Cuộc chiến ở Iran làm lung lay niềm tin vào thị trường mới nổi

Cuộc chiến ở Iran làm lung lay niềm tin vào thị trường mới nổi

Từng đổ tiền mạnh vào cổ phiếu thị trường mới nổi, các quỹ phòng hộ giờ đây đang đánh giá lại vị thế khi cuộc chiến ở Iran khiến cổ phiếu và tiền tệ ở thị trường mới nổi lao dốc.

Đồng Lira của Thổ Nhĩ Kỳ giao dịch gần như đi ngang so với USD trong ngày 02/03, sau khi ngân hàng trung ương nước này triển khai các biện pháp nhằm giảm áp lực lên đồng nội tệ.

Chỉ số cổ phiếu thị trường mới nổi của MSCI giảm gần 2% trong ngày 02/03, khi các thị trường như Thổ Nhĩ Kỳ và Ấn Độ chịu áp lực. Chỉ số tiền tệ thị trường mới nổi của JPMorgan cũng giảm 0.7%.

Diễn biến này đánh dấu sự đảo chiều đối với cổ phiếu thị trường mới nổi, vốn đã tăng 14% từ đầu năm tính đến hết phiên đóng cửa ngày 27/02. Trước đó, đồng USD suy yếu đã giúp giảm gánh nặng nợ bằng USD và chi phí nhập khẩu của các nền kinh tế đang phát triển, trong khi giá dầu thấp tạo thêm động lực cho các quốc gia phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu năng lượng.

Tuy nhiên, các cuộc tấn công vào Iran có nguy cơ đảo lộn những xu hướng đó. Đồng USD tăng mạnh khi nhà đầu tư tìm đến tài sản trú ẩn an toàn, còn giá dầu Brent bật tăng khoảng 9%. Giá khí đốt tại châu Á và châu Âu cũng leo thang.

“Tôi thấy rủi ro lớn trong các khoản cược vào thị trường mới nổi”, một giám đốc điều hành tại một quỹ phòng hộ vĩ mô lớn nói với Financial Times. “Có rất nhiều đòn bẩy trong hệ thống. Các khoản cược vào cổ phiếu và trái phiếu thị trường mới nổi đã trở thành một giao dịch một chiều khá dễ dàng, và tôi nghĩ nó sẽ phải đối mặt với thách thức rất lớn. Điều này có thể tác động đến toàn bộ cộng đồng quỹ phòng hộ”.

Trong ngày 02/03, chỉ số Nifty 50 của Ấn Độ giảm 1.2%, Hang Seng của Hồng Kông mất 2.1%, Taiex của Đài Loan giảm 0.9%, trong khi Bist 100 của Thổ Nhĩ Kỳ giảm 2.7%.

Báo cáo mới nhất của Goldman Sachs cho thấy trong tuần kết thúc vào ngày 26/02, tỷ trọng phân bổ vào cổ phiếu thị trường mới nổi của quỹ phòng hộ đang dao động gần mức cao nhất trong 5 năm. Khoản cược vào thị trường mới nổi nằm trong số các giao dịch được ưa chuộng nhất trong tuần xét theo giá trị bằng đồng USD, trong đó cổ phiếu Hàn Quốc và Đài Loan đặc biệt phổ biến.

Các nhà đầu tư đã đa dạng hóa khỏi cổ phiếu Phố Wall trong những tháng gần đây do lo ngại về rủi ro gián đoạn từ AI, song xung đột Iran hiện khiến nhiều kế hoạch bị đặt dấu hỏi.

“Chúng tôi đang xem xét lại tỷ trọng ở nhóm thị trường mới nổi”, Salman Ahmed, Trưởng bộ phận vĩ mô toàn cầu tại Fidelity International, cho biết, lưu ý rằng nhiều nền kinh tế châu Á mới nổi có mức độ phụ thuộc cao vào nhập khẩu dầu. Trước đó, Fidelity đã duy trì quan điểm lạc quan và khuyến nghị mua với nhóm tài sản này.

Một số nhà quản lý quỹ khác nhấn mạnh chỉ khi xung đột tại Iran kéo dài mới có thể dẫn tới làn sóng bán tháo kéo dài đối với các chỉ số thị trường mới nổi, vốn cũng được hưởng lợi từ dòng vốn lớn đổ vào các nhà sản xuất chip như TSMC, Samsung và SK Hynix.

“Nếu xung đột kéo dài, các khoản cược vào thị trường mới nổi sẽ gặp rủi ro. Trước đó, ai ai cũng đổ tiền vào thị trường mới nổi. Phần lớn lợi nhuận vĩ mô đến từ vị thế mua thị trường mới nổi,” một nhà quản lý danh mục tại một quỹ vĩ mô lớn nhận định. Theo ông, những nhà đầu tư đã gia tăng vị thế thị trường mới nổi trong thời gian qua “cần xung đột kết thúc sớm”.

Các đồng tiền thị trường mới nổi, vốn thường biến động cùng tài sản rủi ro toàn cầu, cũng suy yếu trong ngày 02/03. Đồng Forint Hungary, đồng Rand Nam Phi và đồng Real Brazil giảm từ 1% đến 2% so với đồng USD, dù mức giảm này vẫn nhẹ hơn so với cú sốc lớn trên thị trường năm ngoái liên quan đến thuế quan của Donald Trump.

Đồng Lira Thổ Nhĩ Kỳ gần như đi ngang so với USD sau khi ngân hàng trung ương ra các động thái nhằm giảm áp lực lên đồng tiền. Ngân hàng Trung ương Indonesia cũng phát tín hiệu sẵn sàng bảo vệ đồng Rupiah.

Với một quốc gia nhập khẩu dầu như Thổ Nhĩ Kỳ, nếu giá năng lượng duy trì ở mức cao trong vài tuần hoặc lâu hơn, áp lực lạm phát có thể gia tăng. Tuy nhiên, nước này vẫn có dự trữ để bảo vệ đồng Lira, theo Carlos de Sousa, nhà quản lý danh mục tại Vontobel.

Ông cho rằng các yếu tố nền tảng hỗ trợ thị trường trái phiếu thị trường mới nổi vẫn còn, khi nhiều quốc gia đã giảm sự phụ thuộc vào nhập khẩu và dòng vốn nước ngoài trong nhiều năm qua. “Thâm hụt tài khoản vãng lai hiện thấp hơn đáng kể so với trước đây, và chúng tôi cũng không thấy dấu hiệu định vị quá hưng phấn”, ông nói.

Trong năm qua, các quỹ phòng hộ đã quay trở lại thị trường trái phiếu bằng đồng nội tệ của Ai Cập và Thổ Nhĩ Kỳ, khi các nước này duy trì mức lãi suất hai con số nhằm hỗ trợ đồng nội tệ. Khi căng thẳng quanh Iran gia tăng trong những tuần gần đây, một số nhà đầu tư đã rút khỏi các giao dịch này. Theo Citigroup, lượng nắm giữ trái phiếu Ai Cập của nhà đầu tư nước ngoài đã giảm 2 tỷ USD xuống còn 30 tỷ USD.

Tuy nhiên, một số nhà đầu tư khác chọn cách mua công cụ phòng vệ để duy trì vị thế, đặt cược rằng xung đột sẽ không kéo dài. “Trong vài ngày qua, các biện pháp phòng hộ đã được thiết lập tại Thổ Nhĩ Kỳ, Ai Cập và một số vị thế đông đúc hơn trên thị trường nội địa”, một nhà đầu tư cho biết, đề cập đến các công cụ như hoán đổi rủi ro tín dụng và hợp đồng kỳ hạn tiền tệ.

Theo họ, hiện chưa có dấu hiệu dòng vốn lớn sẽ rút ra khỏi các thị trường mới nổi. “Chúng ta chưa đến mức hoảng loạn. Đây chưa phải là một cú sốc thanh khoản khiến dòng tiền bị cắt đột ngột và nhà đầu tư ồ ạt chạy vào tài sản trú ẩn an toàn. Đó mới là kịch bản thực sự gây tổn thương cho thị trường mới nổi trong lịch sử, và hiện chúng ta vẫn chưa tới mức đó”.

Vũ Hạo

FILI

– 11:43 03/03/2026