Hải quân và bảo hiểm hàng hải, những biểu tượng sức mạnh của các cường quốc biển

By Forex Uy tín On Th3 7, 2026

Hải quân Hoàng gia Anh và Lloyd’s of London

Đế quốc Anh thế kỷ 17-20 từng thống trị đại dương không chỉ nhờ sức mạnh quân sự của Hải quân Hoàng gia (Royal Navy) mà còn thông qua một công cụ có lẽ không ai ngờ đến – hệ thống bảo hiểm hàng hải, với Lloyd’s of London là biểu tượng tiêu biểu.

Trong khi Royal Navy đảm bảo an ninh vật lý cho các tuyến đường biển, Lloyd’s cung cấp lớp bảo vệ tài chính, biến rủi ro thành chi phí có thể định lượng và quản lý. Điều này biến thương mại đường dài từ một canh bạc mạo hiểm thành dòng chảy tài chính ổn định, dễ huy động vốn, tái đầu tư và mở rộng quy mô.

Lịch sử Lloyd’s bắt nguồn từ năm 1688, khi quán cà phê của Edward Lloyd trở thành trung tâm giao dịch thông tin cho chủ tàu và thương nhân, một dạng “trung tâm dữ liệu” thời kỳ tiền điện tử, nơi tin tức về tàu bè, chiến tranh và thời tiết được tổng hợp để hỗ trợ ra quyết định kinh doanh. Từ thế kỷ 17–18, khi Royal Navy dần thống trị đại dương sau các cuộc chiến với Hà Lan và Pháp, London cũng nổi lên như trung tâm định giá rủi ro toàn cầu. Việc mở rộng tuyến đường biển thúc đẩy nhu cầu bảo hiểm, giúp Lloyd’s phát triển mạnh mẽ.

Đến nay, Lloyd’s không chỉ là di sản lịch sử mà vẫn giữ vị thế dẫn đầu. Theo các báo cáo thị trường giai đoạn 2025–2026, Lloyd’s chiếm khoảng 45% trong “tam giác rủi ro” hàng hải – hàng không – năng lượng, và 30–40% thị phần bảo hiểm hàng hải toàn cầu. Ở cấp độ rủi ro chiến tranh, Lloyd’s càng khẳng định vai trò trung tâm qua Joint War Committee (JWC), cơ quan định chuẩn toàn cầu cho việc phân vùng “Listed Areas” và định giá rủi ro chiến tranh.

Eo biển Hormuz, điểm nghẽn chí tử của dòng chảy năng lượng toàn cầu năm 2026

Trong bối cảnh xung đột Israel – Mỹ và Iran, eo biển Hormuz nổi lên như một điểm nghẽn chiến lược toàn cầu nhờ tính quan trọng, tập trung và khó thay thế của nó. Eo biển này xử lý khoảng 25–31% lượng dầu thô và sản phẩm dầu vận chuyển bằng đường biển toàn cầu, với lưu lượng trung bình 20 triệu thùng/ngày – tương đương 20% tiêu thụ dầu thế giới. Đối với khí tự nhiên hóa lỏng (LNG), Hormuz gánh khoảng 19–20% thương mại toàn cầu, đặc biệt là từ Qatar – nơi hầu như không có tuyến thay thế khả thi.

Quan trọng hơn, hướng dòng chảy chủ yếu dành cho thị trường châu Á, nơi 80–84% dầu và 83% LNG qua eo biển Hormuz đổ về khu vực này. Do đó, có thể nói rằng, bất kỳ gián đoạn nào tại Hormuz không chỉ đẩy giá nhiên liệu lên cao mà còn gây xáo trộn chuỗi cung ứng, từ hóa dầu đến điện lực, logistics và lạm phát đối với các nền kinh tế châu Á, trong đó có Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.

Đầu tháng 3/2026, khi chiến sự nổ ra, Hormuz rơi vào trạng thái tê liệt. Dữ liệu từ Lloyd’s List cho thấy chỉ còn 23 lượt tàu qua eo biển vào ngày 1/3/2026, giảm khoảng 80% so với tuần trước đó, chủ yếu là hướng ra khỏi Vịnh Ba Tư. MarineTraffic cũng ghi nhận lưu lượng tàu qua eo biển Hormuz đã giảm 70%, với hơn 50 tàu chờ ngoài khơi hoặc quay đầu, và ít nhất 150 tàu chở dầu neo đậu tính đến 2/3/2026. Từ 28/2 đến 4/3/2026, có ít nhất 3–10 tàu bị tấn công hoặc ảnh hưởng bởi tên lửa, drone và tàu tấn công nhanh từ Iran, bao gồm tàu chở dầu.

Mặc dù eo biển không bị phong tỏa hoàn toàn về mặt vật lý, rủi ro đã tăng vọt và việc hủy bảo hiểm đã khiến hầu hết tàu thương mại “tự nguyện” tránh né đi qua khu vực này. Iran, mặc dù suy yếu về hải quân với 17 tàu (bao gồm tàu ngầm và corvette) bị phá hủy theo Bộ Tư lệnh CENTCOM Hoa Kỳ, vẫn duy trì đe dọa qua tên lửa bờ biển, drone và lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC). IRGC vẫn tuyên bố kiểm soát eo biển “trên không, mặt biển và dưới biển”, đồng thời phát cảnh báo qua VHF, gọi Hormuz là “khu vực chiến tranh”.

Chiến lược đe dọa này đã tỏ ra hiệu quả trong những ngày qua, gây ra tác động về mặt kinh tế khi giá dầu tại các thị trường đều tăng mạnh. Trên thị trường quốc tế, dầu Brent đã vọt lên quanh 84 USD/thùng và WTI lên quanh 78 USD/thùng trong ngày 05/03/2026. Trên thị trường Thượng Hải, hợp đồng SC (INE) dầu thô thậm chí phản ứng mạnh hơn, SC dầu thô kỳ hạn (hợp đồng chủ lực) có thời điểm chạm mức tăng trần, lên tới xấp xỉ 103 USD/thùng. Về mặt vĩ mô, kịch bản dầu vượt 100 USD/thùng (và duy trì đủ lâu) sẽ là cú sốc bất lợi kép đối với nhiều nền kinh tế châu Á. Lạm phát kỳ vọng bị đẩy lên (qua năng lượng, vận tải, hóa dầu, thực phẩm) trong khi tăng trưởng bị bào mòn (do chi phí đầu vào tăng, cán cân vãng lai xấu đi, và rủi ro thắt chặt chính sách tiền tệ quay trở lại).

“Tiếng vọng” của lịch sử

Trong khi cả thế giới nín thở theo dõi từng diễn biến tại eo biển Hormuz, tổng thống Donald Trump đã đưa ra một tuyên bố rõ ràng và dứt khoát trên nền tảng Truth Social vào ngày 3/3/2026, khẳng định Mỹ sẽ sử dụng sức mạnh hải quân và tài chính để bảo vệ dòng chảy năng lượng toàn cầu. Cụ thể, ông đã ra lệnh cho United States Development Finance Corporation (DFC) – cơ quan tài chính phát triển quốc tế của Mỹ cung cấp ngay lập tức bảo hiểm rủi ro chính trị và đảm bảo tài chính với “giá rất hợp lý” cho tất cả các tuyến hàng hải, đặc biệt là năng lượng, đi qua Vịnh Ba Tư. Đồng thời, nếu cần thiết, Hải quân Mỹ sẽ bắt đầu hộ tống tàu chở dầu qua eo biển Hormuz “càng sớm càng tốt”, nhằm đảm bảo “dòng chảy năng lượng tự do đến thế giới”. Tuyên bố này không chỉ phản ánh cam kết của Mỹ trong việc duy trì an ninh hàng hải mà còn gợi nhớ đến mô hình lịch sử của Anh, nơi Royal Navy và Lloyd’s of London đã kết hợp sức mạnh quân sự với bảo hiểm tài chính để thống trị đại dương từ thế kỷ 17 đến thế kỷ 20.

Mặc dù hiệu quả trong ngắn hay dài hạn còn nhiều tranh cãi, đặc biệt khi eo biển chỉ rộng 21 hải lý ở điểm hẹp nhất, nằm trong tầm bắn của tên lửa chống hạm Iran, nhưng không thể phủ nhận Mỹ đã thể hiện vị thế siêu cường biển, kết hợp giữa an ninh vật lý và bảo vệ tài chính.

Trong bối cảnh nhiều công ty bảo hiểm lớn như Gard, Skuld, NorthStandard, London P&I Club và American Club đã hủy bảo hiểm rủi ro chiến tranh từ ngày 5/3/2026, dẫn đến chi phí vận chuyển dầu mỏ tăng vọt và hàng trăm tàu chở dầu phải neo đậu hoặc chuyển hướng, động thái của tổng thống Trump qua DFC được coi là “bảo hiểm thay thế” từ chính phủ Mỹ, giúp giảm thiểu rủi ro và khuyến khích tàu bè quay lại tuyến đường.

Theo Reuters, điều này có thể hạn chế mức tăng giá dầu lên mức ba chữ số nếu xung đột kéo dài, đồng thời củng cố vai trò của Mỹ như trung tâm định giá rủi ro toàn cầu, tương tự Lloyd’s với Joint War Committee. Ngược lại, Trung Quốc, quốc gia nhập khẩu 80-84% dầu qua Hormuz chỉ có thể đưa ra lời kêu gọi chung chung từ Bộ Ngoại giao, thúc giục “tất cả các bên ngừng hoạt động quân sự ngay lập tức, tránh leo thang căng thẳng và bảo vệ an toàn hàng hải ở eo biển Hormuz”, mà không có hành động cụ thể nào để bảo vệ lợi ích của mình, phản ánh sự lúng túng trong việc dự phòng nguồn cung năng lượng và thiếu khả năng triển khai lực lượng hải quân xa bờ.

Mặc dù chiến sự còn nhiều diễn biến phức tạp và khó lường, nhưng động thái này của Mỹ cho thấy sức mạnh kết hợp giữa hải quân và bảo hiểm hàng hải vẫn là biểu tượng của các cường quốc biển, giúp định hình trật tự kinh tế toàn cầu. Nếu tổng thống Trump thành công với chiến lược này, chẳng hạn bằng cách khôi phục lưu lượng tàu qua Hormuz lên mức 50-70% trong vòng hai tuần như dự báo của Axios, thì không còn quốc gia nào có thể nghi ngờ về sự trỗi dậy và thay thế của Trung Quốc đối với Mỹ trong trật tự thương mại toàn cầu, vì nó chứng minh rằng Washington vẫn nắm giữ chìa khóa cho an ninh năng lượng và chuỗi cung ứng của thế giới.

FILI

– 09:00 07/03/2026

Các Sàn forex Uy Tín:

Icmarkets

Exness

Source link