Cơn sốt AI bị ví với bong bóng dot-com và bong bóng Mississippi thế kỷ 18

Cơn sốt AI bị ví với bong bóng dot-com và bong bóng Mississippi thế kỷ 18

Làn sóng tăng giá của cổ phiếu trí tuệ nhân tạo (AI) đang đạt tới quy mô mang tính lịch sử và bắt đầu vượt qua nhiều cột mốc từng gắn với các bong bóng tài sản nổi tiếng trong quá khứ.

Theo ghi chú của Chiến lược gia Michael Hartnett tại Bank of America công bố vào ngày 14/05, chỉ số bán dẫn SOX hiện có mức giá cao hơn 62% so với đường trung bình động 200 ngày (MA200) – cao gấp đôi mức chênh lệch của Dow Jones trước cú sập “Black Monday” năm 1987 cũng như giai đoạn trước “Black Tuesday” năm 1929.

Mức chênh lệch này hiện thậm chí còn vượt cả Nasdaq trước khi bong bóng dot-com vỡ vào năm 2000, khi chỉ số công nghệ từng cao hơn đường trung bình động khoảng 55%.

Đáng chú ý, mức tăng hiện tại cũng tiệm cận ngưỡng 73% của chỉ số CAC All Tradable của Pháp trước khi “bong bóng Mississippi” sụp đổ vào năm 1720. Khi đó, cổ phiếu của Công ty Mississippi – một doanh nghiệp thuộc địa đang gặp khó khăn của Pháp – được chấp nhận như tiền hợp pháp, khiến cung tiền của nước này tăng gấp đôi.

“Diễn biến giá mang tính cấp số nhân, thị trường ngày càng tập trung, biến động suy giảm, cổ phiếu lấn át trái phiếu… và giờ đây, kịch bản tăng dựng đứng lại được xem là bình thường. Chúng ta dường như đang quay lại kịch bản quen thuộc”, ông Michael Hartnett nhận định.

Đà tăng của cổ phiếu AI trở nên rõ nét từ cuối tháng 3, với diễn biến gần như theo dạng parabol – một mô hình hiếm gặp trên thị trường chứng khoán. Nhiều cổ phiếu chip như Micron, AMD, SK Hynix, Marvell hay Intel đều thể hiện xu hướng này.

Không ít chuyên gia lo ngại quy mô đầu tư vào AI – được nhiều ngân hàng Phố Wall dự báo có thể vượt 1,000 tỷ USD trong năm tới – đang hình thành một bong bóng mới.

“Việc phải huy động hơn 1,000 tỷ USD tiền mặt để tài trợ cho làn sóng đầu tư này… là điều mà nhiều người gọi là bong bóng”, bà Ann Pettifor, Giám đốc tổ chức nghiên cứu kinh tế vĩ mô PRIME, nhận định với CNBC.

Dù vậy, một số ý kiến cho rằng quy mô đầu tư vào AI hiện nay vẫn chưa đủ lớn nếu đặt trong bối cảnh các cơn sốt tài sản trong lịch sử.

Ông Robin Wigglesworth của Financial Times cho rằng quy mô đầu tư vào AI hiện nay vẫn còn khá nhỏ nếu đặt trong bối cảnh các cơn sốt đầu tư lịch sử, ví von chỉ là phần rất nhỏ nếu so với làn sóng xây dựng đường sắt những năm 1860.

Theo ông, lượng trái phiếu được phát hành để tài trợ cho hạ tầng đường sắt khi đó – nếu quy đổi theo lạm phát và quy mô GDP – tương đương khoảng 10,000 tỷ USD ngày nay.

Dù vậy, nhiều ý kiến cho rằng việc hình thành bong bóng không đồng nghĩa với vô giá trị. “Đường sắt từng là một bong bóng, nhưng nó đã thay đổi nước Mỹ. Điện cũng từng là bong bóng và mang lại tác động tương tự. Việc xây dựng hạ tầng internet vào cuối những năm 1990 cũng là bong bóng nhưng đã thay đổi cả thế giới”, tác giả Derek Thompson viết trong một bài bình luận được ông Howard Marks, đồng sáng lập Oaktree Capital Management, dẫn lại.

Ông Thompson nhận định khó có khả năng AI sẽ trở thành công nghệ mang tính cách mạng đầu tiên không bị đầu tư quá mức và không trải qua một đợt điều chỉnh mạnh.

Dù quy mô nợ lớn và nhiều doanh nghiệp đang sử dụng các hình thức tài trợ ngoài bảng cân đối để xây dựng hạ tầng AI, doanh thu thực tế từ lĩnh vực này vẫn đang tăng trưởng mạnh. Alphabet cho biết doanh thu điện toán đám mây quý 1 tăng 63% so với cùng kỳ. AWS của Amazon ghi nhận doanh thu tăng 28%, đạt 37.59 tỷ USD, trong khi mảng đám mây của Microsoft tăng 40%, với bộ phận bao gồm Azure đạt 34.68 tỷ USD trong quý tài chính thứ ba.

Những kết quả này phần nào hỗ trợ thị trường chứng khoán. Tuy nhiên, đà tăng đang ngày càng tập trung vào nhóm cổ phiếu bán dẫn và hạ tầng AI, làm dấy lên lo ngại rằng nền tảng của thị trường chưa thực sự bền vững.

Theo Piper Sandler, dù S&P 500 tăng mạnh từ cuối tháng 3, số lượng cổ phiếu tăng giá so với giảm giá lại có xu hướng thu hẹp. “Độ rộng thị trường suy yếu khi S&P 500 liên tục lập đỉnh mới, cho thấy vai trò dẫn dắt thị trường ngày càng tập trung, chủ yếu ở nhóm công nghệ”, ông Craig Johnson nhận định.

Vũ Hạo

FILI

– 10:36 16/05/2026