Chiến sự Iran thúc đẩy Trung Quốc rót vốn kỷ lục vào năng lượng xanh ở nước ngoài

Chiến sự Iran thúc đẩy Trung Quốc rót vốn kỷ lục vào năng lượng xanh ở nước ngoài

Trung Quốc đã đẩy mạnh tài trợ cho các dự án năng lượng xanh trong khuôn khổ Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI) lên mức cao kỷ lục trong nửa đầu năm 2026, khi xung đột giữa Mỹ và Iran làm gia tăng sức hấp dẫn của năng lượng tái tạo trước biến động của giá dầu.

Các cánh tuabin gió tại một cảng ở Trung Quốc. Trong nửa đầu năm 2026, chương trình hạ tầng đối ngoại chủ lực của Bắc Kinh đã nâng giá trị tài trợ cho các dự án năng lượng xanh lên 20.1 tỷ USD. Ảnh: CFOTO/Future Publishing/Getty Images.

Theo nghiên cứu của Đại học Queensland (Australia) và Green Finance & Development Center (Thượng Hải), tổng giá trị các thương vụ năng lượng xanh thuộc BRI đạt 20.1 tỷ USD trong 6 tháng đầu năm, vượt cả mức của cả năm 2025.

Trong đó, 11.8 tỷ USD là các dự án xây dựng và 8.3 tỷ USD là các khoản đầu tư.

Ông Christoph Nedopil Wang, Chuyên gia về tài chính và năng lượng Trung Quốc tại Đại học Queensland, cho rằng chi phí ngày càng thấp của năng lượng tái tạo đã liên tục thúc đẩy dòng vốn đầu tư của Trung Quốc, bất chấp căng thẳng thương mại.

“Những quốc gia hợp tác với Trung Quốc trong lĩnh vực năng lượng xanh có thể hưởng lợi khi giá năng lượng ít biến động hơn giữa bối cảnh chiến sự Iran”, ông nhận định.

Không chỉ năng lượng xanh, tổng giá trị các dự án và khoản đầu tư trong khuôn khổ BRI cũng đạt 126.3 tỷ USD trong nửa đầu năm 2026, tăng từ 123.3 tỷ USD cùng kỳ năm trước và là mức cao nhất từ trước đến nay.

Con số này gồm 49.8 tỷ USD vốn đầu tư và 76.5 tỷ USD giá trị các hợp đồng xây dựng. Ngoài năng lượng, Trung Quốc cũng tăng đầu tư vào các lĩnh vực sản xuất, công nghệ, kim loại và khai khoáng.

Theo Financial Times, dòng vốn BRI tăng tốc trong bối cảnh các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran đẩy giá dầu và khí đốt tăng mạnh, đồng thời nhu cầu mở rộng hạ tầng điện và trung tâm dữ liệu phục vụ AI trên toàn cầu tiếp tục bùng nổ.

Dữ liệu hải quan Trung Quốc cũng cho thấy xuất khẩu các sản phẩm công nghệ sạch của nước này đã tăng mạnh trong những tháng gần đây.

Khu vực tư nhân ngày càng đóng vai trò chủ đạo

Được Chủ tịch Tập Cận Bình khởi xướng từ năm 2013, BRI được xem là trụ cột trong chiến lược mở rộng ảnh hưởng kinh tế và thương mại của Trung Quốc tại các nước đang phát triển.

Nghiên cứu cho thấy một thay đổi đáng chú ý là khu vực tư nhân đang dần thay thế các doanh nghiệp nhà nước trong việc triển khai các dự án BRI.

Trong nửa đầu năm 2026, doanh nghiệp tư nhân chiếm 48% tổng mức độ tham gia vào các dự án BRI, tăng mạnh so với 13% của năm 2022.

Ông Li Shuo, Giám đốc China Climate Hub thuộc Asia Society Policy Institute, cho rằng làn sóng đầu tư mới khác biệt so với trước đây khi các quyết định ngày càng dựa trên hiệu quả thương mại thay vì chỉ đạo của nhà nước.

Theo ông, điều này cũng phản ánh năng lực cạnh tranh ngày càng cao và sự trưởng thành của ngành công nghệ sạch Trung Quốc trên thị trường quốc tế.

Châu Phi tiếp tục hút vốn, Pakistan và Nga chững lại

Dù BRI nhiều năm qua bị chỉ trích vì làm gia tăng gánh nợ tại nhiều quốc gia, đặc biệt ở châu Phi, cũng như thiếu minh bạch trong điều kiện tín dụng và mở cửa thị trường không tương xứng, các nước châu Phi vẫn tiếp tục đón nhận mạnh dòng vốn từ Trung Quốc.

Trong nửa đầu năm, đầu tư của Trung Quốc vào châu Phi gần gấp ba lần so với cùng kỳ, đạt 33.5 tỷ USD.

Ở chiều ngược lại, Pakistan và Nga không ghi nhận dự án BRI mới nào trong giai đoạn này.

Theo ông Nedopil Wang, hoạt động BRI tại Nga đã suy yếu đáng kể kể từ khi Tổng thống Vladimir Putin phát động chiến dịch quân sự tại Ukraine, trong khi cả hai nước vẫn gặp khó khăn trong việc chuyển từ các dự án do nhà nước dẫn dắt sang các khoản đầu tư mang tính thương mại.

Đối với Pakistan, quốc gia từng là đối tác trọng điểm của BRI, ông cho rằng Islamabad đang có xu hướng tăng cường hợp tác với Mỹ trong bối cảnh quan hệ giữa Trung Quốc và Ấn Độ đã phần nào ổn định trở lại.

Vương Đông

FILI

– 10:40 27/07/2026