Vì sao chứng khoán bất ngờ tăng vọt 47 điểm phiên 21/10?

Sau nhịp khởi đầu chậm chạp đầu phiên, lực cầu bất ngờ xuất hiện đưa VN-Index bật tăng mạnh mẽ. Dòng tiền chảy mạnh vào nhóm cổ phiếu trụ và lan tỏa ra nhiều nhóm ngành giúp VN-Index đóng cửa phiên 21/10 tăng 46,7 điểm (2,76%) lên 1.738,67 điểm. Đây là mức tăng mạnh của chỉ số trong hơn nửa năm, kể từ ngày 8/4 năm nay. Con số 2,76% cũng đưa chứng khoán Việt Nam nằm trong top thị trường tăng mạnh nhất Châu Á ngày 21/10, chỉ sau Hàn Quốc.

Điểm sáng là thanh khoản khớp lệnh HOSE cũng cải thiện gần 60% so với phiên trước lên gần 18.000 tỷ đồng. Điều này cho thấy tâm lý nhà đầu tư đã có phần tích cực hơn sau chuỗi lình xình của thị trường trước đó.

Động lực kéo chỉ số mạnh nhất đến từ nhóm Vingroup. VIC tăng 6,99%, VHM tăng 6,92%, gần chạm trần; riêng hai cổ phiếu này đóng góp gần 30 điểm cho VN-Index, tương đương khoảng 64% mức tăng của chỉ số. Bên cạnh đó, nhiều cổ phiếu bất động sản như DXS, NLG cùng các mã GEE, VSC tăng gần hết biên độ. Nhóm chứng khoán cũng khởi sắc với VIX, SSI, VND đồng loạt tăng giá.

Tuy nhiên, cú hồi của thị trường không chỉ có câu chuyện cổ phiếu trụ. Một tín hiệu đang được nhà đầu tư theo dõi là mặt bằng lãi suất huy động bắt đầu hạ nhiệt. Sau cuộc họp ngày 19/10 giữa Ngân hàng Nhà nước và đại diện 46 ngân hàng thương mại, các ngân hàng được yêu cầu giảm tối thiểu 0,5 điểm phần trăm/năm lãi suất tiền gửi niêm yết từ kỳ hạn 6 tháng trở lên, đồng thời giảm 1,5-2 điểm phần trăm/năm lãi suất cho vay đối với lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên. Đến sáng 20/10, đã có 15 ngân hàng thông báo giảm lãi suất huy động.

Kỳ vọng lãi suất hạ nhiệt có thể tạo thêm điểm tựa cho thị trường sau giai đoạn cổ phiếu chịu sức ép từ chi phí vốn. Khi lợi suất tiền gửi giảm, sức hấp dẫn tương đối của kênh tiết kiệm có thể suy yếu, trong khi mặt bằng chi phí vốn thấp hơn về dài hạn có khả năng hỗ trợ hoạt động kinh doanh và định giá doanh nghiệp. Dù vậy, chính sách cần thời gian để thẩm thấu; động thái giảm lãi suất chưa đủ để lý giải toàn bộ cú tăng mạnh chỉ trong một phiên.

Ông Đỗ Bảo Ngọc, Phó Tổng giám đốc Chứng khoán Kiến Thiết Việt Nam (CSI), cho rằng diễn biến hiện tại có thể đánh dấu giai đoạn lãi suất tiến gần vùng đỉnh sau một thời gian tăng kéo dài. Theo ông, việc nhiều ngân hàng đồng loạt công bố giảm lãi suất huy động và cho vay giúp nhà đầu tư có thêm cơ sở để đánh giá triển vọng thị trường.

Tuy nhiên, ông Ngọc nhấn mạnh tín hiệu tạo đỉnh lãi suất mới chỉ là bước đầu. Để dòng tiền thực sự dịch chuyển từ tiền gửi sang chứng khoán, việc giảm lãi suất cần trở thành xu hướng trong trung hạn, thay vì chỉ diễn ra trong một đợt. Khi mặt bằng lãi suất dần ổn định ở mức phù hợp hơn, doanh nghiệp có điều kiện tiếp cận vốn với chi phí hợp lý, qua đó hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh và triển vọng lợi nhuận.

Với thị trường chứng khoán, dấu hiệu quan trọng nhất cần theo dõi là thanh khoản. Theo ông Ngọc, thời gian qua, khi dòng tiền bị hút vào kênh tiết kiệm, thanh khoản thị trường suy giảm rõ rệt. Nếu xu hướng giảm lãi suất tiếp tục và giá trị giao dịch được duy trì ở mức cao hơn trong quý IV hoặc đầu quý I năm sau, đó sẽ là tín hiệu rõ hơn cho thấy dòng tiền đang thực sự quay trở lại.

Thêm vào đó, mặt bằng định giá thấp cũng là yếu tố kích hoạt dòng tiền trở lại mạnh mẽ sau chuỗi lình xình. Theo Dragon Capital, P/E của VN-Index ở mức khoảng 13,5 lần dựa trên lợi nhuận 12 tháng gần nhất. Tuy nhiên, nếu loại trừ VIC, VHM, VPL, STB và LPB, chỉ số đã giảm 9,4% từ đầu năm và P/E còn khoảng 11,4 lần, thấp hơn vùng định giá trong giai đoạn biến động do thuế quan tháng 4/2025, đồng thời tiệm cận các vùng đáy của năm 2020 và 2022.

Dragon Capital cho rằng khoảng cách giữa tăng trưởng kinh tế và hiệu suất của thị trường chứng khoán có thể dần thu hẹp khi áp lực lãi suất dịu lại. Trong bối cảnh kinh tế Việt Nam tăng trưởng gần 10% trong quý III, mặt bằng định giá thấp hơn có thể tạo cơ sở cho dòng tiền quay lại khi tương quan giữa rủi ro và lợi nhuận kỳ vọng trở nên hấp dẫn hơn.

Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng chỉ một phiên giao dịch chưa đủ để khẳng định dòng tiền đã dịch chuyển bền vững từ tiền gửi sang cổ phiếu. Điều cần quan sát là liệu thanh khoản có tiếp tục được duy trì trong những phiên tới, hay đà tăng chủ yếu đến từ hoạt động mua bù sau giai đoạn bán mạnh.