[Longform] Cơn sốt AI châu Á thổi bùng giấc mơ giàu nhanh, rồi cuốn phăng tất cả

Cơn sốt AI châu Á thổi bùng giấc mơ giàu nhanh, rồi cuốn phăng tất cả

Cơn sốt AI đã đưa thị trường chứng khoán Đài Loan lên các mức cao kỷ lục trong năm nay, thu hút ngày càng nhiều nhà đầu tư cá nhân tham gia để tìm kiếm lợi nhuận.

(Ảnh: I-Hwa Cheng/AFP/Getty Images)

Jennifer Ke, 35 tuổi, làm việc trong bộ phận vận hành tại một công ty tiền ảo, trước đây gần như không quan tâm đến thị trường chứng khoán Đài Loan.

Nhưng các đồng nghiệp của cô liên tục bàn tán về những thương vụ cổ phiếu mới nhất. Một người khoe đã kiếm được ít nhất 1 triệu Đài tệ, tương đương khoảng 31,000 USD, chỉ từ một mã cổ phiếu.

Rồi trong một bữa tối với bạn vào tháng 4, Ke thú nhận rằng cô thường xuyên nghĩ cách để gia tăng thu nhập. “Anh ấy nói với tôi: ‘Ồ, sao bạn không thử đầu tư chứng khoán?’”, Ke nhớ lại. “Tôi bắt đầu nghĩ rằng: ‘Được rồi, có lẽ đây chính là cơ hội’”.

Cô không kỳ vọng sẽ trở thành triệu phú chỉ sau một đêm. Nhưng trong bối cảnh lạm phát tăng và tiền lương trì trệ, Ke lo rằng chỉ dựa vào công việc văn phòng sẽ không giúp cô có đủ tiền để sống thoải mái và nghỉ hưu.

Không lâu sau cuộc trò chuyện đó, cô bắt đầu bổ sung các cổ phiếu riêng lẻ vào danh mục vốn trước đây chỉ gồm các quỹ thị trường và tiền điện tử.

Ke không phải trường hợp duy nhất.

Trên khắp châu Á, hàng ngàn nhà đầu tư lần đầu đã đổ vào thị trường chứng khoán trong thời gian gần đây, với hy vọng kiếm tiền từ cơn bùng nổ công nghệ khổng lồ từng đưa các chỉ số chứng khoán tại Đài Loan, Hàn Quốc và Nhật Bản lên mức cao kỷ lục hồi đầu năm.

Làn sóng đầu tư vào trung tâm dữ liệu và AI đang tạo ra mức lợi nhuận chưa từng có cho các doanh nghiệp cung cấp chip bán dẫn. Ba ông lớn sản xuất chip của châu Á là Taiwan Semiconductor Manufacturing Company (TSMC), Samsung Electronics và SK Hynix đã lần lượt tăng hơn 50%, 100% và 150% trong năm nay, khi các gã khổng lồ AI của Mỹ như Nvidia chạy đua để tăng nguồn cung chip.

Samsung cho biết lợi nhuận từ mảng bán dẫn trong quý 2 tăng hơn 250 lần, trong khi đối thủ SK Hynix cũng ghi nhận lợi nhuận hoạt động ở mức cao kỷ lục.

Nhu cầu chip nhớ phục vụ AI đã mang lại lợi nhuận chưa từng có cho hai doanh nghiệp lớn nhất Hàn Quốc là Samsung Electronics và SK Hynix.

Nhu cầu chip nhớ phục vụ AI đã mang lại mức lợi nhuận chưa từng có cho hai tập đoàn lớn nhất Hàn Quốc là Samsung Electronics và SK Hynix.

(Ảnh: SeongJoon Cho/Bloomberg/Getty Images)

Khi giá cổ phiếu tăng vọt, những người mới tham gia như Ke cũng bắt đầu đổ vào thị trường. Theo Sở Giao dịch Chứng khoán Đài Loan, số tài khoản giao dịch mới đạt mức cao kỷ lục trong tháng 3, dựa trên dữ liệu theo tháng kể từ năm 2022. Trong khi đó, tại Hàn Quốc, nhà đầu tư cá nhân đang vay tiền ở mức kỷ lục để mua cổ phiếu, theo dữ liệu từ Hiệp hội Đầu tư Tài chính Hàn Quốc.

Nhưng khi giấc mơ làm giàu ngày càng lớn, nguy cơ mất trắng cũng tăng theo.

Cổ phiếu công nghệ tại châu Á và Mỹ đã biến động dữ dội trong những tuần gần đây, có thời điểm thổi bay hàng tỷ USD khi nhà đầu tư đặt câu hỏi liệu cơn sốt AI có thực sự đủ sức biện minh cho những mức định giá cao ngất ngưởng.

Giá cổ phiếu giảm trong bối cảnh nhà đầu tư Đài Loan cũng đang vay tiền ở mức gần kỷ lục có thể dễ dàng kích hoạt tâm lý hoảng loạn và bán tháo bắt buộc, qua đó khuếch đại thua lỗ và làm gia tăng nguy cơ xảy ra một cú sập lớn trên thị trường, theo Chung San-Lin, Giáo sư tài chính tại Đại học Quốc gia Đài Loan.

“Khi thị trường rất nóng, nhiều người muốn trở nên giàu có trong thời gian rất ngắn”, ông nói. “Thậm chí có người nghỉ việc để trở thành nhà đầu tư toàn thời gian. Tôi không nghĩ đây là một tình huống tốt”.

Nơi khởi nguồn hy vọng

Khi cổ phiếu tăng giá, Ke bắt đầu kiểm tra thị trường mỗi ngày. Nhưng sau đợt lao dốc gần đây, cô trở nên ngần ngại mở ứng dụng giao dịch vì sợ nhìn thấy khoản lỗ.

Dù vậy, Ke cho biết vẫn có kế hoạch tiếp tục đưa phần tiền nhàn rỗi vào cổ phiếu Đài Loan và được khích lệ bởi mức sinh lời vượt trội so với các quỹ ETF hoặc tiền ảo mà cô đang nắm giữ.

“Tôi chỉ hy vọng có thể có một phần thu nhập đến từ đầu tư”, cô nói. “Nếu chỉ dựa vào tiền lương, bạn sẽ cảm thấy rất áp lực khi chỉ có một nguồn thu nhập”.

Tâm lý này cũng phản ánh tâm trạng của nhiều người Đài Loan, những người phàn nàn về tốc độ tăng lương chậm và giá nhà quá đắt, ngay cả khi nền kinh tế đã ghi nhận mức tăng trưởng theo quý kỷ lục, hơn 14%, hồi đầu năm.

AI cũng đang làm trầm trọng thêm một rạn nứt tương tự trong nền kinh tế Hàn Quốc. Khi xuất khẩu chip bán dẫn tăng mạnh, người lao động tại các nhà sản xuất chip lớn nhất nước đã nhận được những khoản thưởng khoảng 500,000 USD hoặc hơn. Giờ đây, công đoàn trong các ngành khác cũng bắt đầu yêu cầu tăng lương.

Lo ngại bất bình đẳng thu nhập, các quan chức Chính phủ đã đưa ra ý tưởng về “cổ tức công dân” hoặc một quỹ công nhằm phân phối lợi nhuận từ AI cho đại chúng. Nhưng giao dịch cổ phiếu lại bùng nổ trong năm nay như một cách nhanh hơn để thu hẹp khoảng cách tài sản.

“Người Hàn Quốc có một câu nói xưa rằng: Nếu họ hàng của bạn mua được đất, bạn sẽ thấy sốt ruột vì ghen tị”, Jung In Yun, nhà sáng lập kiêm CEO Fibonacci Asset Management Global, đơn vị quản lý các quỹ tại Hàn Quốc và Singapore, nói. “Tâm lý FOMO đó, khi mọi người liên tục so sánh mình với người khác, đã tạo điều kiện cho làn sóng nhà đầu tư cá nhân đổ vào thị trường”.

Toàn cảnh đường chân trời thành phố và sông Hàn tại Seoul, ngày 24/6/2026.

(Ảnh: Jade Gao/AFP/Getty Images)

Người Hàn Quốc vốn có truyền thống ưu tiên bất động sản hơn chứng khoán. Nhưng những người bỏ lỡ đà tăng của thị trường nhà ở trong thập niên 2010 đột nhiên cảm thấy mình đang bị bỏ lại phía sau khi việc sở hữu nhà ngày càng trở nên ngoài tầm với, Yun cho biết.

Để bù đắp, người Hàn Quốc ở độ tuổi 20 và 30 chuyển sang tiền ảo khi giá Bitcoin bắt đầu tăng mạnh, nhưng nhiều người thua lỗ vì giao dịch loại tài sản biến động này. Giờ đây, khi cổ phiếu Hàn Quốc tăng vọt, nhà đầu tư cá nhân nhìn thấy một cơ hội mới để thay đổi vận mệnh, lần này thông qua hai tập đoàn được tôn trọng nhất đất nước là Samsung và SK Hynix, Yun nói.

“Giờ đây, có hy vọng”, ông nói. “Mọi người nghĩ rằng: ‘Biết đâu mình đã không kiếm được tiền trong đợt Bitcoin tăng giá, nhưng lần này mình hoàn toàn có thể làm được với Samsung và SK Hynix’”.

Tháng 5, Hàn Quốc cho phép giao dịch các quỹ ETF đòn bẩy đơn cổ phiếu, một sản phẩm góp phần thổi bùng cơn sốt giao dịch của nhà đầu tư cá nhân bằng cách cho phép họ nhân đôi cả lợi nhuận lẫn thua lỗ trong một giao dịch. Tuy nhiên, việc sử dụng tín dụng để mua cổ phiếu đồng nghĩa khi giá giảm, những người không có đủ tiền để bù lỗ sẽ nhanh chóng bị buộc phải đóng vị thế và vẫn phải gánh khoản nợ.

Khi thị trường chứng khoán Hàn Quốc lao dốc hơn 40% so với đỉnh tháng 6 vào tháng trước, Yun cho biết dữ liệu cho thấy nhiều nhà giao dịch sử dụng đòn bẩy để khuếch đại lợi nhuận đã bị xóa sổ.

“Hầu hết nhà đầu tư cá nhân mới tham gia gần đây đều đang chảy máu”, Yun nói. “Đây là cách mọi chuyện kết thúc. Khi trong túi không còn đủ tiền, họ sẽ dừng lại”.

“Tôi hoàn toàn bị nghiện chứng khoán”

Bốn năm trước, Choi Eun-chong, khi đó 35 tuổi và hiện đã 39 tuổi, lo rằng mình sẽ không bao giờ đủ tiền mua nhà tại thủ đô Hàn Quốc.

Vì vậy, vận động viên thể hình chuyên nghiệp này bắt đầu dùng một phần tiền tiết kiệm để mua các cổ phiếu công nghệ Mỹ phổ biến như Google, Apple và Nvidia. Anh từng nghe chuyện những người khác kiếm được hàng triệu USD từ chứng khoán, nhưng muốn bắt đầu với quy mô nhỏ.

“Nghe những câu chuyện đó khiến tôi nghĩ: ‘Nếu thật sự may mắn, có lẽ mình có thể mua được một căn nhà ở Seoul trước khi bước sang cuối tuổi 30 hoặc 40’”, anh nói.

Vận động viên thể hình Hàn Quốc Choi Eun-chong đã mất toàn bộ khoản tiền tiết kiệm cả đời trị giá 700 triệu Won (khoảng 480,000 USD) sau khi đầu tư vào thị trường chứng khoán Mỹ và Hàn Quốc.

(Ảnh: Yoonjung Seo/CNN)

Năm tiếp theo, Choi đầu tư toàn bộ thu nhập từ kênh YouTube của mình. Đến năm 2025, số tiền đó đã tăng gấp đôi. Điều này khiến anh mạnh dạn chấp nhận rủi ro lớn hơn. Anh mua cổ phiếu Tesla và Palantir Technologies sử dụng đòn bẩy để nhân đôi lợi nhuận, đồng thời bắt đầu đầu tư vào cổ phiếu Hàn Quốc. Có một thương vụ giúp anh tăng gấp ba số tiền chỉ trong vài ngày, mang về khoảng 140,000 USD, anh nhớ lại.

“Tôi nghĩ: ‘Đây là cơ hội để mình kiếm thật nhiều tiền!’”, Choi nói. “Tôi hoàn toàn nghiện cảm giác hưng phấn khi nhìn những con số trong tài khoản, số tiền và các khoản lợi nhuận tăng lên”.

Anh bắt đầu mua quà cho bạn bè và mời họ đi ăn, kể về việc các giao dịch của mình đang thành công như thế nào. Nhưng rồi mùa hè năm ngoái, cổ phiếu của anh lao dốc và anh mất một nửa số tiền chỉ trong một ngày. Dù cú sốc khiến Choi chao đảo, anh vẫn nghĩ mình có thể kiếm lại toàn bộ số tiền đã mất. Đến cuối năm, khoản lỗ của anh lên tới 600 triệu Won, tương đương khoảng 410,000 USD.

Ngay cả khi đó, anh vẫn không thể dừng lại. Từ tháng 1 đến tháng 3 năm nay, Choi mất thêm khoảng 68,000 USD. Anh gặp khó khăn trong việc ngủ và kiểm soát cảm xúc. Anh không kể với bất kỳ ai về chuyện đã xảy ra và bắt đầu tránh mặt gia đình.

Choi cho biết từng nắm giữ cổ phiếu Samsung và SK Hynix trong thời gian ngắn nhưng đã bán trước khi chúng mang lại lợi nhuận đáng kể. Giờ đây, dường như ai cũng đang nói về chứng khoán Hàn Quốc.

“Tôi thấy rất nhiều người ở độ tuổi 20 và 30 mua cổ phiếu ở vùng đỉnh vì sợ bỏ lỡ cơ hội (FOMO)”, anh nói. “Nếu cổ phiếu tăng và mọi người kiếm được tiền thì thật tuyệt. Nhưng tôi là người đã mất tất cả, nên không thể không nghĩ rằng một ngày nào đó mọi thứ có thể đảo chiều”.

Tháng trước, Choi thú nhận với cha mẹ về những gì đã xảy ra và chia sẻ câu chuyện của mình trên kênh YouTube. Video dài 15 phút thu hút hơn 500,000 lượt xem và nhận được sự đồng cảm của những người cũng từng thua lỗ, nhiều người ẩn danh chia sẻ khoản nợ của mình trong hàng ngàn bình luận. Choi cho biết một số người đã nhắn tin riêng để cảm ơn anh vì sự thẳng thắn.

“Tôi đã mất 300 triệu Won, số tiền tôi dành dụm suốt 13 năm, và giờ đang mắc nợ 50 triệu Won”, một người viết trên mạng.

“Tôi mới ngoài 30 tuổi và đã mất tất cả những gì mình có. Giờ tôi còn nợ hơn 70 triệu Won. Lần đầu tiên trong đời, tôi cảm thấy muốn buông xuôi”, một người khác viết. “Nhưng tôi đang cố gắng vực dậy”.

Cơn sốt AI và làn sóng nhà đầu tư cá nhân chạy theo nó đã biến Hàn Quốc, từng là một thị trường tương đối ít được chú ý tại châu Á, thành một chỉ báo quan trọng đối với ngành công nghệ toàn cầu. Khi nhà đầu tư cá nhân làm gia tăng biến động trong những tháng gần đây, tác động đã lan tới tận Mỹ. Đồng thời, diễn biến của chứng khoán châu Á ngày càng phụ thuộc vào một số ít cổ phiếu vốn hóa lớn.

TSMC, công ty sản xuất phần lớn các loại chip tiên tiến nhất thế giới, chiếm khoảng 42% vốn hóa Sở Giao dịch Chứng khoán Đài Loan tính đến tháng 6. Tổng vốn hóa của Samsung và SK Hynix chiếm hơn 50% chỉ số Kospi của Hàn Quốc.

Mối liên kết giữa thị trường Mỹ và châu Á càng trở nên chặt chẽ hơn trong tháng trước, sau khi SK Hynix bắt đầu giao dịch trên Nasdaq thông qua thương vụ niêm yết nước ngoài trị giá 26,5 tỷ USD, lớn nhất từ trước đến nay. Một ETF đòn bẩy giao dịch tại Mỹ theo dõi cổ phiếu này cũng nhanh chóng ra mắt.

“Nó đã trở thành một chu kỳ 24 giờ”, Peter Kim, Chiến lược gia đầu tư toàn cầu tại KB Financial Group, nói. “Nhà đầu tư cá nhân muốn có thể giao dịch những cổ phiếu này bất cứ lúc nào”.

Trong vài năm qua, Hàn Quốc đã thay đổi quy định để thu hút nhà đầu tư nước ngoài và thúc đẩy thị trường chứng khoán trong nước. Việc ra mắt các ETF đòn bẩy đơn cổ phiếu, vốn xuất hiện sau những sản phẩm tương tự theo dõi cổ phiếu Hàn Quốc tại Hong Kong và Anh, đã tiếp thêm nhiên liệu cho hoạt động giao dịch vốn được thúc đẩy bởi tình trạng thiếu chip nhớ.

SK Hynix bắt đầu giao dịch trên Nasdaq vào tháng 7, huy động 26.5 tỷ USD, trong thương vụ niêm yết tại Mỹ có quy mô lớn nhất từ trước đến nay của một doanh nghiệp nước ngoài.

(Ảnh: Angelina Katsanis/Reuters)

Tuy nhiên, Kim cho rằng Chính phủ có thể đã đánh giá thấp mức độ chấp nhận rủi ro của nhà đầu tư cá nhân trong nước. Trước khi đổ vào Kospi, nhà đầu tư Hàn Quốc đã chứng minh họ là một lực lượng đáng gờm trên thị trường cổ phiếu Mỹ và tiền ảo.

“Nếu họ thích, họ sẽ lao vào. Bạn không thể cản họ. Trong quá khứ, nhiều quỹ phòng hộ đã bị xóa sổ khi cố chống lại làn sóng nhà đầu tư cá nhân”, ông nói.

Giờ đây, các nhà lập pháp, những người sau đó đã ví thị trường chứng khoán như một “sòng bạc”, đang tìm cách hạn chế đầu cơ bằng cách nâng mức tiền mặt ký quỹ tối thiểu đối với ETF đòn bẩy và đình chỉ các đợt niêm yết mới. Bộ trưởng Tài chính Hàn Quốc cũng đã xin lỗi vì triển khai các sản phẩm rủi ro hơn mà không cân nhắc đầy đủ.

You Zih-yi, sinh viên kinh tế 20 tuổi tại Đại học Soochow ở Đài Bắc, bắt đầu theo dõi thị trường Hàn Quốc vào mỗi buổi sáng, đặc biệt là SK Hynix và các ETF đòn bẩy, để tìm manh mối về hướng đi của cổ phiếu Đài Loan.

Cách đây 5 năm, cô bắt đầu mua các ETF theo dõi toàn bộ thị trường Đài Loan, nhưng từ năm ngoái đã chuyển phần lớn tiền sang các cổ phiếu riêng lẻ, chủ yếu là nhóm liên quan đến AI. Những cổ phiếu này hiện chiếm khoảng 80% danh mục của cô.

Cô cho biết cơn sốt trên thị trường chứng khoán Đài Loan gần đây cũng khiến một số bạn học cũ thời trung học bắt đầu giao dịch cổ phiếu, trong khi những người lớn tuổi trong gia đình, vốn từ lâu là những nhà đầu tư thận trọng, cũng bắt đầu kể về các thương vụ sinh lời.

“Họ sẽ nói: ‘Gần đây tôi mua cổ phiếu này và kiếm được một khoản lời’”, cô nói. “Người Đài Loan thực sự thích chia sẻ khi họ kiếm được tiền”.

Vũ Hạo

FILI

– 09:57 10/08/2026