Lo bong bóng AI vỡ, nhà đầu tư ồ ạt tìm lối thoát hiểm

Lo bong bóng AI vỡ, nhà đầu tư ồ ạt tìm lối thoát hiểm

Nhà đầu tư đang đổ xô mua hợp đồng hoán đổi rủi ro tín dụng (CDS) để bảo vệ danh mục trước nguy cơ cơn sốt AI đổ vỡ. Động thái này khiến khối lượng giao dịch một công cụ tài chính từng nổi lên trong cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu tăng mạnh.

Làn sóng vay nợ để tài trợ hàng ngàn tỷ USD chi tiêu cho hạ tầng AI đang thúc đẩy nhu cầu đối với các công cụ phái sinh có tính chất như bảo hiểm. Những hợp đồng này chi trả khi doanh nghiệp được tham chiếu trong hợp đồng vỡ nợ.

Theo Morgan Stanley Research, giá trị CDS gắn với trái phiếu do Oracle, SpaceX, Alphabet, Amazon, Meta, Broadcom và Nvidia phát hành đạt bình quân hơn 9 tỷ USD mỗi tuần trong tháng 9, tăng mạnh so với mức dưới 2 tỷ USD hồi tháng 7/2026.

Một dữ liệu cho thấy khối lượng giao dịch CDS chỉ số doanh nghiệp Mỹ tính từ đầu năm đến nay đã vượt tổng giá trị của cả năm ngoái.

Một dấu hiệu cho thấy nhà đầu tư ngày càng bất an trước làn sóng vay nợ là chi phí mua CDS đối với nhiều doanh nghiệp liên quan đến AI đã lên mức cao kỷ lục trong tháng này. Mức phí này, còn gọi là spread, gần đây tăng không chỉ ở những doanh nghiệp bị đánh giá có rủi ro cao hơn, như nhà cung cấp dịch vụ điện toán đám mây AI CoreWeave, mà cả ở những công ty được xem là tương đối an toàn như Microsoft.

“CDS đã trở thành chỉ báo quan trọng về tâm lý nhà đầu tư đối với hoạt động huy động vốn của các tập đoàn công nghệ quy mô lớn và xu hướng đầu tư AI nói chung”, ông Manish Kabra, Giám đốc chiến lược cổ phiếu Mỹ tại Société Générale, nhận định. “Thị trường ngày càng tập trung vào hai yếu tố: CDS và dòng tiền tự do”.

Theo Morgan Stanley, các doanh nghiệp liên quan đến AI đã phát hành lượng nợ tăng vọt trong năm nay, huy động ước tính 466 tỷ USD tính đến thời điểm hiện tại của năm 2026, so với 101 tỷ USD cùng kỳ năm 2025. Nguồn vốn này được dùng để tài trợ hạ tầng như trung tâm dữ liệu và chip.

Dù tốc độ vay nợ đã chậm lại so với mức đỉnh hồi tháng 6/2026, nhà đầu tư cho rằng số lượng doanh nghiệp vay vốn lớn có liên quan đến rủi ro AI, cùng những nghi ngại về khả năng sinh lời từ các khoản đầu tư vào công nghệ này, đang thúc đẩy nhu cầu CDS.

“Khi rủi ro tập trung cao trong một thị trường, rõ ràng công cụ mà bạn muốn mua là CDS”, ông Jim Caron, Giám đốc đầu tư bộ phận giải pháp danh mục tại Morgan Stanley Investment Management, cho biết. Ông nói thêm rằng các hợp đồng hoán đổi này cũng là một công cụ phòng vệ có chi phí thấp.

Trước đây, CDS chủ yếu được sử dụng bởi các nhà đầu tư chuyên về tín dụng. Tuy nhiên, các nhà quản lý danh mục đa tài sản và cổ phiếu ngày càng sử dụng công cụ này như một cách phòng ngừa rủi ro liên quan đến AI với chi phí hợp lý, góp phần đẩy giá CDS lên mức cao kỷ lục.

“Một bộ phận nhu cầu đến từ các nhà đầu tư trái phiếu thực sự muốn phòng vệ danh mục của họ. Bộ phận còn lại là các nhà đầu cơ trên thị trường đa tài sản và cổ phiếu, đang tìm kiếm một công cụ phòng vệ ít tốn kém cho danh mục công nghệ”, ông Caron nói.

Mối liên kết chặt chẽ giữa các nguồn tài chính trong ngành AI càng làm dấy lên lo ngại về nguy cơ hình thành bong bóng. Theo các nhà đầu tư, điều này thúc đẩy giao dịch CDS đối với những doanh nghiệp cung cấp hạ tầng điện toán cho OpenAI và Anthropic, chẳng hạn Oracle và Alphabet.

“Thị trường đang tính thêm một khoản bù rủi ro do tính phức tạp đối với các doanh nghiệp công nghệ này”, ông Gavan Nolan, Giám đốc điều hành tại S&P Global Market Intelligence, nhận định khi đề cập đến cấu trúc tài chính phức tạp và đan xen trong ngành. Ông cho biết những biến động lớn của phí hợp đồng CDS ngay trong phiên giao dịch phản ánh “mức độ bất định đang hiện hữu”.

Trong tháng này, chi phí phòng ngừa rủi ro với khoản nợ của Meta thông qua CDS kỳ hạn 5 năm đã tăng lên 108 điểm cơ bản. Điều đó có nghĩa nhà đầu tư phải trả 108,000 USD mỗi năm để mua bảo hiểm vỡ nợ cho khoản nợ trị giá 10 triệu USD. Hợp đồng CDS gắn với Nvidia cũng tăng lên 101 điểm cơ bản. Cả hai đều lập kỷ lục.

Chi phí bảo vệ trước nguy cơ vỡ nợ của Alphabet và Amazon cũng đang ở mức cao nhất từ trước đến nay.

Tuy nhiên, dù chi phí CDS của một số tập đoàn công nghệ lớn tăng mạnh, mức này vẫn tương đối thấp so với các doanh nghiệp AI bị đánh giá rủi ro cao hơn, chẳng hạn do gánh nặng nợ lớn.

Trong ngày 19/10, CDS của Oracle được giao dịch ở mức 322 điểm cơ bản, tăng từ mức 144 điểm cơ bản vào đầu năm. CDS gắn với SpaceX của tỷ phú Elon Musk cũng đạt mức kỷ lục 226 điểm cơ bản vào đầu tuần, tăng từ 110 điểm cơ bản khi công cụ này bắt đầu được giao dịch vào cuối tháng 6/2026.

Nhiều nhà đầu tư xem các công cụ phái sinh này là cách tương đối đơn giản và ít tốn kém để bảo vệ danh mục trước nguy cơ thị trường sụp đổ.

“Bạn có thể mua CDS hoặc quyền chọn bán cổ phiếu. Nhưng đôi khi những cổ phiếu này biến động cực mạnh, khiến việc phòng vệ trong thị trường cổ phiếu trở nên vô cùng khó khăn và đắt đỏ”, ông Kabra tại Société Générale cho biết.

Ông Robert Dafforn, Giám đốc đầu tư tại Polus Capital, chỉ ra tình trạng vay nợ với đòn bẩy rất cao trong ngành. “Bạn biết rằng sẽ có rất nhiều nguồn vốn bị phân bổ sai chỗ”, ông nói.

Ông Dafforn cũng cảnh báo tính chất liên kết vòng tròn trong hệ thống tài chính đang thúc đẩy sự phát triển của AI. Theo ông, “bất kỳ mắt xích nào yếu nhất cũng sẽ bắt đầu khiến toàn bộ hệ thống suy yếu”.

Tâm điểm lo ngại của thị trường hiện tập trung vào CoreWeave, doanh nghiệp cung cấp hạ tầng đám mây AI theo mô hình neocloud. Một số trái phiếu của công ty đã bị bán xuống mức được xem là thuộc vùng nợ khó khăn.

CDS kỳ hạn 5 năm gắn với khoản nợ của CoreWeave đang được giao dịch ở mức khoảng 1,090 điểm cơ bản. Nhu cầu bảo vệ rủi ro cao đến mức nhà đầu tư muốn mua bảo hiểm vỡ nợ cho khoản nợ 10 triệu USD phải trả trước 1.82 triệu USD, sau đó tiếp tục thanh toán 125,000 USD mỗi quý.

“Khi CDS của một doanh nghiệp vượt 1,000 điểm cơ bản, yếu tố định giá khả năng thu hồi vốn gốc của trái chủ bắt đầu đóng vai trò chi phối”, ông Nolan tại S&P Global nhận định.

Vũ Hạo

FILI

– 10:47 21/10/2026