Đảng Dân chủ thắng, thị trường tài chính Mỹ sẽ ra sao?

Đảng Dân chủ thắng, thị trường tài chính Mỹ sẽ ra sao?

Đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cả Hạ viện lẫn Thượng viện sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 03/11 đang được giới đầu tư xem là phép thử lớn cho tài sản Mỹ. Xét theo cấu trúc lợi suất, một Quốc hội đối lập có thể thu hẹp chính phần phí bảo hiểm rủi ro chính sách đang đẩy lợi suất Trái phiếu Kho bạc lên quanh 5%. Tuy vậy, rủi ro không biến mất mà dịch chuyển sang hai điểm nghẽn: trần nợ giữa năm 2027 và làn sóng thuế quan có mục tiêu nhắm vào các nền kinh tế xuất siêu.

Ngày 21/10, lợi suất Trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm giao dịch quanh 5.12%, trong khi kỳ hạn 2 năm ở mức 4.79%. Một năm trước, cuối tháng 10/2025, lợi suất 10 năm chỉ ở mức 4.07% sau khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) hạ lãi suất lần thứ hai trong năm. Mức tăng hơn 100 điểm cơ bản diễn ra trong khi lãi suất quỹ liên bang hiệu dụng gần như đứng yên quanh 3.88%.

Theo dữ liệu ngày 07/10, lạm phát hòa vốn kỳ hạn 10 năm, thước đo kỳ vọng lạm phát được ngầm định từ giá trái phiếu, chỉ ở mức 2.36%, trong khi lãi suất thực cùng kỳ hạn lên tới 2.91%. Lãi suất thực bằng lợi suất danh nghĩa trừ đi lạm phát kỳ vọng, nên hơn một nửa lợi suất 10 năm đến từ phần bù không liên quan trực tiếp đến giá cả.

Mức 2.91% đồng nghĩa nhà đầu tư đang đòi một khoản bù đắp lớn cho việc nắm giữ nợ dài hạn của Chính phủ Mỹ, thay vì cho rủi ro lạm phát. Phần bù này, thường được gọi là phí bảo hiểm kỳ hạn (term premium), nhạy cảm nhất với các quyết định tài khóa và thể chế. Đó cũng là phần mà một Quốc hội do phe đối lập kiểm soát có quyền tác động trực tiếp.

Để hiểu vì sao kết quả bầu cử có thể kéo đầu dài đường cong lợi suất xuống, cần nhìn vào hai nguồn rủi ro đang nằm trong phí bảo hiểm kỳ hạn. Nguồn thứ nhất là thâm hụt ngân sách mở rộng không có điểm dừng, khi các gói cắt giảm thuế có thể được thông qua chỉ với đa số đơn giản. Nguồn thứ hai là nguy cơ Fed mất tính độc lập, khi chính sách tiền tệ ngày càng gắn với chương trình nghị sự của Nhà Trắng.

Rủi ro thứ hai đã hiện hữu trong năm 2026. Sau cuộc họp tháng 6 dưới thời Chủ tịch Kevin Warsh, Fed giữ nguyên lãi suất nhưng phát tín hiệu có thể phải thắt chặt thêm, và thị trường khi đó định giá trọn một lần tăng lãi suất trước tháng 10. Lợi suất dài hạn do vậy phản ánh không chỉ dữ liệu kinh tế mà cả mức độ khó đoán của chính sách.

Một Quốc hội đối lập tác động lên cả hai nguồn rủi ro cùng lúc. Thượng viện là cơ quan phê chuẩn các vị trí tư pháp, quan chức cấp nội các và đại sứ, do đó mọi đề cử vào Hội đồng Thống đốc Fed trong hai năm còn lại của nhiệm kỳ đều phải qua phe đối lập. Các gói thuế mới cũng không thể đi qua cơ chế ngân sách đối chiếu (reconciliation) nếu thiếu sự đồng thuận của Đảng Dân chủ.

Dù vậy, đa số mỏng không đồng nghĩa với quyền lực tuyệt đối. Đảng Dân chủ vẫn không đủ phiếu để vượt quyền phủ quyết của Tổng thống, cũng không đủ 60 phiếu để vượt qua thủ tục trì hoãn (filibuster) tại Thượng viện. Kết quả là trạng thái bế tắc lập pháp, điều mà Morgan Stanley cho rằng sẽ hạn chế khả năng thay đổi lớn về thuế, chi tiêu và quy định.

Bế tắc lập pháp từng là trạng thái mà thị trường trái phiếu ưa chuộng. Dữ liệu của Lombard Odier cho thấy lợi suất Trái phiếu Kho bạc thường giảm trong các tháng sau bầu cử giữa nhiệm kỳ, bất kể đảng nào giành chiến thắng. Cơ chế này vận hành mạnh nhất ở đầu dài, nơi lợi suất 30 năm đang ở mức 5.67% và chứa nhiều phí bảo hiểm chính sách nhất trên đường cong.

Tuy nhiên, việc phí bảo hiểm tài khóa thu hẹp không phải là tín hiệu rủi ro đã được hóa giải. Hiện tượng này là kết quả của việc rủi ro được nén từ dạng liên tục sang dạng sự kiện, với các thời điểm xác định rõ trên lịch.

Trần nợ và tài khoản TGA đặt lại nhịp thanh khoản

Mốc gần nhất là hạn chót cấp ngân sách ngày 11/12, do Quốc hội nhiệm kỳ cũ xử lý trước khi Quốc hội mới nhậm chức ngày 03/01/2027. AllianzGI xác định hạn chót này cùng “vách đá” trần nợ vào mùa xuân năm 2027 là hai rủi ro trước mắt. Trần nợ được dự báo chạm mốc khoảng 41,100 tỷ USD vào giữa năm 2027.

Tiền lệ gần đây cho thấy cả hai phe sẵn sàng kéo căng các cuộc đàm phán. Hai lần tranh chấp ngân sách gần nhất kết thúc bằng đợt đóng cửa chính phủ kéo dài 43 ngày vào mùa thu năm 2025 và 76 ngày đóng cửa một phần Bộ An ninh Nội địa đầu năm 2026. Schroders lưu ý các cuộc đàm phán trần nợ ngày càng trở thành công cụ mặc cả cho những yêu cầu tài khóa rộng hơn, gây biến động ngay cả khi thỏa thuận cuối cùng đạt được.

Tác động lên thanh khoản vận hành qua Tài khoản Tổng hợp của Kho bạc tại Fed (TGA). Số dư TGA và dự trữ của hệ thống ngân hàng biến động ngược chiều, do mỗi USD Kho bạc rút ra để chi tiêu sẽ quay lại hệ thống ngân hàng dưới dạng tiền gửi. Giữa tháng 10, số dư TGA ở mức khoảng 883 tỷ USD.

Khi trần nợ bị chạm, Kho bạc phải dùng các biện pháp bất thường và rút dần số dư này để thanh toán. Quá trình đó bơm thanh khoản ngược vào hệ thống, có thể tạo ra giai đoạn dư thừa thanh khoản nghịch lý trong nửa đầu năm 2027. Lợi suất các kỳ tín phiếu đáo hạn sát ngày Kho bạc cạn tiền thường tăng vọt khi nhà đầu tư né tránh các kỳ hạn này.

Chiều ngược lại diễn ra sau khi thỏa thuận được ký. Năm 2023, sau khi trần nợ được nâng vào đầu tháng 6, Kho bạc đã phát hành ròng lượng tín phiếu khoảng 1,000 tỷ USD trong vài tháng để tái lập TGA, rút thanh khoản khỏi hệ thống ngân hàng. Một kịch bản tương tự trong nửa cuối năm 2027 có thể là cú sốc thanh khoản đáng kể hơn nhiều so với đêm bầu cử.

Với đồng USD, các tổ chức chưa có sự đồng thuận. Ebury dự báo một chiến thắng của Đảng Dân chủ tại Quốc hội sẽ khiến USD suy yếu, trong khi OCBC cho rằng đồng bạc xanh không có quy luật đáng tin cậy về mặt thống kê sau các kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ. Điểm khác biệt nằm ở nguyên nhân: lợi suất giảm vì rủi ro tài khóa thu hẹp làm giảm áp lực bán tháo tài sản Mỹ, khác hẳn kịch bản lợi suất giảm vì tăng trưởng suy yếu.

Thuế quan có mục tiêu dồn áp lực về các nền kinh tế xuất siêu

Ngày 20/02/2026, Tòa án Tối cao Mỹ phán quyết với tỷ lệ 6-3 rằng Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) không trao cho Tổng thống quyền áp thuế diện rộng. Mức thuế thay thế theo Điều 122 Đạo luật Thương mại năm 1974 chỉ có hiệu lực tối đa 150 ngày nếu Quốc hội không gia hạn. Một Quốc hội do Đảng Dân chủ kiểm soát khó có khả năng gia hạn hoặc luật hóa các mức thuế này.

Công cụ còn lại là Điều 232 về an ninh quốc gia và Điều 301 về thực tiễn thương mại không công bằng, đều thuộc thẩm quyền hành pháp. Khác với Điều 122 áp dụng đồng loạt, Điều 232 nhắm theo ngành hàng, còn Điều 301 nhắm theo từng quốc gia dựa trên kết quả điều tra. Cơ chế này khiến các nền kinh tế có thặng dư song phương lớn với Mỹ trở thành đối tượng dễ bị nhắm tới.

Khi lợi suất dài hạn của Mỹ giảm trong lúc Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) tiếp tục bình thường hóa chính sách, chênh lệch lợi suất giữa trái phiếu Mỹ và trái phiếu Chính phủ Nhật Bản (JGB) thu hẹp. Chênh lệch này là nền tảng của giao dịch chênh lệch lãi suất đồng yen (carry trade), nơi nhà đầu tư vay JPY lãi suất thấp để nắm giữ tài sản lợi suất cao hơn. Mỗi đợt tháo gỡ vị thế carry trade thường kéo theo biến động mạnh trên các đồng tiền châu Á, kể cả khi chỉ số USD đi ngang.

Với vàng, kịch bản Quốc hội đối lập làm giảm một phần phí bảo hiểm gắn với rủi ro Fed mất độc lập. Giá vàng thế giới, vốn có thời điểm lùi về quanh 4,073 USD/ounce giữa tháng 10 khi thị trường đặt cược Fed tăng lãi suất, sẽ chịu chi phối nhiều hơn bởi diễn biến lãi suất thực. Cuộc đàm phán trần nợ giữa năm 2027 có thể trở thành chất xúc tác mới cho nhu cầu trú ẩn.

Tựu trung lại, khi Đảng Dân chủ kiểm soát cả hai viện, rủi ro được dồn về các mốc cụ thể: trần nợ 41,100 tỷ USD, cú hút thanh khoản khi TGA được tái lập và các cuộc điều tra thương mại theo Điều 301.

Chu Tuấn Phong

FILI

– 19:00 05/11/2026