Đường sắt tốc độ cao Bắc

Thời gian qua, tại xã Tân Mỹ (tỉnh Quảng Trị) xuất hiện nhiều công trình nhà kho, chuồng trại được dựng trên đất rừng sản xuất và đất trồng cây lâu năm. Đáng chú ý, phần lớn các công trình này nằm trong khu vực dự kiến giải phóng mặt bằng phục vụ dự án tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam.

Công trình mọc lên giữa vùng quy hoạch

Ghi nhận tại khu vực xảy ra vi phạm trên địa bàn xã Tân Mỹ cho thấy nhiều nhà kho, chuồng trại khung sắt, tường block, mái tôn nằm giữa khu đất rừng và đất vườn. Một số công trình có diện tích hàng trăm mét vuông, trụ bê-tông kiên cố, được sử dụng làm nơi chứa vật tư hoặc chăn nuôi gia súc. Phần lớn các công trình được dựng lên từ khoảng giữa năm 2025.

Tại thửa đất do ông H.Q.T quản lý xuất hiện 2 công trình xây dựng trái phép, gồm một nhà ở diện tích 30,7 m² và một kho trại rộng 604 m². Theo hồ sơ, thửa đất này có mục đích sử dụng là đất rừng sản xuất nhưng chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ). Tuy vậy, các công trình vẫn được xây dựng khá kiên cố trên phần đất này.

Sau khi phát hiện vi phạm, UBND xã Tân Mỹ đã lập biên bản xử phạt hành chính đối với ông H.Q.T về 2 hành vi: tự ý chuyển mục đích sử dụng đất rừng sản xuất sang đất ở và tự ý chuyển sang đất phi nông nghiệp.

Một trường hợp khác là thửa đất hơn 24.000 m² do ông T.V.H quản lý. Theo bản đồ địa chính năm 2017, thửa đất này có mục đích sử dụng là đất ở nông thôn và đất trồng cây lâu năm nhưng đến nay vẫn chưa được cấp sổ đỏ.

Tháng 6-2025, ông H. xây dựng một công trình kho trại diện tích 438 m² trên thửa đất này khi chưa được chính quyền địa phương cho phép. Công trình gồm 28 trụ bê-tông, móng xây bằng block, tường cao khoảng 2,8 m, khung mái bằng sắt và lợp tôn.

Quan sát thực tế cho thấy một số nhà kho, chuồng trại được dựng khá kiên cố nhưng bên trong hầu như trống trơn, ít dấu hiệu sử dụng. Nhiều công trình nằm giữa bãi đất trống, cỏ dại mọc um tùm, thi thoảng mới thấy người đến trông coi.

“Nghe nói khu vực này nằm trong quy hoạch tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam nên có người dựng nhà kho, chuồng trại để chờ đền bù. Nhiều công trình làm xong rồi để đó, chứ không sử dụng” – một người dân địa phương cho biết.

Theo thống kê của UBND xã Tân Mỹ, trên địa bàn hiện có 5 công trình vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai. Các hành vi chủ yếu là tự ý chuyển mục đích sử dụng đất rừng sản xuất, đất vườn hoặc đất trồng cây lâu năm sang đất phi nông nghiệp để xây dựng nhà kho, chuồng trại. Đáng chú ý, toàn bộ công trình này đều nằm trong phạm vi diện tích dự kiến giải phóng mặt bằng của dự án tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam.

Ông Nguyễn Việt Hà, Phó Chủ tịch UBND xã Tân Mỹ, cho biết sau khi phát hiện vi phạm, chính quyền địa phương đã lập biên bản xử lý hành chính và tuyên truyền, vận động người dân tự tháo dỡ công trình, song đến nay mới chỉ 1 hộ chấp hành.

Theo ông Hà, do chưa xác định được đầy đủ hồ sơ giao đất nên địa phương chưa có cơ sở pháp lý để xử lý dứt điểm các trường hợp vi phạm. Xã đã làm việc với các sở, ngành liên quan để rà soát hồ sơ, xác định nguồn gốc và mục đích sử dụng đất.

Nút thắt từ dự án lập nghiệp hơn 20 năm trước

Không chỉ các công trình vi phạm nêu trên, công tác quản lý đất đai tại khu vực này còn gặp nhiều khó khăn do nhiều hộ dân đến nay vẫn chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Theo tìm hiểu, phần lớn các hộ dân tại đây là những người từng tham gia dự án Làng Thanh niên lập nghiệp An Mã do Trung ương Đoàn triển khai từ năm 2001, với mục tiêu đưa thanh niên đến khai hoang, dựng nghiệp tại những vùng đất còn nhiều khó khăn.

Tổng diện tích quy hoạch của làng khoảng 6.273 ha, trải dài trên địa bàn 2 xã Thái Thủy và Kim Thủy, huyện Lệ Thủy (Quảng Bình cũ). Sau khi sắp xếp lại đơn vị hành chính, khu vực này hiện thuộc xã Tân Mỹ.

Tuy nhiên, nhiều vướng mắc liên quan đến địa giới hành chính khiến việc cấp sổ đỏ cho người dân kéo dài. Cụ thể, hộ khẩu của người dân thuộc xã Kim Thủy nhưng đất lại nằm trên địa bàn 2 xã Thái Thủy và Kim Thủy (cũ), dẫn đến việc hoàn thiện hồ sơ pháp lý gặp nhiều khó khăn.

Ông Phạm Văn Trải, Trưởng thôn An Mã (xã Kim Ngân), cho biết nhiều công trình vi phạm hiện nay thuộc các hộ từng đến định cư tại Làng Thanh niên lập nghiệp An Mã. Qua thời gian dài, một số hộ đã chuyển đi nơi khác sinh sống.

Hiện toàn thôn có 106 hộ theo sổ sách nhưng thực tế chỉ còn 86 hộ, trong đó vẫn còn nhiều hộ chưa được cấp sổ đỏ.

Theo UBND xã Tân Mỹ, địa phương đã đề nghị Tỉnh Đoàn Quảng Trị cung cấp hồ sơ giao đất của dự án Làng Thanh niên lập nghiệp An Mã trước đây. Khi có đầy đủ hồ sơ gốc, địa phương sẽ có cơ sở đo đạc, xác định ranh giới và cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho người dân.

Phía Tỉnh Đoàn Quảng Trị cho biết do dự án triển khai từ hơn 20 năm trước nên việc rà soát hồ sơ cần thời gian. Hiện đơn vị đang phối hợp các cơ quan liên quan để kiểm tra, đối chiếu hồ sơ các hộ sử dụng đất trong phạm vi dự án.

Trong khi các thủ tục pháp lý vẫn chưa hoàn tất, nhiều công trình vi phạm trên địa bàn xã Tân Mỹ vẫn tồn tại, khiến việc xử lý gặp không ít khó khăn.