiếu đến dầu mỏ và lạm phát toàn cầu.

Ngày 07/06 đánh dấu tròn 100 ngày kể từ khi cuộc xung đột tại Trung Đông bùng phát. Dù các bên vẫn duy trì một lệnh ngừng bắn mong manh để tạo điều kiện cho hoạt động ngoại giao, triển vọng về một thỏa thuận hòa bình lâu dài vẫn còn rất xa vời.

Nguồn: CNBC

Các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran tiếp tục rơi vào bế tắc. Washington và Tehran liên tục đưa ra những tín hiệu trái chiều về tiến trình đàm phán, trong khi các hoạt động quân sự qua lại vẫn diễn ra theo từng đợt.

Khi cuộc xung đột kéo dài, áp lực ngày càng gia tăng đối với nhiều nền kinh tế và nhiều phân khúc của thị trường tài chính toàn cầu.

Phố Wall phớt lờ chiến sự

Ngay sau các đợt không kích ban đầu của Mỹ và Israel nhằm vào Iran, thị trường chứng khoán toàn cầu đồng loạt giảm mạnh.

Tuy nhiên, trong khi một số thị trường vẫn chưa thể lấy lại động lực tăng trưởng, chứng khoán Mỹ đã nhanh chóng xóa sạch tổn thất ban đầu.

Nhà đầu tư dường như đang bỏ qua những tác động từ chiến sự, giá dầu tăng và nguy cơ lạm phát để tiếp tục đặt cược vào triển vọng tăng trưởng dài hạn.

Chỉ số S&P 500 thậm chí đã liên tục lập đỉnh lịch sử mới bất chấp cuộc xung đột vẫn đang diễn ra.

Diễn biến các chỉ số từ khi chiến tranh Iran nổ ra

Ông Iain Barnes, Giám đốc đầu tư tại Netwealth, cho rằng thị trường cổ phiếu thời gian qua chủ yếu bị chi phối bởi nhận định rằng cuộc xung đột sẽ đẩy các nền kinh tế nhập khẩu năng lượng lớn từ môi trường giảm phát nhẹ sang trạng thái đình lạm.

Tuy nhiên, song song với đó là làn sóng lạc quan về AI và triển vọng lợi nhuận của doanh nghiệp Mỹ.

“Điều này đã giúp thị trường cổ phiếu tiếp tục đi lên, nhưng phần lớn đà tăng tập trung vào các doanh nghiệp tại Mỹ và châu Á được xem là hưởng lợi trực tiếp từ làn sóng đầu tư vào AI”, ông Barnes cho biết.

Ông Toni Meadows, Giám đốc đầu tư tại BRI Wealth Management, nhận định: “Việc đầu tư vào hạ tầng AI đã làm lộ rõ một số điểm nghẽn, trong đó nổi bật là nhu cầu gần như vô tận đối với năng lực tính toán, yếu tố đang thúc đẩy giá cổ phiếu ngành bán dẫn tăng mạnh”.

Theo ông, các nền kinh tế như Hàn Quốc và Đài Loan đang được nâng dự báo tăng trưởng nhờ hưởng lợi từ xu hướng này.

Ông cũng lưu ý rằng Mỹ hiện gần như tự chủ về năng lượng nên tác động từ căng thẳng tại Vùng Vịnh đối với nền kinh tế lớn nhất thế giới không nghiêm trọng như đối với nhiều quốc gia khác.

“Nếu eo biển Hormuz tiếp tục đóng cửa, lạm phát có thể tăng tốc. Tuy nhiên, nhà đầu tư dường như tin rằng cả ông Trump lẫn Iran đều không muốn kéo dài cuộc xung đột này”, ông Meadows nói.

“Dù vậy, nếu tình trạng hiện nay kéo dài, đến một thời điểm nào đó hiện tượng phá hủy nhu cầu sẽ xuất hiện và thị trường sẽ không thể tiếp tục phớt lờ tác động của cuộc xung đột. Nhưng hiện tại thời điểm đó vẫn chưa đến”.

Lợi suất trái phiếu tăng mạnh

Trái phiếu chính phủ toàn cầu đã trải qua giai đoạn biến động mạnh kể từ khi xung đột bùng phát.

Dù vậy, lợi suất vẫn duy trì ở mức cao.

Do lợi suất và giá trái phiếu biến động ngược chiều nhau, điều này đồng nghĩa giá trái phiếu vẫn đang chịu áp lực giảm.

Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ là một trong những thị trường tăng mạnh nhất sau khi chiến sự nổ ra.

Diễn biến trái phiếu Chính phủ Mỹ kỳ hạn 30 năm

Nhà đầu tư nhanh chóng điều chỉnh kỳ vọng để phản ánh nguy cơ lạm phát cao hơn và chính sách tiền tệ cứng rắn hơn từ Fed.

Tháng trước, lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn 30 năm đã tăng lên mức cao nhất kể từ trước cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008.

Xu hướng tương tự cũng xuất hiện tại nhiều nền kinh tế lớn khác.

Mức tăng của lợi suất trái phiếu Chính phủ ở từng quốc gia Đvt: Điểm cơ bản

Ông Neil Birrell, Giám đốc đầu tư tại Premier Miton Investors, cho rằng thị trường trái phiếu đang phát đi tín hiệu rõ ràng rằng có những rủi ro thực sự cần phải lo ngại.

Ông chỉ ra ba yếu tố chính gồm lạm phát cao hơn, tăng trưởng thấp hơn và những gián đoạn trong chuỗi cung ứng.

“Điều quan trọng không chỉ là lạm phát và lãi suất sẽ tăng đến mức nào, mà còn là chúng sẽ duy trì ở mức cao trong bao lâu”, ông Birrell nhận định.

“Nếu tình trạng hiện nay tiếp tục kéo dài, tăng trưởng kinh tế sẽ chịu tác động tiêu cực và lợi suất trái phiếu có khả năng duy trì ở mức cao, khiến thị trường cổ phiếu khó giữ được mức định giá hiện tại.”

Giá dầu hạ nhiệt nhưng vẫn cao hơn nhiều so với trước chiến sự

Eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển dầu quan trọng bậc nhất thế giới – gần như bị phong tỏa trong suốt thời gian diễn ra cuộc xung đột.

Điều này khiến giá dầu liên tục biến động mạnh theo từng diễn biến liên quan đến các hoạt động quân sự, đàm phán hòa bình và các lệnh ngừng bắn.

Dù đã giảm đáng kể so với các mức đỉnh thiết lập trong thời chiến, giá dầu vẫn cao hơn rất nhiều so với trước khi xung đột bùng phát.

Giá dầu Brent hiện cao hơn khoảng 36% so với thời điểm trước chiến sự. Trong khi đó, dầu WTI của Mỹ vẫn tăng gần 50%.

Diễn biến giá dầu

Việc phong tỏa eo biển Hormuz cùng những thiệt hại tại các cơ sở sản xuất năng lượng ở Trung Đông đã tạo ra áp lực lớn đối với nguồn cung toàn cầu.

Các quốc gia nhập khẩu dầu buộc phải tìm kiếm những nguồn cung thay thế. Trong 100 ngày qua, xuất khẩu dầu thô của Mỹ đã gia tăng đáng kể.

Ông Tamas Varga, Chuyên gia phân tích tại PVM Oil Associates, cho rằng đây là một trong những yếu tố giúp hạn chế đà tăng quá mạnh của giá dầu.

Ông cho biết các yếu tố hỗ trợ thị trường gồm việc giải phóng dầu từ Kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược của Mỹ, nới lỏng một số biện pháp hạn chế đối với dầu Iran và Nga đang trên biển, nhu cầu nhập khẩu dầu suy yếu từ Trung Quốc, các tuyến vận tải thay thế từ Vịnh Ba Tư tới châu Á và châu Âu, cùng với xuất khẩu dầu gia tăng từ Mỹ.

Xuất khẩu dầu Mỹ tăng mạnh, nhập khẩu ròng lao dốc giữa xung đột Iran

Ngoài ra, hiện tượng phá hủy nhu cầu (demand destruction) cũng đang bắt đầu xuất hiện.

Lạm phát đang quay trở lại

Các dữ liệu kinh tế gần đây bắt đầu cho thấy những tác động thực sự của cuộc xung đột vượt ra ngoài phạm vi thị trường tài chính.

Khi giá năng lượng duy trì ở mức cao, lạm phát tại nhiều nền kinh tế lớn cũng bắt đầu tăng trở lại. Nguyên nhân đến từ chi phí dầu thô, khí đốt, nhiên liệu máy bay và xăng tăng mạnh.

Lạm phát tăng ở nhiều quốc gia

Tại Mỹ, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) trong tháng 4 tăng 3.8% so với cùng kỳ năm trước, mức cao nhất trong gần ba năm.

Ông Paul Surguy, Giám đốc điều hành tại Kingswood Group, đặt câu hỏi liệu thị trường đã trở nên “chai lì” trước các cuộc xung đột trên thế giới hay chưa.

“Liệu chúng ta đang chứng kiến sự quay trở lại của giao dịch TACO hay đơn giản chỉ là sự thờ ơ trước những thay đổi chính sách liên tục từ Nhà Trắng?”, ông nói.

Theo ông, các nhà đầu tư hiện dường như phản ứng ít hơn trước các thông tin địa chính trị so với giai đoạn đầu cuộc xung đột.

Tuy nhiên, ông cũng lưu ý rằng sự ủng hộ đối với cuộc chiến tại Mỹ đang ở mức thấp nhất từ trước đến nay, trong khi chi tiêu quân sự lại đang ở mức cao kỷ lục.

Điều đó cho thấy cả hai bên đều có động lực để tìm kiếm một lối thoát có thể chấp nhận được về mặt chính trị.

“Yếu tố này, hơn là những diễn biến hiện tại trên chiến trường, có lẽ đang ảnh hưởng tới triển vọng dài hạn của giá dầu”, ông nói. “Không ai muốn cuộc xung đột này còn kéo dài thêm sáu tháng nữa”.

Vũ Hạo

FILI

– 13:55 07/06/2026