Chứng khoán toàn cầu lao dốc khi dầu lên gần 120 USD/thùng, đồng USD tăng mạnh

Chứng khoán toàn cầu lao dốc khi dầu lên gần 120 USD/thùng, đồng USD tăng mạnh

Thị trường chứng khoán toàn cầu giảm mạnh khi giá dầu thô vượt mốc 100 USD/thùng lần đầu tiên kể từ năm 2022 do xung đột leo thang tại Trung Đông và các vấn đề ngày càng nghiêm trọng đối với hoạt động vận chuyển dầu. Trái phiếu Chính phủ Mỹ cũng giảm trên toàn bộ các kỳ hạn.

Nguồn: CNBC

Chỉ số cổ phiếu chuẩn của châu Á có lúc giảm tới 5.4%, mức giảm mạnh nhất kể từ tháng 4, trong đó thị trường Hàn Quốc lao dốc hơn 8% và Nhật Bản giảm khoảng 7%. Hợp đồng tương lai chỉ số chứng khoán Mỹ và châu Âu cũng giảm hơn 2.5%, cho thấy đà bán tháo có thể lan rộng sang các khu vực khác. Trong bối cảnh tâm lý thị trường xấu đi, đồng USD – tài sản trú ẩn được ưa chuộng trong cuộc xung đột này – tăng giá so với hầu hết các đồng tiền lớn khác.

Hợp đồng dầu WTI tăng 27.13%, tương đương 24.5 USD, lên 115.49 USD/thùng. Trong khi đó, dầu Brent – chuẩn dầu toàn cầu – tăng 25%, tương đương 23.15 USD, lên 115.84 USD/thùng. Tuần trước, giá dầu Mỹ đã tăng khoảng 35%, mức tăng theo tuần lớn nhất trong lịch sử giao dịch hợp đồng tương lai kể từ năm 1983. Lần gần nhất giá dầu vượt mốc 100 USD/thùng là sau khi Nga tiến hành chiến dịch quân sự tại Ukraine năm 2022.

Các nhà sản xuất dầu lớn cũng bắt đầu cắt giảm sản lượng, trong khi hoạt động vận chuyển qua Eo biển Hormuz gần như dừng lại.

Hai bên dường như đang chuẩn bị cho một cuộc xung đột kéo dài, khi Iran bổ nhiệm lãnh tụ tối cao mới. Tổng thống Donald Trump cho biết giá dầu tăng trong ngắn hạn – và sẽ “giảm nhanh chóng khi mối đe dọa hạt nhân từ Iran bị loại bỏ” – là “cái giá rất nhỏ phải trả” để đạt được “an toàn và hòa bình”.

Trái phiếu Chính phủ Mỹ tiếp tục bị bán ra và lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm của Mỹ quay trở lại xu hướng tăng trong năm nay. Lợi suất trái phiếu kỳ hạn ba năm của Australia – nhạy cảm với chính sách tiền tệ – tăng lên mức cao nhất kể từ năm 2011, trong khi hợp đồng tương lai trái phiếu chính phủ Đức giảm xuống gần mức thấp nhất trong 15 năm.

Làn sóng bán tháo lan rộng trên nhiều khu vực và nhiều loại tài sản trong tuần qua khi căng thẳng địa chính trị gây thêm áp lực cho các thị trường vốn đã chịu sức ép từ sự gián đoạn do trí tuệ nhân tạo và lo ngại về các rủi ro trong thị trường tín dụng. Cuộc khủng hoảng leo thang khiến nhà đầu tư phải cân nhắc giữa nguy cơ lạm phát quay trở lại do giá dầu tăng và các dấu hiệu thị trường lao động Mỹ đang chậm lại.

“Mọi người đang chuyển sang trạng thái phòng thủ”, bà Jun Bei Liu, đồng sáng lập và quản lý danh mục tại Ten Cap Investment, cho biết. “Thị trường đang cố gắng đánh giá cuộc chiến này sẽ kéo dài bao lâu. Nhà đầu tư lo ngại điều gì sẽ xảy ra với tăng trưởng toàn cầu nếu giá dầu duy trì ở mức hiện tại”.

Trong khi đó, các cuộc tấn công quân sự tiếp tục leo thang. Iran gia tăng các cuộc tấn công nhằm vào các nước láng giềng, còn Israel tấn công các kho nhiên liệu tại Tehran và đe dọa hệ thống điện của Iran. Tổng thống Trump cảnh báo Mỹ có thể nhắm mục tiêu vào những khu vực trước đây chưa từng bị tấn công. Ông viết trên mạng xã hội rằng các cuộc tấn công sẽ tiếp diễn “cho đến khi họ đầu hàng hoặc – nhiều khả năng hơn – sụp đổ hoàn toàn”.

Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) và Kuwait đã bắt đầu giảm sản lượng dầu khi Eo biển Hormuz – tuyến hàng hải quan trọng đối với dòng chảy dầu toàn cầu – gần như bị đóng cửa, gây tác động mạnh tới thị trường năng lượng và nguồn cung toàn cầu.

Việc tuyến đường biển hẹp nối Vịnh Ba Tư với đại dương bị tê liệt đã làm tắc nghẽn xuất khẩu từ khu vực sản xuất dầu lớn nhất thế giới.

“Vấn đề giờ đây không chỉ là việc Eo biển Hormuz gần như bị đóng, mà còn là sự gián đoạn nguồn cung đang lan rộng sâu hơn trong khu vực”, ông Dave Mazza, Giám đốc điều hành Roundhill Financial, cho biết. “Đó là kiểu thay đổi có thể khiến các nhà đầu tư vốn đã lo lắng càng muốn giảm rủi ro hơn nữa”.

Diễn biến này cũng thể hiện rõ trên thị trường trái phiếu. Sau một tháng mà nhu cầu đối với trái phiếu kho bạc Mỹ tăng lên do lo ngại rủi ro doanh nghiệp, cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran đã tạo ra một loạt rủi ro mới – và kích hoạt phản ứng khác từ thị trường.

Thay vì đóng vai trò nơi trú ẩn, trái phiếu chính phủ Mỹ lại bị bán ra theo đà tăng của giá dầu, khiến lợi suất tăng mạnh khi lo ngại lạm phát trở thành tâm điểm trong bối cảnh giá cả đã cao hơn mức mà các ngân hàng trung ương mong muốn.

Một yếu tố quan trọng khác là sức mạnh của đồng USD. Chỉ số đồng USD tăng 0.5% trong ngày 09/03.

“Đồng USD là bên hưởng lợi lớn nhất trong môi trường hiện tại, nhờ vị thế tài sản trú ẩn và việc Mỹ là nước xuất khẩu năng lượng ròng”, bà Carol Kong, Chiến lược gia tại Commonwealth Bank of Australia ở Sydney, cho biết. “Mức tăng của USD sẽ phụ thuộc vào độ sâu và thời gian kéo dài của cuộc xung đột, điều vẫn còn rất khó đoán”.

Trong khi đó tại Mỹ, dữ liệu công bố hôm thứ Sáu cho thấy số việc làm phi nông nghiệp giảm 92,000 trong tháng trước, một trong những mức giảm lớn nhất kể từ thời kỳ đại dịch. Tỷ lệ thất nghiệp tăng lên 4.4%.

Giá dầu tăng vọt có thể dẫn đến một đợt điều chỉnh trên thị trường chứng khoán thay vì thị trường giá xuống, nhưng kịch bản thị trường con gấu vẫn có thể xảy ra, theo ông Ed Yardeni, Chủ tịch Yardeni Research. Nếu nhà đầu tư bắt đầu kỳ vọng đình lạm, khả năng xảy ra thị trường con gấu sẽ cao hơn.

“Phản ứng của thị trường chứng khoán có thể vẫn chưa chạm đáy”, ông Michael O’Rourke, chiến lược gia trưởng tại JonesTrading, nhận định. “Tôi cho rằng tâm lý né rủi ro sẽ còn kéo dài cho đến khi xuất hiện những tin tức tích cực rõ ràng”.

Một số nhà đầu tư cũng đưa ra nhận định về tình hình hiện tại. Ông Homin Lee, chiến lược gia vĩ mô cấp cao tại Lombard Odier, cho rằng các nhà đầu tư toàn cầu đang phải đối mặt với một loạt kịch bản có thể xảy ra đối với cuộc xung đột, và điều đó đủ để khiến họ chuyển sang trạng thái phòng thủ trong ngắn hạn. Ông nhận định biến động sẽ là điều khó tránh khỏi và thậm chí có thể lớn hơn đối với thị trường cổ phiếu khu vực châu Á – Thái Bình Dương do khu vực này phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu năng lượng.

Trong khi đó, ông Hironori Akizawa, quản lý quỹ tại Tokio Marine Asset Management, cho biết ông không chắc cuộc chiến sẽ kéo dài bao lâu nhưng tin rằng cuối cùng các bên sẽ đạt được thỏa thuận. Ông dự đoán tâm lý tiêu cực trên thị trường có thể chạm đáy vào một thời điểm nào đó trong tháng này, nhưng hiện tại chưa phải lúc để vội vàng mua vào.

Vũ Hạo

FILI

– 10:30 09/03/2026