Nhiều quốc gia đang “chăm chú” nhìn Việt Nam giành được cơ hội chưa từng có

Theo nhận định của giới quan sát, Mỹ đang tích cực hỗ trợ Việt Nam xây dựng hệ sinh thái bán dẫn với mục tiêu chiến lược: hình thành một mắt xích quan trọng thay thế vai trò của Trung Quốc trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Vào ngày 20/2 vừa qua, Tổng thống Donald Trump thông báo sẽ chỉ đạo các cơ quan liên quan sớm đưa Việt Nam ra khỏi danh sách kiểm soát xuất khẩu chiến lược.

Đây là rào cản pháp lý vốn ngăn Việt Nam tiếp cận các công nghệ tiên tiến từ các tập đoàn Mỹ. Đồng thời, ông Trump cũng tái khẳng định cam kết của Washington trong việc ủng hộ một Việt Nam “mạnh mẽ, độc lập, tự cường và thịnh vượng”.

Rest of World nhận định, trong nhiều năm qua, Việt Nam vẫn nằm trong danh sách hạn chế xuất khẩu cùng với các quốc gia như Trung Quốc, Nga và Triều Tiên. Việc gỡ bỏ “vòng kim cô” này sẽ mở đường cho Việt Nam chuyển mình mạnh mẽ: từ một quốc gia thuần túy lắp ráp và đóng gói (back-end) sang sản xuất và chế tạo chip (front-end), xác lập vị thế đối tác chiến lược trong ngành công nghiệp bán dẫn của Mỹ.

Ông Sujai Shivakumar, Giám đốc dự án Đổi mới nước Mỹ tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) nhận định với Rest of World : “Đối với chuỗi cung ứng bán dẫn, quyết định này đánh dấu bước chuyển mình của Việt Nam từ một trung tâm lắp ráp hạ nguồn thành đối tác thiết kế và sản xuất thượng nguồn. Mỹ đang dọn đường để Hà Nội sở hữu các công cụ phần mềm và thiết bị cao cấp nhất, vốn là ‘xương sống' để sản xuất các dòng chip tiên tiến.”

Có thể thấy, Tổng thống Trump đang tiếp nối tầm nhìn của người tiền nhiệm Joe Biden – người đã nâng tầm quan hệ hai nước lên Đối tác Chiến lược Toàn diện vào năm 2023.

Những tiến triển thần tốc

Trong chuyến thăm Hà Nội hồi tháng 1 để tham dự hội nghị bán dẫn, ông John Neuffer, Chủ tịch Hiệp hội Công nghiệp Bán dẫn Mỹ (SIA), bày tỏ sự ấn tượng trước những bước tiến của Việt Nam. Ông cũng điểm lại sự hiện diện của các “ông lớn” trong SIA đang hoạt động tại đây như Intel, Samsung, Qualcomm, Amkor và Marvell.

Trước đó, Việt Nam cũng đã tiến hành khởi công nhà máy sản xuất chip đầu tiên do chính mình làm chủ.

Nhà máy này do tập đoàn công nghệ Viettel vận hành, dự kiến bắt đầu sản xuất thử nghiệm vào cuối năm 2027. Mục tiêu trọng tâm là dòng chip 32nm – thành phần thiết yếu trong ô tô, hạ tầng viễn thông và thiết bị công nghiệp. Thay vì lao vào cuộc đua chip siêu nhỏ 2nm hay 3nm đầy khắc nghiệt, Việt Nam chọn cách tiếp cận thực tế: xây dựng nền móng công nghiệp từ những bước đi đầu tiên.

Sự trỗi dậy của Viettel chỉ là một phần trong chiến dịch tổng lực. Ngày 15/1, lãnh đạo cấp cao Việt Nam đã có cuộc làm việc với ông Eduard Stiphout, Phó Chủ tịch cấp cao của ASML (Hà Lan) – đơn vị độc quyền nắm giữ công nghệ máy quang khắc phục vụ sản xuất chip tiên tiến.

Trong bối cảnh Mỹ đang gây sức ép để Hà Lan ngừng bán thiết bị cho Trung Quốc, “cuộc gặp này là một tín hiệu ngoại giao đầy sức nặng từ phía Hà Nội”, Rest of World nhấn mạnh.

Ngay sau đó, lãnh đạo Bộ Tài chính cũng có buổi làm việc với phái đoàn ASML để thảo luận về việc thiết lập trung tâm đào tạo và văn phòng chính thức tại Việt Nam. Sự phối hợp nhịp nhàng từ lễ khởi công nhà máy đến các cuộc hội đàm cấp cao cho thấy một chiến dịch được chuẩn bị kỹ lưỡng, nhằm tạo vị thế tối ưu cho Việt Nam.

Tham vọng 50.000 kỹ sư và tương lai của chuỗi cung ứng

Hiện tại, Việt Nam sở hữu khoảng 7.000 kỹ sư chip và đặt mục tiêu nâng con số này lên 50.000 vào năm 2030. Những tín hiệu lạc quan liên tục xuất hiện: Qualcomm đã thiết lập trung tâm nghiên cứu lớn thứ ba thế giới tại Việt Nam; Amkor rót 1,6 tỷ USD vào nhà máy đóng gói lớn nhất hệ thống của họ. Các chuyên gia dự báo, thị phần đóng gói chip toàn cầu của Việt Nam sẽ tăng vọt từ 1% (năm 2022) lên gần 9% vào năm 2032.

Bán dẫn chỉ là một trong nhiều thỏa thuận đạt được với phía Mỹ nhưng đây lại là lĩnh vực có tầm nhìn dài hạn nhất. Bởi lẽ, việc xây dựng một nền công nghiệp chip đòi hỏi hàng thập kỷ đầu tư bền bỉ vào hạ tầng và con người.

Ông Shivakumar nhấn mạnh: “Động thái này cho thấy nỗ lực của Washington trong việc xây dựng Việt Nam thành một đối trọng quan trọng tại khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương.”

Đối với Mỹ, Việt Nam đang trở thành lựa chọn thay thế hoàn hảo cho Trung Quốc trong bối cảnh căng thẳng. Đối với Việt Nam, đây là cơ hội vàng để giành “chiếc ghế danh dự” trong ngành công nghiệp giá trị nhất thế giới.

Hiện tại, nhiều quốc gia đang đứng giữa ngã ba đường trong căng thẳng Mỹ-Trung cũng đang dõi theo từng bước đi của Hà Nội, với hy vọng tìm thấy một lộ trình tương tự cho chính mình, Rest of World kết luận.