Mỹ và Iran vạch lộ trình đạt thỏa thuận cuối cùng

Mỹ và Iran vạch lộ trình đạt thỏa thuận cuối cùng

Mỹ và Iran đã đạt được tiến triển trong các cuộc đàm phán tại Thụy Sĩ trong ngày 22/06 nhằm hướng tới một thỏa thuận cuối cùng trong vòng 60 ngày, bao gồm việc thành lập một ủy ban cấp cao và cơ chế nhằm chấm dứt các hoạt động quân sự tại Lebanon.

“Thượng đỉnh Hồ Lucerne diễn ra trong bầu không khí tích cực và mang tính xây dựng. Hai bên đã đạt được những tiến triển đáng khích lệ, bao gồm việc thiết lập cơ chế cho các cuộc đàm phán kỹ thuật tiếp theo”, Qatar và Pakistan – hai quốc gia đóng vai trò trung gian – cho biết trong tuyên bố chung.

Phó Tổng thống Mỹ JD Vance (trái) chờ cuộc gặp với Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif tại khu nghỉ dưỡng sang trọng Bürgenstock bên hồ Lucerne, Thụy Sĩ, ngày 21/6/2026. Cùng tham dự có Đặc phái viên của Tổng thống Donald Trump, ông Steve Witkoff (giữa), và con rể ông Trump, ông Jared Kushner. Cuộc gặp diễn ra trước thềm các cuộc đàm phán cấp cao nhằm thúc đẩy thỏa thuận chấm dứt xung đột tại Trung Đông. (Ảnh: Nathan Howard/POOL/AFP/Getty Images)

Tiếp nối bản ghi nhớ được ký kết tuần trước, các bên nhất trí thành lập một “Ủy ban Cấp cao” nhằm giám sát tiến trình hòa giải ở cấp chính trị. Các trưởng đoàn đàm phán sẽ thường xuyên báo cáo lên ủy ban này, đồng thời phụ trách các nhóm công tác về vấn đề hạt nhân, trừng phạt và giải quyết tranh chấp.

Các bên cũng thống nhất thiết lập một cơ chế điều phối giảm xung đột giữa Mỹ, Iran và Lebanon, dưới sự hỗ trợ của Qatar và Pakistan, nhằm bảo đảm chấm dứt hoàn toàn các hoạt động quân sự tại Lebanon.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi mô tả các cuộc đàm phán đã đạt được “bước tiến lớn”, cho biết Tehran đã giành được các ngoại lệ cho hoạt động xuất khẩu dầu mỏ và hóa dầu, dỡ bỏ phong tỏa đối với các cảng biển, giải phóng một phần tài sản bị đóng băng, đồng thời khởi động kế hoạch tái thiết và phát triển kinh tế.

Trong bài đăng trên mạng xã hội X, ông Araghchi cho rằng cơ chế giảm xung đột mới tại Lebanon sẽ là “phép thử thực sự đầu tiên” của thỏa thuận, cho thấy lo ngại rằng tình trạng bạo lực kéo dài tại đây có thể làm suy yếu nỗ lực ngoại giao rộng lớn hơn.

Phó Tổng thống Mỹ JD Vance đã đến Thụy Sĩ trong ngay 21/06 sau khi trì hoãn chuyến đi dự kiến vao ngày 19/06 do các vấn đề hậu cần. Ông đã dẫn đầu phái đoàn Mỹ tham gia đàm phán.

Một nhà ngoại giao cấp cao của Mỹ tham gia cuộc họp cho biết cả hai đoàn vẫn đang tích cực làm việc và dự kiến các cuộc thảo luận sẽ tiếp tục kéo dài trong đêm, bác bỏ thông tin cho rằng Iran đã rời bàn đàm phán.

“Chúng tôi đã có các cuộc trao đổi sâu rộng về mọi thành phần của thỏa thuận hạt nhân. Chúng tôi sẽ tiếp tục xử lý từng vấn đề và sử dụng kết quả ngày hôm nay làm nền tảng cho các cuộc đàm phán kỹ thuật trong thời gian tới”, quan chức Mỹ cho biết.

“Các nội dung thảo luận bao gồm việc làm rõ những thông điệp còn gây nhầm lẫn từ phía Iran liên quan đến eo biển Hormuz, đồng thời xây dựng các cơ chế điều phối nhằm bảo đảm tuyến hàng hải này luôn được mở hoàn toàn. Chúng tôi cũng đã thảo luận về cơ chế giám sát lệnh ngừng bắn và giảm xung đột tại miền nam Lebanon”, vị này nói thêm.

Theo bản ghi nhớ đã ký, hai bên nhất trí mở lại eo biển Hormuz miễn phí trong ít nhất 60 ngày và chấm dứt mọi hành động quân sự, bao gồm cả tại Lebanon – nơi giao tranh vẫn tiếp diễn giữa Israel và lực lượng Hezbollah được Iran hậu thuẫn.

Tuy nhiên, các cuộc đàm phán diễn ra trong bối cảnh căng thẳng tiếp tục leo thang. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) trong ngày 20/06 tuyên bố sẽ đóng cửa trở lại eo biển Hormuz để đáp trả các cuộc không kích của Israel nhằm vào Lebanon.

Quân đội Mỹ bác bỏ tuyên bố này, khẳng định tuyến hàng hải vẫn mở và “Iran không kiểm soát eo biển Hormuz”. Trong khi đó, hãng thông tấn Tasnim của Iran đưa tin các quan chức nước này sẽ duy trì việc đóng cửa eo biển cho đến khi đạt được lệnh ngừng bắn tại Lebanon và các lệnh trừng phạt đối với hoạt động xuất khẩu dầu của Iran được dỡ bỏ.

Sau đó, Tổng thống Donald Trump đăng trên Truth Social rằng “Iran phải ngay lập tức yêu cầu các lực lượng ủy nhiệm được trả lương hậu hĩnh tại Lebanon ngừng gây rối”, ám chỉ Hezbollah.

“Nếu không, chúng tôi sẽ tiếp tục hành động mạnh tay với Iran giống như tuần trước, thậm chí còn mạnh hơn nữa”, ông Trump cảnh báo.

Trước đó một ngày, ông Vance vẫn bày tỏ sự lạc quan về triển vọng đàm phán bất chấp các tuyên bố mới nhất từ Tehran liên quan đến Hormuz.

Ông cũng giảm nhẹ tác động của các diễn biến quân sự tại Lebanon, cho rằng đã có những tiến bộ nhất định hướng tới việc chấm dứt giao tranh. “Những tiến trình như thế này luôn có phần phức tạp”, ông nói.

Dù ông Trump vẫn để ngỏ khả năng tái sử dụng biện pháp quân sự, ông Vance cho biết Tổng thống Mỹ “muốn mở ra một chương mới trong quan hệ với người dân Iran”.

Ông Vance cũng cho biết các nhà đàm phán đang tập trung vào việc kiểm soát kho uranium làm giàu của Iran nhằm khiến Tehran “gần như không thể” tái khởi động chương trình phát triển vũ khí hạt nhân.

Ông nhấn mạnh Mỹ vẫn nắm trong tay những công cụ gây sức ép kinh tế đáng kể nếu Iran không tuân thủ các cam kết trong thỏa thuận.

Các cuộc thảo luận kỹ thuật dự kiến sẽ tiếp tục được tổ chức tại khu nghỉ dưỡng Bürgenstock trong suốt tuần này, khi các bên nỗ lực hoàn tất một thỏa thuận cuối cùng trong vòng 60 ngày tới.

Vương Đông

FILI

– 09:37 22/06/2026