Từ kỳ lân đến cổ phiếu trà đá: Vết trượt dài của đế chế thịt chay 12 tỷ USD

Từ kỳ lân đến cổ phiếu trà đá: Vết trượt dài của đế chế thịt chay 12 tỷ USD

Từng được định giá hơn 12 tỷ USD và là một trong những đợt IPO thành công nhất năm 2019, Beyond Meat chỉ còn vốn hóa khoảng 270 triệu USD vào đầu tháng 4/2026.

Sự sụp đổ này nguồn từ khoảng cách giữa kỳ vọng và thực tế sản phẩm, thất bại trong mở rộng thị trường, áp lực tài chính kéo dài và sự thay đổi trong nhận thức người tiêu dùng đối với thực phẩm “siêu chế biến”.

Thương hiệu thịt từ thực vật Beyond Burger của công ty Beyond Meat, sử dụng dầu từ quả bơ để giảm lượng chất béo bão hòa – Ảnh: Beyond Meat.

Theo báo cáo tài chính mới được công bố hôm 01/04, doanh thu của Beyond Meat trong quý 4/2025 giảm 20% còn 61.6 triệu USD, trong khi lỗ hoạt động lên tới gần 133 triệu USD.

Lũy kế cả năm 2025, tổng doanh thu của công ty thịt chay này còn 275.5 triệu USD, giảm 15.6% so với năm trước đó. Biên lợi nhuận gộp cả năm chạm đáy 2.8%, đi kèm với khoản lỗ hoạt động 333 triệu USD

Ngày 03/04/2026, CEO Ethan Brown tiếp tục gây chú ý khi đổ lỗi cho sự quay trở lại của thịt đỏ là nguyên nhân khiến sản phẩm thịt chay của công ty sa sút, thay vì thừa nhận chiến lược kinh doanh yếu kém.

Giá cổ phiếu BYND của Beyond Meat hiện chỉ còn khoảng 0.6 USD/cp, giảm hơn 99% so với đỉnh cao năm 2019 và rơi vào vùng “penny stock”, hay nhà đầu Việt Nam còn gọi một cách dân dã là cổ phiếu trà đá. Vốn hóa thị trường thu hẹp xuống còn khoảng 270 triệu USD, đặt công ty vào nguy cơ hủy niêm yết nếu không cải thiện được tình hình tài chính.

Sự đối lập giữa hiện tại và quá khứ đặt ra một câu hỏi: Làm thế nào một công ty từng được xem là tương lai của ngành thực phẩm lại trượt dài đến mức kết quả kinh doanh sa sút, cổ phiếu lao dốc không phanh, và phải tái cấu trúc nợ để tồn tại?

Hào quang IPO nhờ câu chuyện được bơm thổi

Ngày 02/05/2019, Beyond Meat trở thành hiện tượng trên thị trường chứng khoán Mỹ khi cổ phiếu tăng 163% ngay trong phiên giao dịch đầu tiên. Chỉ sau vài tháng, vốn hóa công ty vượt mốc 12 tỷ USD, phản ánh kỳ vọng về một giải pháp đột phá thay thế thịt động vật.

Công ty thu hút sự hậu thuẫn từ các nhà đầu tư tên tuổi như tỷ phú Bill Gates, nam tài tử Leonardo DiCaprio và công ty thực phẩm Tyson Foods. Liên Hợp Quốc thậm chí vinh danh Beyond Meat là “Nhà vô địch của Trái đất” vào năm 2018, củng cố thêm câu chuyện phát triển bền vững.

Sự bành trướng nhanh chóng được thúc đẩy thông qua thương vụ hợp tác với các chuỗi nhà hàng tiếng tăm. Năm 2018, TGI Fridays tung ra dòng Beyond Burger trên toàn nước Mỹ với tình trạng “cháy hàng” liên tục. Đến tháng 2/2021, Beyond Meat đạt được thỏa thuận toàn cầu với McDonald's cùng Yum Brands (công ty mẹ của KFC, Pizza Hut) với các dòng sản phẩm tương ứng là burger McPlant và món gà rán Beyond Fried Chicken Nuggets.

Các thỏa thuận hợp tác này tạo cảm giác rằng nhu cầu thị trường đủ lớn để thay đổi toàn bộ ngành thực phẩm, dẫn tới kỳ vọng về một cuộc cách mạng thực phẩm đại chúng.

Giá cao và trải nghiệm chưa thuyết phục

Khoảng cách giữa kỳ vọng và trải nghiệm thực tế bắt đầu lộ rõ khi sản phẩm tiếp cận thị trường đại chúng. Dù được quảng cáo là “giống thịt thật”, sản phẩm vẫn có kết cấu và hậu vị khác biệt, khiến phần lớn người tiêu dùng ăn thịt khó chấp nhận.

Đối thủ Impossible Foods vượt lên nhờ cải thiện cảm quan với hiệu ứng miếng thịt chay “rỉ máu”, trong khi Beyond Meat không đạt được mức độ thuyết phục tương đương.

Áp lực cạnh tranh còn gia tăng từ các nhãn hàng riêng như Kroger hay Walmart, với sản phẩm giá rẻ hơn đáng kể. Điều này trực tiếp phá vỡ định vị giá cao mà Beyond Meat từng theo đuổi.

Việc McDonald’s âm thầm dừng thử nghiệm burger McPlant tại Mỹ vào tháng 7/2022 phản ánh rõ sự từ chối của thị trường. Món Beyond Fried Chicken Nuggets cũng thất bại tại các cửa hàng KFC, trong khi Beyond Sausage tại Dunkin’ bị ngừng triển khai do doanh số thấp.

Giá cả cũng là một rào cản lớn. Một gói Beyond Burger có giá khoảng 5.99 USD, cao gần gấp đôi thịt bò truyền thống, khiến sản phẩm khó tiếp cận trong bối cảnh người tiêu dùng thắt chặt chi tiêu.

Beyond Meat rơi vào vòng lặp khó có lối thoát: Công ty cần mở rộng quy mô để giảm giá thành, nhưng khách hàng lại từ chối mua vì giá quá đắt, dẫn đến sản lượng không đủ lớn để tối ưu hóa chi phí, dẫn tới khó thu hút khách hàng…

Vết nhơ “siêu chế biến” và khủng hoảng niềm tin

Beyond Meat được xây dựng trên một câu chuyện tiếp thị mạnh về sức khỏe và tính bền vững. Tuy nhiên, bảng thành phần sản phẩm lại chứa nhiều phụ gia và lượng natri cao hơn thịt bò, làm suy yếu thông điệp ban đầu.

Làn sóng phản đối thực phẩm siêu chế biến (UPF) gia tăng mạnh từ năm 2022 đã tác động trực tiếp đến nhận thức người tiêu dùng. Những nỗ lực cải tiến như sử dụng dầu quả bơ để giảm lượng chất béo bão hòa không đủ để thay đổi định kiến về một sản phẩm “từ phòng thí nghiệm”.

Vấn đề với Beyond Meat mang tính cốt lõi, không thể thay đổi một cách dễ dàng. Để biến các nguyên liệu thực vật thành sản phẩm có mùi vị giống thịt, nhà sản xuất buộc phải chế biến qua rất nhiều công đoạn và sử dụng rất nhiều phụ gia.

Bên cạnh đó, Beyond Meat còn phải lo giải quyết các sự cố vận hành và pháp lý. Công ty phải chi 7.5 triệu USD để dàn xếp vụ kiện liên quan đến việc thổi phồng giá trị dinh dưỡng. Một cuộc điều tra của Bloomberg vào cuối năm 2022 đã phơi bày điều kiện vệ sinh yếu kém, tình trạng nhiễm nấm mốc và vi khuẩn listeria tại cơ sở sản xuất ở bang Pennsylvania.

Sự phẫn nộ của công chúng lên đến đỉnh điểm khi Giám đốc Vận hành (COO) Doug Ramsay bị bắt vì hành vi cắn mũi người khác trong một vụ xô xát tại bãi đỗ xe hồi tháng 9/2022. Thật trớ trêu khi hình ảnh của một tập đoàn đồ ăn chay bị hủy hoại vì lãnh đạo cấp cao “cắn vào thịt người khác”.

Yếu tố văn hóa cũng góp phần quan trọng dẫn tới sự sa sút của Beyond Meat. Xu hướng tiêu dùng tại Mỹ chuyển dịch trở lại với thịt đỏ, được củng cố bởi các chiến dịch như “Make America Healthy Again”, tạo áp lực kép lên toàn ngành thực phẩm thay thế.

Suy cho cùng, nếu muốn ăn loại thực phẩm có mùi vị của thịt mà không trải qua hàng loạt quy trình chế biến công nghiệp, cách tốt nhất là ăn thịt động vật như loài người vẫn làm từ hàng ngàn năm qua.

Vũng lầy tài chính

Bức tranh tài chính quý 4 và cả năm 2025 cho thấy nhiều vấn đề. Doanh thu sụt giảm, hoạt động kinh doanh chính thua lỗ, nhưng công ty vẫn báo lợi nhuận ròng quý 4 đạt 410 triệu USD.

Nguyên nhân hoàn toàn đến từ một bút toán phi tiền mặt trị giá 549 triệu USD nhờ nghiệp vụ tái cấu trúc nợ. Thực chất, chỉ số EBITDA điều chỉnh trong quý vẫn âm 69 triệu USD, cho thấy tình trạng đốt tiền từ hoạt động vận hành vẫn đang tiếp diễn.

Tương tự, công ty báo cáo lãi ròng cả năm 220 triệu USD nhờ thủ thuật hoán đổi nợ, chỉ số EBITDA điều chỉnh thực tế vẫn âm 178 triệu USD.

Để xử lý khoản nợ 1.15 tỷ USD, công ty phát hành thêm 318 triệu cổ phiếu mới vào tháng 10/2025, làm pha loãng mạnh giá trị cổ đông hiện hữu. Dòng tiền âm kéo dài buộc công ty phải cắt giảm hoạt động và thu hẹp thị trường. Việc đóng cửa gần như toàn bộ hoạt động tại Trung Quốc vào tháng 2/2025 là minh chứng rõ ràng cho sự co cụm này.

Những con số trên cho thấy các nỗ lực hoán đổi nợ hay phát hành thêm cổ phiếu chỉ là giải pháp kỹ thuật nhằm cứu vãn thanh khoản và làm đẹp bảng cân đối kế toán. Chừng nào Beyond Meat chưa thể ngăn chặn đà sụt giảm nhu cầu tiêu dùng cốt lõi, công ty vẫn chưa thể tạo ra biên lợi nhuận dương thực chất để duy trì sự tồn tại bền vững trong dài hạn.

Chiến lược xoay trục: Tìm lối thoát ngoài ngành thịt

Trong bối cảnh thị trường cốt lõi suy yếu, Beyond Meat đang chuyển hướng sang các sản phẩm mới. Dòng đồ uống Beyond Immerse được thiết kế cho người dùng thuốc giảm cân GLP-1, cung cấp 10-20gram protein với lượng calo thấp.

CEO Ethan Brown mô tả hướng đi này là cơ hội mở rộng sang các thị trường “lớn hơn nhiều lần ngành thịt thực vật”. Phát biểu này phản ánh một bước lùi chiến lược, rời xa khỏi khát vọng lật đổ ngành công nghiệp thịt truyền thống để chuyển hướng sang cạnh tranh trong thị trường đồ uống chức năng vốn đã chật chội.

Việc xoay trục sang một ngành hàng hoàn toàn mới đòi hỏi chi phí tiếp thị khổng lồ, điều mà một doanh nghiệp đang thua lỗ hàng trăm triệu USD trong hoạt động kinh doanh cốt lõi khó lòng kham nổi.

Đồ uống Beyond Immerse được Beyond Meat công bố hôm 15/1/2026. Ảnh: Beyond Meat.

Sự sụp đổ của Beyond Meat là một ví dụ điển hình về khoảng cách giữa kỳ vọng thị trường và khả năng thực thi. Câu chuyện tăng trưởng dựa trên tiếp thị và xu hướng tiêu dùng không đủ để thay thế những yếu tố cơ bản như giá cả, chất lượng sản phẩm và hiệu quả tài chính.

Khi các điều kiện thị trường thay đổi, những điểm yếu này nhanh chóng lộ ra và khuếch đại. Giá cổ phiếu cắm đầu 99% là hệ quả tích lũy tất yếu của nhiều vấn đề căn bản chưa được giải quyết.

Đức Quyền

FILI

– 18:00 06/04/2026