Thị trường chứng khoán cần gì để tích cực hơn?

Thị trường chứng khoán cần gì để tích cực hơn?

Từ đầu năm 2026 đến nay, thị trường chứng khoán Việt Nam biến động mạnh, thanh khoản suy giảm và khối ngoại liên tục bán ròng, trái ngược với đà tăng trưởng cao của nền kinh tế. Dòng tiền sẽ quay lại khi nào và đâu là những yếu tố hỗ trợ thị trường trong thời gian tới?

Theo VietstockFinance, tính đến ngày 23/10/2026, VN-Index đạt 1,774 điểm, sụt 0.5% so với cuối năm 2025. Trong năm, chỉ số có lúc xuống 1,586 điểm (thấp nhất phiên 23/03), nhưng cũng từng chạm 1,933 điểm (cao nhất phiên 19/05).

Thanh khoản thị trường niêm yết bình quân đạt khoảng 18.1 ngàn tỷ đồng/phiên trong quý 3, giảm 23% so với quý 2 và 46% so với quý 1. Giai đoạn đầu quý 4, giá trị giao dịch bình quân tiếp tục dưới 17 ngàn tỷ đồng/phiên.

Tính đến ngày 23/10, khối ngoại bán ròng 118.6 ngàn tỷ đồng. Trên HOSE, nhà đầu tư nước ngoài chưa có tháng nào mua ròng nào trong năm nay, kể cả sau khi thị trường chính thức được FTSE Russell nâng hạng lên Mới nổi thứ cấp từ ngày 21/09.

Trong khi đó, VN-Index chỉ giảm nhẹ một phần nhờ VIC và VHM lần lượt đóng góp 151 điểm và 32 điểm cho chỉ số. Diễn biến này cho thấy điểm số chưa phản ánh đầy đủ khó khăn của phần lớn cổ phiếu.

Đáng chú ý, thị trường chứng khoán kém tích cực trong khi GDP tăng trưởng lần lượt 7.83% trong quý 1, 8.39% trong quý 2 và 9.95% trong quý 3. Theo ông Nguyễn Minh Hoàng, Giám đốc Phân tích Chứng khoán Nhất Việt (VFS), kinh tế tăng trưởng mạnh trong khi thị trường chứng khoán kém tích cực không phải nghịch lý.

Việt Nam đang bước vào chu kỳ đầu tư lớn nhằm xây dựng năng lực tăng trưởng dài hạn, tập trung vào hạ tầng, năng lượng, logistics, sản xuất và công nghệ. Quá trình này đòi hỏi huy động vốn lớn trước mắt, trong khi hiệu quả đầu tư chỉ dần phản ánh vào doanh thu và lợi nhuận doanh nghiệp ở các giai đoạn sau. Vì vậy, tăng trưởng kinh tế chưa thể ngay lập tức chuyển hóa thành động lực tăng giá cổ phiếu.

Bên cạnh đó, thị trường chứng khoán phải cạnh tranh dòng tiền với kênh tiền gửi, trái phiếu, hoạt động sản xuất kinh doanh, IPO và phát hành mới trong bối cảnh “giá của tiền” còn cao. Môi trường vốn quốc tế cũng chưa thuận lợi khi ngày 16/09, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) nâng lãi suất thêm 25 điểm cơ bản, lên 3.75-4%.

Chờ “giá của tiền” tạo đỉnh

Theo ông Nguyễn Minh Hoàng, P/E của VN-Index hiện quanh 12 lần, sát mức trung bình 5 năm trừ một độ lệch chuẩn. Tuy nhiên, định giá thấp chưa đủ thu hút dòng tiền khi lợi suất kỳ vọng từ cổ phiếu chưa hấp dẫn so với các kênh đầu tư khác.

Dòng tiền chỉ có thể quay lại khi “giá của tiền” tạo đỉnh và bắt đầu giảm, hoặc giá cổ phiếu chiết khấu đủ sâu để mang lại lợi suất kỳ vọng hấp dẫn.

Nhà đầu tư cần theo dõi bốn tín hiệu xác nhận khả năng đảo chiều, gồm thanh khoản cải thiện, độ rộng thị trường mở rộng, số lượng cổ phiếu tạo đáy mới giảm và xuất hiện các nhóm cổ phiếu dẫn dắt.

Giá trị khớp lệnh trên HOSE cần vượt 20,000 tỷ đồng/phiên một cách bền vững để cho thấy dòng tiền thực sự cải thiện. Chuyên gia lưu ý đáy thị trường nên được nhìn nhận như một vùng thay vì một điểm cụ thể, do đó cần quan sát quá trình tạo nền và tích lũy dòng tiền.

Cùng quan điểm, ông Võ Kim Phụng, Trưởng phòng Phân tích Chứng khoán BETA cho rằng việc VN-Index lấy lại mốc 1,800 điểm cùng thanh khoản cải thiện sẽ đáng tin cậy hơn một phiên hồi phục kỹ thuật đơn lẻ. Nhà đầu tư nên theo dõi vùng 1,750 – 1,800 điểm như khu vực kiểm định cung cầu ngắn hạn.

Diễn biến lãi suất, tỷ giá và tình hình địa chính trị toàn cầu cần được theo dõi. Lãi suất trong nước ổn định và áp lực tỷ giá được kiểm soát sẽ tạo điều kiện cho dòng tiền vào tài sản rủi ro. Ngược lại, lợi suất trái phiếu quốc tế cao, đồng USD mạnh lên hoặc căng thẳng địa chính trị kéo dài có thể khiến dòng vốn quốc tế thận trọng hơn.

Lợi nhuận doanh nghiệp là yếu tố quan trọng

Hướng đến cuối năm 2026 và đầu năm 2027, ông Võ Kim Phụng cho rằng triển vọng lợi nhuận doanh nghiệp sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ định giá cổ phiếu.

Tăng trưởng kinh tế, sản xuất công nghiệp, tiêu dùng, vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và đầu tư công tạo nền tảng cho lợi nhuận doanh nghiệp trong nửa cuối năm 2026. Trong ngắn hạn, kết quả kinh doanh quý 3 có thể trở thành chất xúc tác quan trọng. Nếu lợi nhuận tiếp tục tăng trưởng, đặc biệt ở nhóm ngân hàng, chứng khoán, công nghiệp và tiêu dùng, mặt bằng giá cổ phiếu sẽ có thêm cơ sở hỗ trợ. Ngược lại, kết quả không đạt kỳ vọng có thể gây áp lực lên định giá.

Theo ông Phụng, thị trường nhiều khả năng tiếp tục phân hóa theo triển vọng từng ngành và doanh nghiệp. Ngân hàng vẫn là nhóm trụ cột, nhưng nhà đầu tư cần chú ý tăng trưởng tín dụng, biên lãi ròng (NIM), tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn (CASA), chất lượng tài sản và chi phí tín dụng.

Nhóm đầu tư công, vật liệu xây dựng và hạ tầng có thể hưởng lợi khi giải ngân tăng tốc vào cuối năm; bán lẻ – tiêu dùng được hỗ trợ bởi mùa mua sắm cao điểm quý 3 và quý 4. Với nhóm chứng khoán, triển vọng gắn với quy mô và thanh khoản thị trường. Khi dòng tiền cải thiện, doanh thu môi giới, cho vay ký quỹ (margin) và ngân hàng đầu tư có thể tăng trưởng tích cực hơn, dù cơ hội giữa các doanh nghiệp không đồng đều.

Ông Phụng khuyến nghị hạn chế mua đuổi và sử dụng margin ở mức cao, ưu tiên doanh nghiệp có triển vọng tăng trưởng lợi nhuận rõ ràng, dòng tiền tốt, nợ vay hợp lý, định giá hấp dẫn và động lực tăng trưởng cụ thể trong 6 – 12 tháng tới.

“Cơ hội vẫn hiện hữu trong những tháng cuối năm, nhưng thị trường sẽ thiên về lựa chọn đúng ngành và doanh nghiệp thay vì kỳ vọng tất cả cổ phiếu cùng tăng”, chuyên gia Beta chia sẻ.

Trong khi đó, ông Nguyễn Minh Hoàng cho rằng nhà đầu tư không nên chỉ lựa chọn ngành được kỳ vọng hưởng lợi khi nhìn về năm 2027, mà cần xác định đúng doanh nghiệp và “mắt xích” được hưởng lợi từ chu kỳ đầu tư.

Nhà đầu tư cần phân tích chuỗi tác động từ chính sách đến dòng vốn, sau đó xác định doanh nghiệp có khả năng hưởng lợi trực tiếp. Những doanh nghiệp sở hữu lượng công việc đã ký kết nhưng chưa thực hiện (backlog) lớn hoặc đang mở rộng đầu tư đáng chú ý nếu có thể chuyển hóa cơ hội thành tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận.

Tuy nhiên, không phải doanh nghiệp nào thuộc ngành hưởng lợi từ chính sách cũng có thể chuyển hóa dòng vốn đầu tư thành lợi nhuận cho cổ đông. Các nhóm ngành đáng theo dõi gồm ngân hàng, chứng khoán; năng lượng, dầu khí, điện và thiết bị điện; cảng – logistics; khu công nghiệp; công nghệ và một số nhóm vật liệu có tính khan hiếm.

Theo chuyên gia VFS, thị trường vì thế có thể tiếp tục biến động và phân hóa. Nhà đầu tư cần kiên nhẫn chờ tín hiệu xác nhận từ dòng tiền, đồng thời tập trung vào chất lượng doanh nghiệp thay vì hành động sớm dựa trên kỳ vọng.

Huy Khải

FILI

– 10:13 30/10/2026