Lực đẩy nào cho thị trường chứng khoán năm 2026?

Thị trường chứng khoán Việt Nam bước vào năm 2026 với tâm thế đặc biệt, không chỉ nối tiếp đà tăng trưởng của năm 2025, thị trường còn đứng trước một chu kỳ tái định vị về chất lượng, cấu trúc và dòng vốn.

Trong bối cảnh nền kinh tế đặt mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số, chính sách vĩ mô điều hành theo hướng thận trọng và chọn lọc, thị trường chứng khoán được kỳ vọng sẽ là một trong những kênh huy động vốn trung và dài hạn chủ lực cho tăng trưởng.

Thị trường mở đầu năm 2026 trong trạng thái tích cực

VN-Index khởi đầu năm 2026 ở mức cao, đóng cửa tháng 1 tại 1.829,04 điểm, tăng 2,5% so với tháng trước và ghi nhận ba tháng tăng liên tiếp. Có thời điểm chỉ số tiệm cận 1.918 điểm trước khi điều chỉnh do áp lực chốt lời và sự gia tăng tạm thời của lãi suất liên ngân hàng. Thanh khoản duy trì ở mức cao, nhiều phiên vượt 40.000 tỉ đồng trên cả hai sàn, phản ánh dòng tiền đang quay trở lại.

Theo các chuyên gia SSI Research, thị trường bước vào năm 2026 với nền tảng chính sách và cấu trúc thuận lợi hơn đáng kể. Hai yếu tố được nhấn mạnh là tác động của Thông tư 08/2026/TT-BTC và triển vọng nâng hạng theo lộ trình của FTSE Russell vào tháng 9-2026.

Thông tư 08, có hiệu lực từ đầu tháng 2-2026, sửa đổi các quy định liên quan đến công bố thông tin, giao dịch và hoạt động của công ty chứng khoán, được đánh giá là bước tiến quan trọng trong cải cách thị trường vốn.

Điểm đáng chú ý là cho phép nhà đầu tư nước ngoài đặt lệnh thông qua công ty chứng khoán toàn cầu mà không cần mở tài khoản giao dịch trong nước, giúp rút ngắn thủ tục, giảm chi phí và tiệm cận thông lệ quốc tế.

Bên cạnh đó, cơ chế giao dịch không ký quỹ trước (NPF) được hoàn thiện, tháo gỡ rào cản với các quỹ đầu tư theo chỉ số. Việc nâng chuẩn kỷ luật thanh toán và vận hành thị trường cũng góp phần đáp ứng các tiêu chí nâng hạng.

Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi, việc thị trường chứng khoán Việt Nam được FTSE Russell nâng hạng từ cận biên lên mới nổi thứ cấp là một dấu mốc có ý nghĩa bước ngoặt. Việc nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp được kỳ vọng mở ra cơ hội tiếp cận mạnh mẽ hơn với các quỹ đầu tư theo chỉ số, quỹ hưu trí, quỹ bảo hiểm và các định chế tài chính lớn, là nhóm nhà đầu tư có tầm nhìn trung và dài hạn, yêu cầu cao về minh bạch và quản trị. Đây được xem là yếu tố nâng tầm chất lượng dòng vốn, thay vì phụ thuộc vào dòng tiền ngắn hạn.

Tuy nhiên, nâng hạng không phải là điểm kết thúc, mà chỉ là khởi đầu cho một giai đoạn phát triển ở chuẩn mực cao hơn. Quan trọng hơn cả là duy trì được vị thế đó và từng bước cải thiện chất lượng thị trường để hướng tới các cấp độ xếp hạng cao hơn trong tương lai.

Để làm được điều này, theo Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi, cần một cam kết chính sách nhất quán và dài hạn, cùng sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan quản lý, các tổ chức trung gian, doanh nghiệp niêm yết và cộng đồng nhà đầu tư.

“Cơ quan quản lý đã xác định rõ những trụ cột trọng tâm như tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý theo chuẩn mực quốc tế; hiện đại hóa hạ tầng công nghệ và hệ thống thanh toán; đa dạng hóa sản phẩm, dịch vụ; siết chặt kỷ luật, nâng cao tính minh bạch; đồng thời khuyến khích dòng vốn trung – dài hạn”- lãnh đạo Bộ Tài chính cho hay.

Theo ông Chi, năm 2026 triển vọng kinh tế Việt Nam tiếp tục tích cực với mục tiêu tăng trưởng GDP ở mức cao. “Trên nền tảng thể chế vững chắc và kinh tế vĩ mô ổn định, cùng với triển vọng tăng trưởng dài hạn khả quan, khả năng thu hút các nguồn vốn quốc tế vào Việt Nam qua nhiều kênh, đặc biệt là thị trường chứng khoán sau khi được nâng hạng và thông qua Trung tâm tài chính quốc tế, được đánh giá rất tích cực”- ông Chi nhận định.

Ngoài ra, việc thành lập Trung tâm tài chính quốc tế cuối năm 2025 được đánh giá là dấu mốc quan trọng trong chiến lược phát triển tài chính quốc gia, củng cố vị thế của Việt Nam trong tiến trình hội nhập sâu rộng.

Tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý

Nếu như giai đoạn trước thị trường phụ thuộc nhiều vào nhóm cổ phiếu dẫn dắt, năm 2026 được dự báo là năm của sự phân hóa sâu sắc. Dòng tiền đang lan tỏa từ các cổ phiếu đại diện sang nhiều ngành nghề, trong đó dòng vốn chảy theo định hướng chính sách và giá trị nội tại doanh nghiệp.

Một trong những trụ cột hỗ trợ thị trường là định hướng tái cấu trúc dòng vốn tín dụng. Tăng trưởng tín dụng năm 2026 dự kiến ở mức 15%, tập trung vốn vào sản xuất, công nghiệp, xuất khẩu và hạ tầng. Khi dòng vốn được định hướng vào các hoạt động tạo giá trị gia tăng thực chất, nền tảng lợi nhuận doanh nghiệp niêm yết được củng cố, qua đó hỗ trợ thị trường tăng trưởng bền vững.

Nghị quyết số 79-NQ/TW ngày 6-1-2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước tái khẳng định vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước cũng tạo hiệu ứng tâm lý tích cực. Với quy mô tài sản khoảng 5 triệu tỉ đồng, khối doanh nghiệp nhà nước được kỳ vọng đóng vai trò “neo” ổn định, đặc biệt trong các lĩnh vực tài chính – ngân hàng, năng lượng, hạ tầng và công nghiệp nền tảng.

Theo bà Vũ Thị Chân Phương, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), mục tiêu năm 2026 không chỉ là tăng trưởng, mà còn xây dựng thị trường vận hành minh bạch, ổn định và có khả năng chống chịu cao. Cơ quan quản lý sẽ tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, duy trì các tiêu chí nâng hạng và hiện đại hóa hạ tầng công nghệ thông tin dựa trên hệ thống KRX, đồng thời chuẩn bị triển khai cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP) vào đầu năm 2027.

Cùng với đó, UBCKNN định hướng tổ chức và vận hành các thị trường mới như thị trường các-bon, thị trường tài sản mã hóa và thị trường dành cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo.

Một nhiệm vụ quan trọng khác là tái cơ cấu cơ sở nhà đầu tư theo hướng cân bằng và bền vững, khuyến khích nhà đầu tư tổ chức và dài hạn. Việc đa dạng hóa sản phẩm, thúc đẩy IPO gắn với niêm yết, hỗ trợ doanh nghiệp FDI lên sàn và xây dựng cơ chế phát hành trái phiếu cho dự án hạ tầng theo mô hình PPP được xem là giải pháp mở rộng chiều sâu thị trường.

Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi nhìn nhận, trong giai đoạn 2026 – 2030, thị trường chứng khoán cần được định vị không chỉ là giao dịch cổ phiếu, mà là một cấu phần quan trọng của hạ tầng tài chính quốc gia. Khi vận hành minh bạch, ổn định và hiệu quả, thị trường sẽ trở thành kênh dẫn vốn trung – dài hạn chủ lực cho nền kinh tế, góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững và nâng tầm vị thế Việt Nam trên bản đồ tài chính khu vực và quốc tế.

Theo SSI Research, bên cạnh lộ trình nâng hạng theo FTSE Russell, triển vọng được MSCI đưa Việt Nam vào danh sách theo dõi (Watchlist) trong năm 2026 ngày càng rõ nét khi nhiều điều kiện nền tảng đã được cải thiện. Giới hạn sở hữu nước ngoài tại nhiều cổ phiếu vốn hóa lớn được nới rộng, cấu trúc free-float tương đối minh bạch, các công cụ phòng vệ rủi ro như hợp đồng tương lai chỉ số được mở rộng.

Diễn biến đầu năm cho thấy nhịp điều chỉnh ngắn hạn chủ yếu mang tính kỹ thuật. Dữ liệu lịch sử cũng cho thấy xác suất thị trường tăng điểm quanh dịp Tết Nguyên đán ở mức cao. SSI Research duy trì kịch bản cơ sở với mục tiêu VN-Index quanh 1.920 điểm trong năm 2026.

Nhìn chung, thị trường chứng khoán Việt Nam năm 2026 đang hội tụ nhiều yếu tố thuận lợi như nền tảng vĩ mô ổn định, quyết tâm cải cách thể chế, lộ trình nâng hạng rõ ràng và cấu trúc dòng vốn được tái thiết.