Cú sốc giá dầu diesel và nguy cơ đình lạm trên toàn cầu

Cú sốc giá dầu diesel và nguy cơ đình lạm trên toàn cầu

Giá dầu diesel đang tăng vọt và có thể làm chậm hoạt động kinh tế toàn cầu khi cuộc chiến tại Trung Đông gây áp lực lên nguồn cung nhiên liệu công nghiệp quan trọng này. Cuộc xung đột cũng tác động đến loại dầu thô phù hợp nhất để sản xuất diesel, theo các nhà giao dịch và nhà phân tích.

Nguồn cung diesel vốn đã bị thắt chặt trong nhiều năm qua do các cuộc tấn công của Ukraine vào các nhà máy lọc dầu Nga và các lệnh trừng phạt của phương Tây đối với xuất khẩu năng lượng Moscow. Cuộc chiến giữa Mỹ-Israel và Iran càng gia tăng lo ngại về nguồn cung khi Tehran gây gián đoạn hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz – nơi khoảng 10% – 20% lượng diesel vận chuyển bằng đường biển toàn cầu đi qua.

Ông Shohruh Zukhritdinov, nhà sáng lập công ty Nitrol Trading có trụ sở tại Dubai, cho biết diesel là sản phẩm dễ bị tác động nhất trong cuộc xung đột này.

“Diesel là nền tảng cho vận tải, nông nghiệp, khai khoáng và hoạt động công nghiệp. Điều này khiến nó trở thành loại nhiên liệu nhạy cảm nhất với biến động kinh tế vĩ mô”, ông nói.

Theo nhà kinh tế năng lượng Philip Verleger, việc gián đoạn tại Eo biển Hormuz khiến nguồn cung diesel toàn cầu giảm khoảng 3 – 4 triệu thùng/ngày, tương đương khoảng 5% – 12% tổng nhu cầu tiêu thụ toàn cầu. Ngoài ra, khoảng 500,000 thùng/ngày nữa có thể bị mất do xuất khẩu từ các nhà máy lọc dầu Trung Đông bị gián đoạn.

“Việc đóng Eo biển Hormuz đã cắt giảm xuất khẩu dầu thô giàu sản phẩm chưng cất, nhiên liệu máy bay và diesel từ Trung Đông. Trong cờ vua, người ta gọi tình huống này là ‘chiếu tướng’”, ông nói.

Do đó, giá diesel đã tăng nhanh hơn nhiều so với giá dầu thô và xăng kể từ khi chiến sự Trung Đông bùng phát. Ông Verleger cho rằng giá bán lẻ diesel có thể tăng gấp đôi nếu Eo biển Hormuz bị đóng cửa trong thời gian dài.

Tại Mỹ, giá hợp đồng tương lai diesel đã tăng hơn 28 USD/thùng từ ngày 27/02 đến ngày 10/03, trong khi giá dầu thô WTI chỉ tăng hơn 16 USD/thùng trong cùng giai đoạn.

Xu hướng tăng tương tự cũng xuất hiện tại trung tâm giao dịch năng lượng Singapore ở châu Á và khu vực Amsterdam – Rotterdam – Antwerp ở châu Âu. Điều này đẩy biên lợi nhuận sản xuất diesel trên toàn cầu tăng mạnh.

Nguy cơ tác động tới kinh tế toàn cầu

Cú sốc giá diesel có thể lan rộng ra toàn bộ nền kinh tế thế giới. Theo ông James Noel-Beswick, nhà phân tích tại Sparta Commodities, nếu giá diesel và nhiên liệu máy bay tăng cao trong thời gian dài, nhu cầu tiêu dùng có thể sụt giảm và hoạt động kinh tế sẽ chậm lại.

“Chi phí vận chuyển cho hầu hết hàng hóa đều tăng, và điều này sớm muộn sẽ phản ánh vào giá thực phẩm cũng như hàng tiêu dùng”, ông Dean Lyulkin, CEO công ty cho vay doanh nghiệp nhỏ Cardiff tại Mỹ, cho biết. “Nếu giá diesel tiếp tục ở mức cao, rủi ro lớn nhất là một làn sóng lạm phát chi phí mới”.

Giá diesel tăng cũng có thể tác động ngay lập tức đến giá lương thực khi buộc nông dân Mỹ phải giảm tốc độ gieo trồng ngay khi mùa vụ bắt đầu.

Ông Shaia Hosseinzadeh, nhà sáng lập OnyxPoint Global Management, cho rằng cú sốc năng lượng từ dầu diesel có thể tạo ra tình trạng đình lạm.

“Giá diesel tăng làm tăng chi phí vận chuyển hàng hóa và sản xuất thực phẩm, đồng thời gây áp lực lên người tiêu dùng”, ông nói.

Biên lợi nhuận diesel tăng mạnh trên toàn cầu

Tại châu Á, một trong những khu vực nhập khẩu nhiên liệu lớn từ Trung Đông, biên lợi nhuận của diesel hàm lượng lưu huỳnh 10ppm hiện khoảng 33 USD/thùng, cao hơn khoảng 12 USD so với trước khi chiến sự bùng phát, sau khi từng đạt mức cao nhất trong ba năm rưỡi là 48 USD/thùng vào ngày 04/03.

Tại châu Âu, cũng là khu vực nhập khẩu lớn các sản phẩm lọc dầu từ Trung Đông, giá diesel siêu ít lưu huỳnh giao ngay tại trung tâm giao dịch Amsterdam – Rotterdam – Antwerp đã tăng gần 55% kể từ ngày 27/02, lên khoảng 1,165 USD/tấn, theo dữ liệu của Quantum Commodities Intelligence.

Ông Alex Hodes, Giám đốc chiến lược thị trường tại StoneX, cho biết châu Âu hiện phụ thuộc nhiều hơn vào nguồn cung từ Trung Đông khi khu vực này giảm nhập khẩu năng lượng từ Nga.

Ông Tom Kloza, cố vấn cấp cao tại nhà cung cấp nhiên liệu Gulf Oil, cho biết biên lợi nhuận diesel đã tăng lên mức rất cao.

“Thông thường diesel chỉ cao hơn dầu thô khoảng 20 – 25 USD/thùng, nhưng hiện nay biên lợi nhuận đã lên tới 30 – 65 USD/thùng, thậm chí cao hơn”, ông nói.

Theo ông, mức lợi nhuận vượt trội này gần như đủ để trang trải toàn bộ chi phí vận hành của các nhà máy lọc dầu tại Mỹ và nhiều nước khác.

Vũ Hạo

FILI

– 14:49 11/03/2026