Biên giới với Thái Lan vẫn đóng, Campuchia bất ngờ công bố con số 1,6 tỷ USD

Thương mại song phương giữa Campuchia và Thái Lan đang có dấu hiệu ổn định trở lại. Mức sụt giảm so với cùng kỳ năm trước đã thu hẹp dần trong suốt năm 2026. Đây là thông tin do Tổng cục Hải quan và Thuế tiêu thụ đặc biệt Campuchia (GDCE) công bố, được Khmer Times dẫn lại.

Theo số liệu của GDCE, tổng kim ngạch thương mại hai chiều trong bảy tháng đầu năm 2026 đạt 1,61 tỷ USD . Con số này thấp hơn mức 2,4 tỷ USD của cùng kỳ năm 2025. Tuy nhiên, tốc độ sụt giảm đã chậm lại đáng kể theo thời gian. Mức giảm so với cùng kỳ là 43,5% trong tháng 1 và 42,3% trong tháng 2. Từ tháng 3 trở đi, mức giảm thu hẹp dần và còn 32,7% vào tháng 7.

Xuất khẩu của Campuchia sang Thái Lan cho thấy sức chống chịu tốt hơn nhập khẩu. Kim ngạch xuất khẩu giảm 14%, xuống còn 420 triệu USD. Trong khi đó, nhập khẩu từ Thái Lan giảm mạnh hơn, tới 37,5%, còn 1,19 tỷ USD. Mức giảm nhập khẩu nhanh hơn xuất khẩu đã giúp thu hẹp thâm hụt thương mại của Campuchia với Thái Lan. Thâm hụt giảm từ khoảng 1,41 tỷ USD trong bảy tháng đầu năm 2025 xuống còn khoảng 770 triệu USD trong cùng giai đoạn năm nay.

Biên giới đường bộ giữa hai nước đóng cửa hoàn toàn từ cuối tháng 6/2025 giữa lúc căng thẳng leo thang. Tình trạng gián đoạn càng nghiêm trọng hơn sau đợt xung đột biên giới lần hai vào tháng 12, kéo dài gần ba tuần. Tác động rõ rệt nhất rơi vào hai tháng đầu năm 2026, khi mức giảm thương mại vượt 40%. Đà thu hẹp mức giảm sau đó cho thấy doanh nghiệp hai nước đã dần thích nghi với việc đóng cửa biên giới kéo dài, bằng cách duy trì giao thương qua các kênh thay thế.

Đối với một số mặt hàng, đặc biệt là hàng hóa sản xuất có giá trị cao, vận tải đường biển đã trở thành phương án thay thế cho giao thương đường bộ. Tuy nhiên, tuyến vận tải này thường kéo theo chi phí cao hơn và thời gian giao hàng lâu hơn, nên không thể thay thế hoàn toàn thương mại qua biên giới.

Số liệu của GDCE vì vậy phản ánh một sự phục hồi cục bộ, chứ chưa phải trở lại trạng thái bình thường. Việc kim ngạch xuất nhập khẩu vẫn tiếp tục giảm cho thấy gián đoạn còn đáng kể. Trong khi đó, mức giảm so với cùng kỳ thu hẹp dần cho thấy hoạt động thương mại đã bắt đầu ổn định trở lại. Đà phục hồi cũng không đồng đều giữa các nhóm hàng, phản ánh sự khác biệt về năng lực sản xuất nội địa và nhu cầu thị trường.

Ba yếu tố chính giúp thương mại hai nước phục hồi

Trả lời phỏng vấn của Khmer Times, nhà phân tích kinh tế – xã hội và địa chính trị Chey Tech chỉ ra ba yếu tố chính giúp thương mại hai nước phục hồi bất chấp biên giới đường bộ vẫn đóng cửa.

Thứ nhất, chuỗi cung ứng thiết bị điện tử liên quan đến các doanh nghiệp Nhật Bản đầu tư tại cả hai nước đã chuyển từ vận tải đường bộ sang đường biển, giúp thương mại tiếp tục dù biên giới bị hạn chế.

Thứ hai, Campuchia vẫn phụ thuộc vào hàng nhập khẩu từ Thái Lan mà nước này chưa thể tự sản xuất, đặc biệt trong nông nghiệp và xây dựng. Ông cho biết nông dân vẫn cần máy cày tay, máy kéo, phân bón và thuốc trừ sâu nhập khẩu, còn ngành xây dựng phụ thuộc vào vật liệu và nội thất nhập khẩu.

Thứ ba, người tiêu dùng Campuchia đã dần quay lại dùng hàng Thái Lan, sau khi từng hưởng ứng lời kêu gọi tẩy chay lúc xung đột mới bùng phát. Ông Tech nhấn mạnh người tiêu dùng Campuchia có thể nhanh chóng quay lưng với hàng Thái Lan, nhưng cũng dễ dàng quay lại sử dụng, phản ánh mức độ nhận thức tiêu dùng còn hạn chế.

Ông cũng nêu vai trò của giới thương nhân và nhà nhập khẩu giàu có tại Campuchia, cho rằng lợi ích kinh doanh của họ thường được đặt lên trên tinh thần dân tộc chủ nghĩa. Theo ông, nhóm này chỉ tập trung vào lợi nhuận và không ai có thể ngăn cản họ.

Nhìn chung, ông Tech cho rằng thương mại Campuchia – Thái Lan phục hồi chủ yếu nhờ nhu cầu nông sản theo mùa vụ và sự phụ thuộc kéo dài vào các sản phẩm mà Campuchia chưa thể tự sản xuất. Tuy nhiên, ông lưu ý thương mại khó có thể trở lại mức trước xung đột trong thời gian gần, do chính phủ vẫn hạn chế nhập khẩu các mặt hàng chiến lược, bao gồm dầu, khí đốt, rau và trái cây — vốn từng chiếm hàng trăm triệu USD kim ngạch thương mại song phương.