Khủng hoảng tại Nvidia phơi bày mặt trái của những nhà sáng lập quyền lực

By Forex Uy tín On Th11 13, 2026

Biến động tại gã khổng lồ chip Mỹ cho thấy rủi ro quản trị doanh nghiệp tồn tại từ lâu: Sự phụ thuộc quá lớn vào một nhà lãnh đạo.

Các nhà đầu tư trên toàn cầu đang cùng đối mặt với một câu hỏi khi cuộc khủng hoảng tại Nvidia chi phối thị trường: Một đế chế trị giá hàng ngàn tỷ USD sẽ còn đáng giá bao nhiêu nếu thiếu đi nhà sáng lập có tầm nhìn xuất chúng?

Ông Jensen Huang vừa từ chức Chủ tịch, CEO và rời HĐQT Nvidia. Ảnh: Nikkei Asia

Cổ phiếu của gã khổng lồ chip Mỹ lao dốc gần 5% trong phiên giao dịch ngày 12/11, sau khi Jensen Huang, 63 tuổi, từ chức CEO. Hơn 600 tỷ USD vốn hóa thị trường đã bị thổi bay kể từ khi công ty mở cuộc điều tra nội bộ trong ngày 08/11 về mối liên hệ của ông với Alice Huang, người bị các quan chức tình báo Mỹ cáo buộc là gián điệp Trung Quốc.

Ban đầu, HĐQT Nvidia khẳng định không có thông tin mật về an ninh quốc gia hay bí mật doanh nghiệp nào bị xâm phạm. Tuy nhiên, sức ép ngày càng lớn cùng những thông tin về mối quan hệ ngoài hôn nhân thứ hai của ông Huang đã đẩy các tiêu chuẩn quản trị doanh nghiệp của Nvidia vào tâm điểm chú ý. Sau cuộc họp HĐQT, Jensen Huang quyết định từ chức và Giám đốc tài chính Colette Kress được bổ nhiệm làm CEO tạm quyền trong ngày 12/11, trong khi công ty tìm kiếm người kế nhiệm chính thức.

Sự rời đi đột ngột của Jensen Huang phơi bày một điểm yếu trong văn hóa doanh nghiệp phổ biến ở nhiều công ty châu Á và ngày càng xuất hiện tại các startup công nghệ. Đó là rủi ro phụ thuộc vào nhân sự chủ chốt (key-man risk), khi quyền lực tập trung quá lớn vào một lãnh đạo duy nhất, trong khi doanh nghiệp thiếu kế hoạch kế nhiệm được xây dựng bài bản.

Các nhà phân tích cho rằng phản ứng mạnh của thị trường trước sự ra đi của Huang phản ánh niềm tin của nhà đầu tư rằng một phần đáng kể mức định giá cao của Nvidia gắn trực tiếp với vị thế của ông như một nhà lãnh đạo có tầm nhìn khác biệt.

Đầu tuần này, chuyên gia phân tích Dan Ives của Phố Wall từng dự báo định giá Nvidia có thể giảm 25-30% nếu ông Huang bị buộc rời vị trí CEO, bởi điều đó sẽ “thay đổi định hướng tương lai của công ty”.

Brian Burke, nhà sáng lập hãng luật Burke Law & Strategy, nhận định: “Đây là bài học cho giới doanh nghiệp về rủi ro rất lớn khi vận mệnh của một công ty bị gắn chặt với một cá nhân”.

“Jensen chính là bộ mặt của Nvidia. Hai bên gần như là một”, ông nói thêm.

Những hệ lụy từ việc quá phụ thuộc vào một lãnh đạo đặc biệt dễ nhận thấy tại châu Á, nơi các mô hình quản trị yếu kém và khủng hoảng lãnh đạo cấp cao trong quá khứ từng khiến thị trường nhanh chóng định giá lại doanh nghiệp.

Tháng 10/2020, Jack Ma, nhà sáng lập tập đoàn thương mại điện tử Alibaba của Trung Quốc, công khai chỉ trích các cơ quan quản lý tài chính tại một diễn đàn ở Thượng Hải. Chỉ vài ngày sau, Bắc Kinh đình chỉ đợt IPO của Ant Financial, công ty liên kết trong lĩnh vực công nghệ tài chính của Alibaba. Nếu diễn ra, thương vụ này có thể định giá doanh nghiệp ở mức hơn 300 tỷ USD. Jack Ma sau đó biến mất khỏi các hoạt động công khai trong nhiều tháng. Đến tháng 7/2023, Ant được định giá khoảng 78 tỷ USD, dựa trên kế hoạch mua lại cổ phần của công ty.

Tại Nhật Bản, Nissan Motor trải qua giai đoạn suy giảm tài chính kéo dài, với khoản lỗ ròng lên tới hàng tỷ USD, sau vụ bắt giữ và phế truất gây chấn động đối với cựu Chủ tịch Carlos Ghosn năm 2018. Ông bị nghi khai báo thấp hơn 45 triệu USD tiền thù lao. Kể từ khi Ghosn bị bắt, giá cổ phiếu Nissan đã giảm hơn 70%.

Nhà sáng lập Alibaba Jack Ma biến mất khỏi các hoạt động công khai trong nhiều tháng sau khi công khai chỉ trích các cơ quan quản lý Trung Quốc tại một diễn đàn ở Thượng Hải vào tháng 10/2020. © Reuters

Một số nhà quan sát đặt câu hỏi liệu quyền lực của Huang có được HĐQT Nvidia gồm 10 thành viên kiểm soát đầy đủ hay không. HĐQT này có các cựu lãnh đạo cấp cao từ những doanh nghiệp như PepsiCo, Goldman Sachs và Eli Lilly. Một số thành viên, trong đó có Tench Coxe của Sutter Hill Ventures và Mark Stevens của quỹ đầu tư Sequoia, đã làm việc với Huang trong nhiều thập kỷ.

Trong ngày 12/11, HĐQT thông báo Harvey Jones, CEO công ty phần mềm Synopsys, sẽ trở thành chủ tịch HĐQT đầu tiên trong lịch sử Nvidia.

Huang sở hữu khoảng 3.5% cổ phần Nvidia, qua đó trở thành cổ đông cá nhân lớn nhất của công ty. Tuy nhiên, ông không có quyền biểu quyết đặc biệt để chi phối các quyết định của HĐQT. Theo các nhà phân tích của Bernstein Research, Huang quản lý trực tiếp khoảng 60 nhân sự cấp dưới.

Việc Nvidia ngày càng mang dáng dấp một doanh nghiệp gia đình cũng làm dấy lên lo ngại về quản trị tại một công ty có vốn hóa hàng ngàn tỷ USD. Con gái và con trai Huang đều đang giữ các vị trí điều hành cấp cao trong lĩnh vực tiếp thị sản phẩm và quản lý sản phẩm.

“Điều chúng ta chứng kiến ở nhiều nơi là HĐQT trở nên quá phụ thuộc và chiều theo CEO, thay vì thực hiện vai trò giám sát ngược lại. CEO cũng thường không xây dựng được đội ngũ kế cận đủ mạnh để thay thế mình. Đây là vấn đề mà chúng ta đang thấy tại Nvidia”, Jeffrey Sonnenfeld, giáo sư Đại học Yale, nhận xét.

Giống như những doanh nhân có tầm ảnh hưởng lớn khác, chẳng hạn Elon Musk của SpaceX và Mark Zuckerberg của Meta, ông Huang đóng vai trò vượt trội trong hành trình đưa Nvidia từ một startup sản xuất chip đồ họa cho trò chơi điện tử vào thập niên 1990 trở thành tập đoàn trị giá 4.5 ngàn tỷ USD, giữ vị trí trung tâm trong làn sóng bùng nổ trí tuệ nhân tạo toàn cầu.

Với chiếc áo khoác da màu đen trở thành thương hiệu cá nhân, gợi nhớ đến chiếc áo cổ lọ đen quen thuộc của Steve Jobs, Huang đã trở thành nhân vật nổi tiếng trên toàn cầu. Ông thường xuyên giới thiệu các bộ xử lý AI của Nvidia tại những sự kiện được tổ chức theo phong cách trình diễn hoành tráng ở nhiều nơi trên thế giới.

Theo James Vrachas, Giám đốc điều hành tại Post Oak Group, một ngân hàng đầu tư có trụ sở ở Houston, những doanh nghiệp có nhà lãnh đạo sở hữu tầm nhìn vượt trội thường được thị trường định giá cao hơn. “Chúng tôi nhận thấy nhà đầu tư không chỉ đặt cược vào tầm nhìn chiến lược, mà còn vào chính cá tính và sức hút của người lãnh đạo”.

Cổ đông Nvidia có thể thất vọng trước sự ra đi của Huang, sau những đóng góp của ông trong việc xây dựng vị thế thống trị của công ty trong ngành sản xuất chip và củng cố năng lực cạnh tranh của Mỹ trong lĩnh vực AI. Tuy nhiên, theo George Chen, đối tác tại The Asia Group, điều mà họ có thể tiếc nuối nhất chính là sự mất đi một tầm nhìn khó có thể thay thế.

“Mối lo ngại không chỉ nằm ở doanh thu tương lai hay lợi nhuận từng quý. Đó còn là vấn đề về tầm nhìn chiến lược”, ông Chen nói.

“Thật khó hình dung Tesla nếu không có Elon… và Nvidia cũng sẽ không còn như trước nếu thiếu Jensen”.

Vũ Hạo

FILI

– 09:56 13/11/2026

Các Sàn forex Uy Tín:

Icmarkets

Exness

Source link