Dòng chảy dầu thô qua eo biển Hormuz trở lại mức trước chiến tranh

Dòng chảy dầu thô qua eo biển Hormuz trở lại mức trước chiến tranh

Lượng dầu thô vận chuyển qua eo biển Hormuz về cơ bản đã trở lại mức bình thường trước khi chiến tranh giữa Mỹ và Iran nổ ra, nhờ các đoàn tàu chở dầu được quân đội Mỹ hộ tống và hoạt động vận chuyển được chuyển hướng qua các tuyến đường ống.

Theo dữ liệu Kpler, công ty theo dõi hoạt động tàu chở dầu và dòng chảy thương mại toàn cầu, lượng dầu thô đi qua Hormuz đạt mức trung bình 13.5 triệu thùng/ngày trong 7 ngày tính đến ngày 28/09, tương đương mức cơ sở trước chiến tranh.

Iran liên tục tuyên bố kiểm soát Hormuz trong suốt cuộc chiến và nhiều lần tuyên bố đóng cửa eo biển này. Tuy nhiên, Matt Smith, Giám đốc nghiên cứu hàng hóa tại Kpler, cho rằng Tehran đang mất dần ảnh hưởng khi lượng dầu vận chuyển qua Hormuz vẫn duy trì ở mức cao.

Lượng dầu thô xuất khẩu từ khu vực Trung Đông, bao gồm Vịnh Ba Tư và Biển Đỏ, thậm chí có thời điểm vượt mức trước chiến tranh. Tính đến thứ Hai, khu vực này đạt mức trung bình 19.5 triệu thùng/ngày trong 7 ngày, cao hơn mức cơ sở khoảng 17 triệu thùng/ngày trước chiến tranh, theo dữ liệu Kpler.

Tuy nhiên, sự phục hồi không diễn ra đồng đều, Natasha Kaneva, Trưởng bộ phận chiến lược hàng hóa toàn cầu tại JPMorgan, nhận định. “Thị trường dầu thô về cơ bản đã trở lại bình thường, trong khi nguồn cung các sản phẩm dầu tinh chế vẫn bị hạn chế”, bà nói.

Thế giới đang đối mặt với một cuộc khủng hoảng nguồn cung nhiên liệu khi lượng dầu từ Trung Đông bị hạn chế, trong khi Ukraine liên tục tấn công các nhà máy lọc dầu của Nga. Theo Kpler, lượng sản phẩm dầu tinh chế vận chuyển qua Hormuz chỉ đạt trung bình 677,000 thùng/ngày trong 7 ngày tính đến ngày 28/09, so với 3.6 triệu thùng/ngày trước chiến tranh.

Tổng lượng dầu thô và sản phẩm dầu vận chuyển qua Hormuz đạt trung bình 14.2 triệu thùng/ngày trong 7 ngày, tương đương khoảng 80% mức cơ sở khoảng 17 triệu thùng/ngày trước chiến tranh.

Tình trạng thiếu hụt nguồn cung nhiên liệu toàn cầu đã đẩy giá diesel tại Mỹ lên mức kỷ lục, tạo ra rủi ro đáng kể đối với nền kinh tế. Tổng thống Donald Trump đang cân nhắc cấm xuất khẩu diesel trong bối cảnh chịu sức ép chính trị từ các nghị sĩ Cộng hòa trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

“Nguồn gây đau đầu lớn nhất là thị trường diesel”, Francisco Blanch, Trưởng bộ phận hàng hóa toàn cầu tại Bank of America, nói với CNBC ngày 8/9.

Xuất khẩu dầu của Iran lao dốc

Trong khi đó, xuất khẩu dầu thô của Iran đã lao dốc khi Hải quân Mỹ phong tỏa nước này, theo dữ liệu Kpler. Ông Trump đang tìm cách buộc Tehran đạt được một thỏa thuận bằng cách phong tỏa nguồn thu chủ chốt của Iran. Mỹ cũng tăng cường chiến dịch trừng phạt.

Trong ngày 27/09, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent nói với Fox News rằng Iran sẽ thực hiện những chuyến giao dầu thô cuối cùng cho Trung Quốc trong khoảng hai tuần nữa, sau đó nước này sẽ “không còn gì để trao đổi lấy bất cứ thứ gì”.

“Một số người ở Washington cho rằng cứ để lệnh phong tỏa phát huy tác dụng – chúng ta có thể chờ Iran suy yếu”, Helima Croft, Trưởng bộ phận chiến lược hàng hóa toàn cầu tại RBC Capital Markets, nói với CNBC ngày 25/09.

Tuy nhiên, Scott Modell, CEO của Rapidan Energy và từng là sĩ quan CIA, cho rằng chưa có bằng chứng rõ ràng cho thấy sức ép kinh tế của Mỹ sẽ làm thay đổi căn bản lập trường của Iran.

Tuần trước, Iran đề nghị mở lại eo biển Hormuz trong vòng 7 ngày nếu Mỹ quay trở lại bản ghi nhớ thỏa thuận (MOU) thất bại hồi tháng 6/2026. Theo MOU này, Mỹ đã đưa ra những nhượng bộ đáng kể, đồng ý dỡ bỏ lệnh phong tỏa và cho phép Iran đàm phán với Oman về một cơ chế quản lý Hormuz trong tương lai.

MOU sụp đổ trong mùa hè và xung đột lại bùng phát. Ông Trump đã bác bỏ đề xuất mới nhất của Iran và nói với các trợ lý rằng ông dự kiến nối lại các cuộc không kích Iran sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, theo các quan chức Mỹ không được nêu tên được The Wall Street Journal dẫn lời.

Các nước Vùng Vịnh thích ứng với tình hình

Dù lượng dầu xuất khẩu đã trở lại hoặc gần mức trước chiến tranh, điều kiện an ninh tại eo biển vẫn còn rất khác thường. Iran tiếp tục tấn công các tàu chở dầu, trong đó có những vụ gây thương vong.

Theo Kpler, hơn 70% lượng dầu thô đi qua Hormuz trong tháng 8 đã được chuyển sang các tàu khác ngoài khơi Các Tiểu vương quốc Ả-rập Thống nhất (UAE) hoặc Oman. Các tàu trung chuyển đưa dầu qua Hormuz đến Vịnh Oman, sau đó hàng hóa được chuyển sang một tàu khác để vận chuyển tới châu Á.

Hệ thống trung chuyển này được quân đội Mỹ bảo vệ, qua đó giảm nguy cơ các tàu bị Iran tấn công. Tuy nhiên, chưa rõ mô hình này có thể duy trì trong bao lâu bởi nó phụ thuộc vào sự bảo vệ của quân đội Mỹ.

“Chi phí rất lớn và đây là một cam kết quân sự khổng lồ của Mỹ”, Croft nói.

Bà cho rằng các quốc gia Vùng Vịnh không xem mô hình “chắp vá” gồm chuyển dầu giữa các tàu và hộ tống quân sự là giải pháp có thể thay thế việc Hormuz được mở cửa hoàn toàn.

Các đường ống do Ả-rập Saudi và UAE vận hành cũng đang đóng vai trò quan trọng. Khoảng 40% lượng dầu thô của Vùng Vịnh hiện đi vòng qua Hormuz bằng đường ống, tăng từ 17% trước chiến tranh, theo Kpler.

Tuy nhiên, đường ống cũng có thể trở thành mục tiêu tấn công. Ả-rập Saudi đã đóng đường ống East-West hồi đầu tháng sau khi tuyến này bị hư hại trong một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái từ Iraq. Lượng dầu bơm qua cảng Yanbu ở Biển Đỏ đã tăng trở lại, cho thấy đường ống đang được khôi phục hoạt động.

Dòng dầu thô vẫn duy trì ổn định trong thời gian đường ống ngừng hoạt động bởi Riyadh có thể chuyển hoạt động xuất khẩu trở lại qua Hormuz nhờ hệ thống trung chuyển được quân đội Mỹ bảo vệ.

Tuy nhiên, nguồn cung dầu của khu vực có thể một lần nữa bị gián đoạn khi các cuộc đàm phán ngoại giao đình trệ, làm gia tăng nguy cơ xung đột bùng phát trở lại.

“Những gì chúng tôi liên tục nghe được là Tổng thống sẽ leo thang sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, còn phía Iran sẽ leo thang trước cuộc bầu cử. Hướng đi hiện tại là leo thang”, Modell của Rapidan nhận định.

Vương Đông

FILI

– 09:42 01/10/2026