AI hút hàng trăm tỷ USD, cựu Chủ tịch SEC cảnh báo nguy cơ đổ vỡ
AI hút hàng trăm tỷ USD, cựu Chủ tịch SEC cảnh báo nguy cơ đổ vỡ
Cơn sốt trí tuệ nhân tạo (AI) đang hình thành một bong bóng có nguy cơ vỡ và đẩy kinh tế Mỹ vào suy thoái trước cuộc bầu cử Tổng thống năm 2028, Gary Gensler, cựu Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC), cảnh báo trong cuộc phỏng vấn với CNN.
“Đó đã là một bong bóng rồi”, ông Gensler, người từng phụ trách giám sát thị trường vốn Mỹ dưới thời chính quyền Tổng thống Joe Biden, nhận định.
Cảnh báo của ông Gensler được đưa ra trong thời điểm ngành AI đối mặt với hàng loạt biến động liên tiếp trong những tuần gần đây.
Gary Gensler, cựu Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC)
|
Chiến thắng bất ngờ của phe Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ đã khiến giới đầu tư lo ngại Washington có thể siết chặt quản lý các trung tâm dữ liệu – nền tảng cốt lõi trong quá trình mở rộng hạ tầng AI. Trong khi đó, Washington và Phố Wall vẫn chưa hết chấn động trước sự sụp đổ bất ngờ của Jensen Huang tại Nvidia, nhân vật được xem là có ảnh hưởng lớn nhất trong ngành. Một phép thử quan trọng khác cũng đang đến gần: Anthropic đang tìm cách thực hiện đợt IPO có quy mô kỷ lục bất chấp những trở ngại này.
Ông Gensler, người đứng đầu SEC trong giai đoạn 2021-2025, đặc biệt lưu ý đến quy mô đầu tư khổng lồ vào hạ tầng AI. Theo một số ước tính, dòng vốn đổ vào lĩnh vực này lên tới 800 tỷ USD mỗi năm.
“Lịch sử cho thấy khi một công nghệ mới xuất hiện và thu hút lượng vốn đầu tư đáng kể, sẽ đến lúc tốc độ tăng trưởng chững lại. Hoạt động đầu tư sẽ phải thu hẹp”, ông Gensler nói. “Vấn đề duy nhất là chúng ta sẽ chứng kiến một cuộc suy thoái nhẹ hay một cú sốc nghiêm trọng hơn”.
Những nhận định này có thể đưa ông Gensler trở thành cựu quan chức quản lý liên bang cấp cao nhất công khai cảnh báo về nguy cơ suy thoái kinh tế do bong bóng AI gây ra.
Tuy nhiên, quan điểm của ông cũng tương đồng với những cảnh báo trước đó từ nhiều nhân vật nổi bật tại Phố Wall và giới học thuật, trong đó có tỷ phú quỹ đầu cơ Ray Dalio, nhà kinh tế học Harvard Kenneth Rogoff và nhà đầu tư Mike Novogratz.
Cơn sốt đầu tư và cuộc chạy đua vũ trang công nghệ
Hiện là giáo sư tại Viện Công nghệ Massachusetts (MIT), Gensler dẫn lại những ví dụ lịch sử về các công nghệ mang tính đột phá, từng trải qua những đợt suy thoái mạnh sau khi doanh nghiệp đổ vốn xây dựng hạ tầng với kỳ vọng nguồn doanh thu trong tương lai.
“Đợt bùng nổ rồi hình thành bong bóng đường sắt thực sự là một cuộc phiêu lưu lớn, nhưng cuối cùng lại dẫn đến những cuộc suy thoái sâu sắc, thậm chí là khủng hoảng kinh tế. Điều tương tự cũng xảy ra với điện trong thập niên 1920 và Internet trong thập niên 1990”, ông Gensler nói.
Với AI, các doanh nghiệp đang chạy đua rót những khoản tiền khổng lồ vào việc xây dựng trung tâm dữ liệu, mua chip xử lý tiên tiến cùng nhiều thiết bị khác.
Một phần khu phức hợp trung tâm dữ liệu AI Stargate của Oracle đang trong quá trình xây dựng tại Abilene, bang Texas, ngày 26/8/2026.
|
Đây là cuộc đua nhằm phát triển những mô hình AI thông minh nhất và các dòng chip mạnh nhất, qua đó tận dụng làn sóng đầu tư quy mô lớn trên Phố Wall, đồng thời vượt qua Trung Quốc trong cuộc cạnh tranh quyết liệt nhằm giành ưu thế công nghệ.
Tuy nhiên, dòng vốn đang đổ vào lĩnh vực này nhanh hơn khả năng tạo ra lợi nhuận. Sự mất cân đối đó khó có thể kéo dài và sớm muộn cũng sẽ phải điều chỉnh.
Quá nhiều tiền đổ vào quá nhanh
Tình trạng này làm dấy lên nguy cơ doanh nghiệp đầu tư quá mức, đồng thời tích tụ gánh nặng nợ vay vượt quá khả năng kiểm soát.
“Các tập đoàn công nghệ lớn đang chi tiêu trong năm 2026 nhiều gấp 5 lần so với chỉ 3 năm trước. Quy mô đầu tư thực sự quá lớn”, ông Gensler nhận xét.
Ảnh hưởng tài chính của Nvidia hiện lan rộng đến gần như mọi ngóc ngách trong hệ sinh thái AI. Công ty thậm chí được ví như ngân hàng trung ương của ngành AI, với Jensen Huang giữ vai trò lãnh đạo cho đến khi bất ngờ rời đi vào tuần trước.
Jensen Huang, CEO Nvidia vào thời điểm đó, phát biểu tại hội nghị về trí tuệ nhân tạo (AI) ở San Jose, bang California, ngày 18/3/2025.
|
Điều khiến những người hoài nghi về AI lo ngại không chỉ là quy mô chi tiêu, mà còn là cách các khoản đầu tư này được tài trợ.
Ông Gensler, người từng giữ chức Chủ tịch Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai (CFTC) dưới thời Tổng thống Barack Obama, bày tỏ quan ngại rằng một phần hoạt động chi tiêu đang nằm ngoài tầm quan sát của thị trường. Ông đề cập đến các hình thức tài trợ vòng tròn (circular funding) và những cấu trúc tài trợ phức tạp nằm ngoài bảng cân đối kế toán, khiến nhà đầu tư khó đánh giá chính xác mức độ rủi ro mà doanh nghiệp đang gánh chịu.
“Một người có thể đặt câu hỏi tại sao tất cả các bên cho vay lại sẵn sàng cung cấp nhiều tiền đến vậy”, ông Gensler nói. “Tôi nghĩ lịch sử sẽ cho thấy họ đã cho vay quá nhiều tiền trong một khoảng thời gian quá ngắn. Đó là bản chất của những chu kỳ bùng nổ đầu tư cuối cùng biến thành bong bóng và vỡ tung”.
Nguy cơ đổ vỡ và phá sản
Nếu cơn sốt AI đảo chiều, những mắt xích nào có thể chịu tác động đầu tiên?
Ông Gensler chỉ ra nhóm neocloud – các nền tảng điện toán đám mây chuyên biệt, cung cấp năng lực tính toán quy mô lớn cho các nhà phát triển AI thông qua hình thức cho thuê.
Vấn đề là một số công ty trong lĩnh vực này xây dựng hoạt động kinh doanh dựa trên núi nợ, trong khi mô hình kinh doanh lại dễ bị tổn thương trước những thay đổi đột ngột của thị trường.
“Các công ty lớn sẽ sống sót. Nhưng trong nhóm neocloud, chúng ta có thể chứng kiến những doanh nghiệp đổ vỡ và phá sản”, ông Gensler nhận định.
Elon Musk cũng từng đưa ra cảnh báo đáng chú ý khi cho rằng hơn 200 công ty neocloud hiện nay sẽ trải qua làn sóng đào thải và hợp nhất, trong đó nhiều doanh nghiệp quy mô nhỏ khó có thể tồn tại.
“Một số sẽ vượt qua được, nhưng không nhiều”, ông Musk viết trong một bài đăng trên mạng xã hội X vào tháng trước.
Bài học từ bong bóng bất động sản và dot-com
Không phải mọi bong bóng vỡ đều dẫn đến suy thoái kinh tế, và mức độ nghiêm trọng của các cuộc suy thoái cũng khác nhau.
Ông Gensler dự báo quy mô của đợt suy thoái tiềm tàng lần này có thể tương đương với cú vỡ bong bóng dot-com vào đầu những năm 2000, nhưng sẽ không nghiêm trọng như cuộc khủng hoảng cho vay thế chấp dưới chuẩn, vốn từng châm ngòi cho khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008.
Cuộc Đại suy thoái 2008-2009 từng trở thành chủ đề quan trọng trong cuộc đua vào Nhà Trắng năm 2008. Theo ông Gensler, đợt suy thoái tiềm tàng lần này cũng có thể xảy ra vào một thời điểm nhạy cảm trong lịch trình chính trị của Mỹ.
“Tôi nghĩ quá trình định giá lại tài sản và sự suy yếu của nền kinh tế sẽ diễn ra trước tháng 11/2028”, ông nói.
Không có sự hưng phấn phi lý trên thị trường
Dù vậy, nhiều nhân vật tại Phố Wall cho rằng những biến động trong vài tuần qua thực chất cho thấy sức bền của cơn sốt AI.
Cổ phiếu AI đã mất đi một phần đáng kể đà tăng, nhưng chưa sụp đổ và nhà đầu tư cũng chưa rơi vào trạng thái hoảng loạn, bất chấp hàng loạt cú sốc gần đây.
“Những gì chúng ta đang chứng kiến là bong bóng đang xì ra một phần. Điều đó không nhất thiết đồng nghĩa bong bóng sẽ vỡ”, Ed Yardeni, Chủ tịch Yardeni Research, nhận định. “Tôi không cho rằng đây là bong bóng sẽ vỡ tung. Nó có khả năng tự điều chỉnh. Thỉnh thoảng, cổ phiếu AI sẽ trải qua những đợt sụt giảm mạnh”.
Một nhà giao dịch làm việc tại sàn giao dịch chứng khoán New York (NYSE) ngày 6/11/2026.
|
Ông Yardeni, người từng là nhà kinh tế trưởng tại Deutsche Bank trong giai đoạn bong bóng dot-com vỡ, thừa nhận cảnh báo của ông Gensler là một kịch bản có cơ sở. Tuy nhiên, ông cho rằng chính những lo ngại về bong bóng đang giúp ngăn thị trường tăng nóng đến mức khó duy trì.
“Nếu tất cả mọi người đều tin AI là một bong bóng, có lẽ nó lại không phải như vậy. Thật tốt khi những người như ông Gensler liên tục nhắc nhở chúng ta giữ sự tỉnh táo, bởi điều đó phần nào giúp giảm thiểu rủi ro suy giảm”, Yardeni nói.
Những lo ngại này cũng góp phần kéo các chỉ số định giá từng ở mức rất cao xuống thấp hơn, qua đó giảm nguy cơ giá cổ phiếu tách rời khỏi giá trị thực của doanh nghiệp.
Ông Yardeni dẫn chứng tỷ lệ giá trên lợi nhuận (P/E) của các nhà sản xuất chip đã giảm xuống dưới mức trung bình của toàn thị trường.
“Chúng ta không chứng kiến một phiên bản lặp lại của giai đoạn 1999-2000. Định giá cổ phiếu hiện không có sự hưng phấn phi lý”, ông nói.
Cơn bão đang ở phía trước?
Cựu Chủ tịch SEC khẳng định ông tin tưởng vào nền tảng công nghệ cốt lõi của AI, nhưng vẫn lo ngại thị trường vốn đang định giá sai lĩnh vực này.
Lớn lên bên vịnh Chesapeake, ông Gensler ví tình hình hiện tại như một chuyến đi thuyền khi những đám mây đen đang xuất hiện ở phía chân trời.
“Tôi không thể nói chính xác cơn bão sẽ đến khi nào và dữ dội đến mức nào. Nhưng nếu ở vị trí của các bạn, tôi sẽ gia cố các bộ phận của con thuyền và chuẩn bị sẵn áo mưa phù hợp”, ông nói.
Vũ Hạo
FILI
– 11:17 17/11/2026
Các Sàn forex Uy Tín:
Icmarkets
Exness
Source link
Comments are closed, but trackbacks and pingbacks are open.