Ngành dệt may Bangladesh đối mặt cú sốc chi phí giữa chiến sự Iran

Ngành dệt may Bangladesh đối mặt cú sốc chi phí giữa chiến sự Iran

Giá vải và sợi tăng, gây áp lực lên biên lợi nhuận trong bối cảnh ngành dệt may vốn đã khó khăn.

Các nhà sản xuất may mặc Bangladesh đang lao đao khi chiến tranh Iran khiến giá các loại sợi tổng hợp và hóa chất chủ chốt tăng 10% đến 15%, thậm chí có ít nhất một loại đầu vào tăng gấp 3 lần, làm thu hẹp biên lợi nhuận trong khi khách hàng không chấp nhận trả thêm cho các đơn hàng hiện tại.

Các lãnh đạo cấp cao trong ngành – trụ cột của nền kinh tế Bangladesh -cho biết đợt tăng giá “đã bắt đầu diễn ra”, do giá dầu toàn cầu tăng và gián đoạn chuỗi cung ứng các nguyên liệu có nguồn gốc từ dầu mỏ như polyester và nylon.

“Giá tất cả các loại sợi và nguyên liệu thô đều đang tăng, không chỉ polyester và nylon”, ông Navidul Huq, Giám đốc điều hành Mohammadi Group, cho biết. Ông Asif Zahir, giám đốc điều hành Ananta Group, cũng xác nhận giá sợi tổng hợp, sợi và vải đều đang tăng.

Ông Shams Mahmud, Giám đốc điều hành Shasha Denim, cho biết chi phí đầu vào có nguồn gốc từ dầu mỏ đã tăng khoảng 10% đến 15%, trong khi một số hóa chất tăng mạnh hơn nhiều. Axit sulfuric, dùng trong xử lý vải, đã tăng từ khoảng 50 Taka (tương đương 0.40 USD/lít) trước chiến tranh lên khoảng 150 Taka hiện nay.

Ông Mahmud Hasan Khan, Chủ tịch Hiệp hội Các nhà sản xuất và xuất khẩu may mặc Bangladesh (BGMEA), cho biết áp lực chi phí đang lan sang cả các yếu tố tiêu tốn năng lượng khác, như giấy dùng làm thùng carton.

“Một số nhà cung cấp cũng đang tăng giá do dự đoán những khó khăn trong tương lai”, ông nói.

Dù chi phí tăng, các doanh nghiệp không thể chuyển phần tăng này sang người mua đối với các đơn hàng hiện tại, buộc họ phải chấp nhận lỗ trong ngắn hạn, ông Shams Mahmud cho biết.

“Nếu không đảm bảo nguồn cung khí đốt và điện liên tục, chúng tôi sẽ không thể đáp ứng tiến độ sản xuất”, ông nói. “Trong trường hợp đó, chúng tôi có thể buộc phải chuyển sang vận chuyển bằng đường hàng không, vốn đắt hơn đáng kể”.

Các lãnh đạo ngành cho biết tác động hiện chủ yếu nằm ở chi phí, chưa có gián đoạn lớn đối với hoạt động giao hàng, nhưng cảnh báo chi phí logistics có thể tăng trong những tuần tới khi giá dầu cao bắt đầu ảnh hưởng đến cước vận chuyển. Dù giá dầu đã tăng, các nhà xuất khẩu cho rằng tác động đầy đủ vẫn chưa thể hiện do khối lượng giao hàng chỉ mới phục hồi sau kỳ nghỉ Eid.

Ông Shehab Udduza Chowdhury, Phó Chủ tịch BGMEA, cho biết chi phí vận tải đang tăng do tình trạng thiếu dầu diesel buộc các đơn vị vận chuyển phải đi đường vòng hoặc xa hơn để tìm nhiên liệu, làm tăng chi phí cho cả nhập khẩu và xuất khẩu.

“Khi chi phí vận tải tăng, người mua tìm cách chuyển gánh nặng đó sang chúng tôi”, ông nói. “Họ cho rằng đó không phải lỗi của họ, nhưng cũng không phải lỗi của chúng tôi. Vậy mà chúng tôi lại bị yêu cầu gánh thêm chi phí”.

An ninh năng lượng đang nổi lên là một rủi ro lớn. Ông Chowdhury cho biết chính quyền đã triển khai cơ chế tạm thời cho phép các nhà máy tiếp cận lượng diesel hạn chế – chủ yếu dùng để vận hành máy phát điện dự phòng – với một số cơ sở nhận khoảng 500 lít khi có chứng nhận, dù nguồn cung vẫn rất căng thẳng.

Trong khi Chính phủ Bangladesh cho biết còn khoảng một tháng dự trữ nhiên liệu, tình trạng xếp hàng dài tại các trạm xăng, biện pháp phân phối hạn chế và các cuộc thảo luận về việc chuyển trường học sang học trực tuyến, kéo dài kỳ nghỉ cuối tuần cho công sở cho thấy áp lực ngày càng gia tăng. Giờ làm việc của cơ quan nhà nước đã bị rút ngắn, trong khi chợ và trung tâm thương mại phải đóng cửa trước 18h.

Hiện tại, sản xuất may mặc vẫn ổn định nhờ nguồn nguyên liệu đã trữ từ trước đó. Tuy nhiên, áp lực có thể gia tăng trong những tuần tới.

“Nếu có gián đoạn trong việc nhập nguyên liệu mới, tác động sẽ trở nên rõ ràng hơn”, ông Khan cho biết.

Về phía nhu cầu, bức tranh khá trái chiều. Các nhà xuất khẩu cho biết chưa có việc hủy đơn hàng ngay lập tức tại các thị trường chủ lực như Mỹ và châu Âu, nhưng lo ngại vẫn gia tăng sau nhiều tháng hoạt động yếu.

Trong khi đó, các thị trường mới nổi ở Trung Đông – từng được xem là động lực tăng trưởng – đã bắt đầu bị ảnh hưởng.

“Trung Đông là thị trường chúng tôi đang cố mở rộng để đa dạng hóa, nhưng đã bị tác động đáng kể”, ông Khan nói. “Nếu xung đột kéo dài, người mua có thể trở nên thận trọng hơn”.

Ông Chowdhury cho biết trong tháng trước, tổng nhu cầu đã giảm khoảng 25% so với cùng kỳ năm trước, phản ánh áp lực lạm phát tại các thị trường xuất khẩu và gián đoạn thương mại.

“Khi lạm phát tăng, nhu cầu quần áo giảm”, ông nói. “Người dân ưu tiên các nhu cầu thiết yếu như thực phẩm và chăm sóc sức khỏe, còn quần áo trở nên kém quan trọng hơn”.

Những tác động lan tỏa từ chiến tranh Iran diễn ra sau một năm 2025 đầy khó khăn đối với các nhà xuất khẩu may mặc Bangladesh, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Thuế quan của Tổng thống Mỹ Donald Trump đã gây áp lực lên thị trường Mỹ, trong khi cạnh tranh tại các thị trường lớn khác như châu Âu gia tăng khi các đối thủ của Bangladesh mở rộng, thường được hỗ trợ bởi chính sách tỷ giá thuận lợi và mạng lưới logistics mạnh hơn.

“Khó khăn lớn nhất của tình hình hiện tại là sự bất định”, ông Mahmud cho biết.

Vũ Hạo

FILI

– 13:42 06/04/2026